سایت مرجع دانلود پایان نامه -پشتیبانی 09199970560

پایان نامه كارشناسي ارشد رشته فلسفه و کلام اسلامی – نظريه صدق

ارسال شده در الهیات - فقه - فلسفه و معارف اسلامی

تعداد صفحات پایان نامه: 160 صفحه

دانلود متن کامل این پایان نامه با فرمت ورد word

رساله كارشناسي ارشد

رشته الهيات گرايش فلسفه و كلام اسلامي

 موضوع :

نظريه صدق منطق دانان مسلمان

 استاد راهنما :

آقاي دكتر مهدي زماني

 استاد مشاور :

آقاي دكتر رضا رسولي شربياني

 نگارش :

محمد حسن عارف نيا

فصل اول : مقدمه و پيشينه تاريخي

بخش اول : مقدمه و كليات و معاني حق و صدق نزد حكماي اسلامي

مقدمه ……………………………………………………………………………………………… 3

تعريف مسأله ……………………………………………………………………………………. 3

سوالهاي اصلي تحقيق …………………………………………………………………………. 4

فرضيه‌هاي تحقيق ………………………………………………………………………………. 4

هدف‌هاي تحقيق ……………………………………………………………………………….. 4

روش تحقيق …………………………………………………………………………………….. 4

سابقه تحقيق …………………………………………………………………………………….. 5

معاني حق و صدق نزد حكماي اسلامي ………………………………………………….. 5

تمايز حق و صدق ……………………………………………………………………………… 6

1-9-1- راي مشهور حكماي اسلامي ……………………………………………………… 6

1-9-2- نظريه برخي از فيلسوفان غربي ………………………………………………….. 7

1-9-3- نظريه شهيد مطهري ………………………………………………………………… 8

بخش دوم : پيشينة تاريخي نظريه مطابقت صدق

2-1- سابقه نظريه مطابقت در يونان ………………………………………………………………… 10

2-1-1- مطابقت از نظر افلاطون ……………………………………………………………………. 10

2-1-2- نظريه مطابقت از ديدگاه ارسطو ………………………………………………………….. 12

2-1-3- نظريه مطابقت از نظر فارابي ………………………………………………………………. 14

2-1-4- نظريه مطابقت از ديدگاه ابن سينا ………………………………………………………… 15

2-1-5- نظريه مطابقت از ديدگاه سهروردي ……………………………………………………… 16

بخش سوم : آيا نظريه مطابقت تعريف صدق است يا ملاك آن

3-1- تمايز تعريف صدق و ملاك صدق …………………………………………………………. 19

3-2- ديدگاه برخي از فلاسفه اسلامي ……………………………………………………………… 20

3-3- ديدگاه برخي از فلاسفه غربي ……………………………………………………………….. 21

3-4- نقد و بررسي …………………………………………………………………………………….. 21

فصل دوم : تئوري صدق از نظر منطق دانان غربي

بخش اول : نظريه مطابقت

توضيح نظريه مطابقت ……………………………………………………………………….. 25

  • نظريه مطابقت در نظر منطق دانان جديد غرب …………………………………… 25
  • مطابقت و اتميسم منطقي ……………………………………………………………… 25
  • اشكالات نظريه مطابقت ……………………………………………………………….. 29

