بازار اردبیل ؛ یادگاری از هنر، معماری و شهرسازی ایرونی

دانلود پایان نامه

مجموعه تاریخی بازار سرپوشیده اردبیل در مرکز شهر با معماری سنتی و اصیل و بر گرفته از ظرافت های هنر معماری ایرونی یادگاری از زمان قبل از صفویان، بازاری پویا از قرون هفتم و هشتم (هجری قمری) و امروز نشون دهنده تاریخ قدیمیو باستانی اردبیله. با سایت ما همراه باشین.

موقعیت بازار

 مجموعه تاریخی بازار اردبیل در مرکز شهر و در دو طرف خیابون امام خمینی هستش و به دلیل قدمت و داشتن معماری سنتی از بازارهای تاریخی و باحال توجه ایران به حساب می آید و چون دیگه بازارها شامل راسته ها، تیمچه ها، سراها و مسجد و گرمابهه.

گذشته

بازار اردبیل

قدیمی ترین سیاحانی که از بازار اردبیل نام برده ان مقدسی و اصطخری در قرن چهارم هجری هستن، ایشون بازار اردبیل رو به شکل صلیبی توضیح می کنن که در میونه اون مسجد قرار داشته .

اردبیل از نظر موقعیت خاص سیاسی و جغرافیایی در طول تاریخ و به خاص به عنوان پایتخت صفویان از رونق اقتصادی مطلوبی برخوردار بوده که در رأس اون بازار قدیمی اردبیل با قدمتی طولانی مرکزیت تموم جریانات و مبادلات تجاری، سیاسی، اجتماعی و… قرار داشت. بنای فعلی اون مثل آثار دوره سلجوقی، زندیه و صفویه و بر بنیان ابتدایی بازار ساخته شده.

مقالات در رابطه:

  • تهرانگردی: بازار تجریش؛ جریان زندگی
  • بازار کاشان، نگینی در کویر ایران
  • بازار وکیل، قلب تجاری فارس

بازار اردبیل در قرن ۷ و ۸ قمری هم از رونق زیادی برخوردار بود، اما رونق اصلی اون مربوط به دوره صفویهه. در قرن دهم هجری در زمان حکومت شاه تهماسب اول بازارهای اردبیل از رونق خیلی زیادی برخوردار بوده ان که مثل این می توان به بازار بقالان، کرباس فروشان، قصابان، خراطان، سراجان، قیصریه و ده ها سرای دیگه اشاره کرد.

به دلیل اینکه اردبیل خاستگاه سلاطین صفوی، مرکز دینی و هم اینکه جایگاه مقابر شیخ صفی الدین اردبیلی و دیگه گذشتگان سلاطین صفوی بود، شهر و بازار اون از اهمیت و رونق خاصی برخوردار شد. در دوره های بعد، یه تیکه از بازار بزرگ و تیمچه ها و سراها از موقوفات بقعه شیخ صفی الدین اردبیلی به شمار می رفت.

برابر با روایات تاریخی مجموعه بقعه شیخ صفی الدین اردبیلی موقوفات بسیاری مثل خونه های دور و بر بقعه، مغازه ها، حموم و هم اینکه بازار اردبیل رو داشته که درآمد حاصل از این موقوفات صرف امور خیریه در سطح شهر می شد که می توان به رسیدگی به وضع معیشتی افراد مستضعف و خونواده های فقیر اشاره کرد. یه تیکه از بازار بزرگ و تیمچه ها و سراها هم از موقوفات بازار به بقعه شیخ صفی الدین اردبیلی به حساب می رفت و درآمد و عواید حاصله صرف مخارج این بقعه می شد.

بازار اردبیل

ساختار بازار

از تقسیم بندی کلی بازار اردبیل می توان به بازار بقالان، قصابان، خراطان، سراجان، قیصریه، چاقوفروشان، کلاه دوزان و بسیاری سرای دیگه اشاره کرد. مجموعه الان بازار معرف آثاری از دوره صفویه و قاجاریه و شامل راسته اصلی بازار، راسته پیر عبدالملک، راسته قیصریه، راسته کفاشان، راسته غلامان، بازار زرگران، سراجان، پنبه فروشان، مسگران، چاقوسازان، آهنگران، سرای خشکبار (حاجی میرزا)، سرای گلشن، سرای وکیل، سرای نو یا زنجیرلو، سرای حاج احمد، سرای حاج شکر، سرای مجیدیه، سرای امام جمعه، سرای دوگچی و تیمچه زنجیرلیه.

بازار اردبیل

مجموعه بازار با طاق های جناغی و گنبدهای ساده پوشش یافته و عرض طاق نمای مغازه ها به طور متوسط سه متر و قطر پایه های طاق ها حدود ۸۰ سانتی متره. روشنایی داخل بازار از راه روزنه های تعبیه شده در پوشش های گنبدی تأمین می شه.

سرای خشکبارها از دو بازارچه موازی هم که هر دو بر راسته بازار عمودند تشکیل شده و هر کدوم دارای پنج دهانه و ۵۱ مغازهه. سرای گلشن هم مرکب از دو بازارچه و یه سراه که در مقابل سرای زنجیرلی هستش و به راسته بازار و راسته پیر عبدالملک مربوط می شه. از دیگر بخش های مهم بازار، چار جهت یا بازار بزرگ قیصریهه.

بازار اردبیل

بر سر بازارچه شمال شرقی، سنگ نبشته ای به چشم می خورد که به دلیل فرسودگی امکان قرائت اون وجود نداره. این سنگ نوشته شامل نام بانی و تاریخ بنا بوده. تیمچه و سرا و بازارچه زنجیرلی از دیگر بخش های مهم بازار اردبیله که به راسته بازار راه می یابد.

قسمت کلی بازار اردبیل در تغییرات شهری در نیم قرن گذشته تخریب شده و رابطه بعضی از بخش های اون با مرکز بازار از بین رفته، به طوری که این بازار الان در مرکز شهر و در دو طرف خیابون امام خمینی هستش و بازدیدکنندگان به روشنی می تونن جدایی بازار طلافروشان رو از بازار قیصریه فعلی ببینن.

بازار اردبیل

مجموعه بازار تاریخی اردبیل در سال ۱۳۶۴ تعمیر شد و با شماره ۱۶۹۰ در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسید.

ظرفیت ثبت جهانی بازار اردبیل

به گفته کارشناسان قدیم شناسی وامداری صفویان در مورد بازار اردبیل قابل ستایشه، به طوری که می توان با بهتر ساختن و تعمیر بازار رونق اون رو به شکل بی نظیری بالا برد. به دلیل معماری منحصربه فرد در این مجموعه تاریخی این بازار توانایی تبدیل شدن به یکی از مهم ترین اهداف گردشگران از سراسر دنیا رو داره، اما حتی در معرفی اون کوتاهی شده.

هم اینکه شما دوستان عزیز می تونید واسه آشنایی با بازارهای تاریخی ایران سایت ما رو دنبال کنین.