بخش دوم : تئوري هماهنگي

2-1- تئوري هماهنگي يا سازگاري …………………………………………………………………. 35

2-2- اصل ارتباط دروني ……………………………………………………………………………… 36

2-3- درجات صدق …………………………………………………………………………………… 37

2-4- ايرادات نظريه هماهنگي ……………………………………………………………………….. 38

بخش سوم : تئوري عمل گرايانه

3-1- تئوري عمل گرايانه ……………………………………………………………………………… 37

3-2- نظريه شيلر ……………………………………………………………………………………….. 44

3-3- نقد و بررسي اين نظريه ……………………………………………………………………….. 45

بخش چهارم : تئوري زيادتي صدق

4-1- تئوري زيادتي صدق ……………………………………………………………………………. 49

4-2- اشكالات نظريه زيادتي صدق ………………………………………………………………… 50

بخش پنجم : نظريه غير توصيفي صدق …………………………………………………………….. 53

5-1- نظريه غير توصيفي صدق ……………………………………………………………………… 53

5-2- اشكالات نظريه غير توصيفي صدق …………………………………………………………. 56

بخش ششم : نظريه سمانتيكي صدق تارسكي

6-1- تبيين نظريه سمانتيكي تارسكي ………………………………………………………………. 56

6-1-1- مفهوم صدق به عنوان موضوع نظريه معنا شناختي تارسكي ………………………… 58

6-1-2- تعريف صدق در نظريه معناشناسي تارسكي …………………………………………… 63

فصل سوم : نظريه مطابقت صدق از نظر فيلسوفان و منطق دانان مسلمان

بخش اول : آيا مطابقت مربوط به علوم حضوري است يا حصولي

  • تعريف علم حضوري وحصولي …………………………………………………………… 79

رابطه مطابقت با علم حضوري و حصولي ………………………………………………. 81

  • راهيابي خطا در علم حضوري …………………………………………………………….. 83

بخش دوم : نظريه مطابقت به عنوان روش صدق در تصورات يا تصديقات ………………. 85

بخش سوم : رابطه خبر با صدق و كذب

3-1- تحليلي كه صدق و كذب پذيري را تعريف قضيه مي‌داند ……………………………… 91

3-2- تحليلي كه صدق و كذب پذيري را ملاك تمايز قضيه مي‌داند ……………………….. 92

3-3- اشكال پارادكس دروغگو بر هر دو تحليل ………………………………………………… 94

بخش چهارم : مناط صدق و كذب قضايا

4-1- بررسي اجمالي اختلاف حكما در تقسيم قضايا ………………………………………….. 97

4-2- صدق و كذب در انواع قضايا ………………………………………………………………. 101

4-2-1- قضاياي خارجيه ……………………………………………………………………………. 101

4-2-2- قضاياي ذهنيه ………………………………………………………………………………. 101

4-2-3- قضاياي حقيقيه …………………………………………………………………………….. 106

بخش پنجم : معاني نفس الامر ……………………………………………………………………… 105

5-1- نفس الامر به معناي عالم امر و عقول مجرده ……………………………………………. 106

5-2- نفس الامر به معني في نفسه ………………………………………………………………… 108

5-3- نفس الامر به معناي عالم ثبوت اشياء ……………………………………………………… 109

5-4- نقد و بررسي معاني ذكر شده از نفس الامر ……………………………………………… 110

بخش ششم : مطابقت در مباحث وجود ذهني

6-1- مطابقت در مباحث وجود ذهني …………………………………………………………… 113

6-1-1- اهميت بحث وجود ذهني ……………………………………………………………….. 113

6-1-2- تاريخچه وجود ذهني …………………………………………………………………….. 113

6-1-3- تبيين نظريه وجود ذهني …………………………………………………………………. 114

6-1-4- آيا انحفاظ ماهيت از لوازم نظريه مطابقت است يا از مبناي آن ………………….. 118

بخش هفتم : نظريه مطابقت از ديدگاه برخي از فيلسوفان مسلمان

7-1- نظريه ملاصدرا درباره مطابقت ……………………………………………………………… 123

7-2- حكيم سبزواري ………………………………………………………………………………… 125

7-3- علامه طباطبايي ………………………………………………………………………………… 126

7-4- شهيد مطهري …………………………………………………………………………………… 138

7-5- استاد مصباح يزدي ……………………………………………………………………………. 144

7-6- جمع بندی و نتیجه گیری………………………………………………………………………….. 148

چكيده

درباره تئوري صدق در ميان فيلسوفان و منطق دانان جهان شش نظريه وجود دارد رايج ترين و قديمي ترين آنها نظريه مطابقت است كه سابقة آن به يونان و ارسطو مي‌رسد هر چند در آثار ارسطو به طور مستقل به اين بحث پرداخته نشده است. فلاسفه اسلامي به طور قطع و بدون ترديد به اين نظريه معتقدند و همچنين بسياري از فيلسوفان مغرب زمين در تعريف صدق قضايا به نظريه مطابقت قائلند.

اساس نظريه مطابقت اين است صدق قضيه عبارت از مطابقت آن با واقع و نفس الامر و اين مسأله مبتني بر دو اصل است اول اينكه واقعيتي هست و دوم اينكه ذهن ما قادر به كشف واقعيت مي‌باشد.

فيلسوفان غربي در مورد صدق به تئورهاي ديگر معتقدند كه اين تئوري‌ها عبارتند : 1- تئوري هماهنگي : اين نظريه به فلاسفه عقل گرا نسبت داده شده و آنها معتقدند كه صدق يك گزاره تنها به معناي سازگاري آن با نظامي از قضاياي ديگر عقلي است. و برخي از پوزيتويست‌ها از اين تئوري دفاع كرده‌اند و برخي از اينها معتقد بودند كه قضاياي حسي و تجربي صدقشان از راه مطابقت معلوم مي‌شود و قضاياي كه تجربي و حسي نيستند صدقشان بوسيله سازگاري آنها با گزاره‌هاي آزموده شده بدست مي‌آيد و بعضي از پوزيتويست‌ها معتقدند تنها راه آزمون صدق قضايا ارتباط دروني ميان خود باورها است.

2- تئوري عمل گرايانه : پيرس و جيمز و ديوئي از طرفداران اين تئوري هستند و آنها در معناداري معتقدند كه معناي يك لفظ عبارت از پيامد عملي يا تجربي آن.

3- تئوري زيادتي صدق : طرفداران اين نظريه معتقدند كه محمول صادق و كاذب زايد است و مي‌توان آنها را حذف كرد و هيچ تأثيري در جمله ندارند.

4- نظريه غير توصيفي صدق : معتقدان به اين تئوري مي‌گويند كه صدق و كذب كلمات توصيفي نيستند بلكه كلمات انجازي و تأييدي و انشايي هستند.

5- نظريه سمانتيكي صدق تارسكي : تارسكي ضمن قبول نظريه صدق ارسطويي با ارائه نظريه زبان و فرا زبان به بازسازي اين تئوري پرداخته تا از شبهات و پارادوكس‌هاي كه در زبان پيش مي‌آيند جلوگيري كند و از نظر وي صدق و كذب عناصر فرا زباني هستند در حاليكه راست و دروغ عناصر زباني هستند.

بخش اول:

مقدمه و كليات و معاني حق و صدق نزد حكماي اسلامي

1- مقدمه و كليات

1-1 مقدمه

فلسفه شناخت واقعيت است كه به وسيله فاعل شناسايي (ذهن) صورت مي‌گيرد و در قالب عناصر زباني (الفاظ) بيان مي شود. بنابراين در پديده شناخت سه عامل هستي، فاعل شناسايي و زبان نقش اساسي دارند.

اما در فلسفه معاصر بيشتر به رابطه اين سه عامل مهم پرداخته اند و از مباحثي كه مربوط به رابطه هستي و فاعل شناسايي هستند به معرفت شناسي تعبير كرده اند و از مباحث مربوط به رابطه فاعل شناسايي و زبان به معناداري و بالاخره از مباحث مربوط به رابطه هستي و زبان به صدق تعبير مي كنند.

مباحث معرفت شناختي و معناداري و صدق هر كدام حوزه خاصي در فلسفه معاصر را به خود اختصاص مي دهند اما مباحث معناداري و به تبع آن بحث اعتبار و استدلال و صدق از مهمترين مسائل فلسفه منطق به شمار مي‌آيند.

1-2 تعريف مسأله

ما در اين رساله به بحث اخير يعني مسأله صدق و بيان ماهيت و ملاك آن از ديدگاه منطق دانان مسلمان و حتي منطق دانان غربي مي پردازيم و هر كدام را مورد نقد و بررسي قرار مي دهيم.

نظريه هايي كه در اين رساله به بررسي آنها مي پردازيم: عبارتند از:

1- نظريه مطابقت The correspondence theory of truth

2- نظريه هماهنگي يا (سازگاري) The coherence theory of truth

3- نظريه عمل گرايانه The pragmatic theory of truth

4- نظريه زيادتي The redundancy theory of truth

5- نظريه غير توصيفي The Non-Descriptive theory of truth

6- نظريه سمانتيكي صدق Semantic theory of truth

 

1-3 سئوال هاي اصلي تحقيق

1- كدام يك از نظريه هاي صدق نزد منطق دانان و فيلسوفان مسلمان رايج بوده است.

2- رابطه نظريه هاي صدق با نظريه وجود ذهني در فلسفه اسلامي چيست؟

3- فيلسوفان اسلامي علاوه بر بحث وجود ذهني در چه مباحثي به نظريه‌هاي صدق پرداخته اند.

4- آيا نظريه مطابقت براي ملاك صدق كافي است؟

5- موضوع يا متعلق با لذات صدق و كذب در نزد منطق دانان مسلمان چه چيزي است؟

6- آيا تنها قضاياي اخباري متعلق صدق و كذب قرار مي گيرند يا اموري ديگري هم هستند كه قابل ارزش گذاري هستند. اگر اموري هم به صدق و كذب متصف مي شوند اين اتصاف بالذات است يا بالعرض؟

7- مشكلات نظريه مطابقت و ديگر نظريه هاي صدق كدامند؟

1-4- فرضيه هاي تحقيق

1- نظريه مطابقت رايج ترين نظريه نزد منطق دانان و فيلسوفان مسلمان بوده است.

2- نظريه مطابقت صدق به تنهايي به عنوان ملاك صدق قضايا كافي نيست.

3- نظريه مطابقت از مباني نظريه وجود ذهني در فلسفه اسلامي است.

4- فيلسوفان اسلامي در بحث علم و عالم و معلوم اجمالاً به اين بحث پرداخته اند.

1-5 هدف هاي تحقيق:

1- استخراج ديدگاههاي منطق دانان و فيلسوفان مسلمان در مورد نظريه‌هاي صدق

2- تطبيق نظريه هاي صدق در منطق اسلامي و غربي

3- انجام يك كار پژوهشي مستقل در باب نظريه هاي صدق

1-6 روش تحقيق

در اين رساله به دليل تئوريك بودن آن سعي شده است پس از جمع آوري نظريات صدق به تحليل و نقد و بررسي آنها پرداخته و ديدگاههاي مختلف را تا حدودي مقايسه نماييم و در مواردي پيامدهاي فلسفي ـ منطقي هر ديدگاه را بيان كنيم و لذا روش ما عمدتاً تحليلي، تطبيقي و توصيفي است.

 1-7 سابقه تحقيق:

1- در مورد نظريه هاي صدق در فرهنگ فلسفي و منطقي ما كار مستقلي انجام نشده است.

2- بسياري از كارهاي انجام شده در اين مسأله توسط منطق دانان غربي بوده به ويژه در كتابهاي فلسفه منطق بطور مجزا به آن پرداخته اند.

3- به نظر مي رسد يك كار پژوهشي مستقل جهت مقايسه نظريه هاي صدق در منطق اسلامي و غربي انجام نشده و لذا چنين پژوهشي از اهميت خاصي برخوردار است.

معاني حق و صدق

1-8 معاني حق و صدق نزد حكماي اسلامي

كلمه حق داراي معاني گوناگون است و استعمالهاي متفاوتي دارد يعني حق به صورت اشتراك لفظي و يا به حقيقت و مجاز و يا آنچنانكه ظاهر است به اشتراك معنوي بر مصاديقي حمل مي شود بيان معاني حق در اغلب كتب فلسفي حكماي اسلامي آمده است اين مضمون در كتاب الهيات شفاء، شرح اشارات نمط چهارم و همين طور كتاب مشارع و مطارحات شيخ اشراق چنين آمده است «و اما الحق فقد يعني به الوجود في الاعيان مطلقاً فحقيّه كل شيء نحو وجوده العيني و قد يعني به الوجود الدائم و قد يعني به الواجب لذاته و قد يفهم عنه حال القول و العقد من حيث مطابقتهما لما هو واقع في الاعيان فيقال: هذا قول حق، هذا اعتقاد حق و هذا الاعتبار من مفهوم الحق هو الصادق، فهو الصادق باعتبار نسبته إلي الامر، و حق باعتبار نسبته الامر اليه و قد اخطاء من توهم أن الحقيه عباره عن نسبه الامر في نفسه إلي القول او العقد و الصدق نسبتهما الي الامر في نفسه فإن التفرقه بينهما بهذا الوجه فيها تعسف و احق الاقاويل ما كان صدقه دائماً و احق من ذلك ما كان صدقه اولياً و الاول الاقاويل الحقه الاوليه التي انكاره مبني كل سفسطه هو القول بانه لا واسطه بين الايجاب والسلب»

معناي اول حق هر موجود خارجي است اعم از آنكه دائمي و يا غير دائمي باشد. معناي دوم وجود دائمي است. حق در اين معنا شامل موجودات غير دائمي كه زائل مي شوند مانند حرارت مادي نمي شود.

معناي سوم آن موجود دائمي است كه ازلي نيز مي باشد در اين معنا حق فقط به واجب الوجود بالذات اطلاق مي شود كه ازلي است و بطلان در آن راه ندارد معناي چهارم حق عبارت است از عقد يعني قضيه ذهني و يا قول يعني قضيه لفظي، در صورتي كه واقع مطابق آن باشد حق ناميده مي شود.

نحوه اطلاق حق بر قضيه در كتاب رحيق مختوم چنين آمده است.

قول اول اطلاق حق بر قضيه از باب وصف به حال متعلق موصوف است به اين بيان كه حق به معناي موجود خارجي است و به قضيه از آن جهت كه محكي و مخبر عنه آن است حق اطلاق مي شود صدر المتألهين اين قول را خالي از تعسف و تكلّف نمي داند زيرا آنگاه كه گفته مي شود فلان قضيه حق است. بدون عنايت و مجاز، حق بر قضيه كه مطابق خارج است اطلاق مي گردد يعني وصف قضيه اي كه واقع مطابق اوست.

قول دوم مختار علامه طباطبائي است و آن قول اين است كه حق صفت موجود خارجي است وليكن از جهت مطابقتي كه بين قضيه با آن هست، تطابق واسطه در ثبوت حقيقت براي قضيه مي شود. يعني حق وصف قضيه است حقيقتاً به وساطت واقع.

و قول سوم همان قول رايج است كه اطلاق حق بر قضيه از باب وصف به حال موصوف است بدون آنكه نيازمند به واسطه در ثبوت باشد به اين بيان كه قضيه كه مطابق خارج باشد حق است چه اينكه صدق وصف قضيه است به لحاظ انطباق با واقع.

به نظر مي رسد كه در اين سه قول، قول علامه ارجح باشد چون حقانيت و واقعيت از آن موجود خارجي است حق بودن قضيه به تبع و وساطت آن موجود خارجي است.

 

 متن کامل را می توانید دانلود نمائید چون فقط تکه هایی از متن پایان نامه در این صفحه درج شده (به طور نمونه)

ولی در فایل دانلودی متن کامل پایان نامه

همراه با تمام ضمائم (پیوست ها) با فرمت ورد word که قابل ویرایش و کپی کردن می باشند

موجود است

 

 

با فرمت ورد word

 

 

 

فایل ها برای اینکه حجم آنها پایینتر شود وراحتتر دانلود شوند با فرمت rar یا zip فشرده شده اند

برای دریافت پسورد فایل اینجا کلیک کنید

دانلود کامل متن پایان نامه نظريه صدق منطق دانان مسلمان

 

مطالب مشابه را هم ببینید

141985615752731

فایل مورد نظر خودتان را پیدا نکردید ؟ نگران نباشید . این صفحه را نبندید ! سایت ما حاوی حجم عظیمی از پایان نامه ، تحقیق ، پروژه و مقالات دانشگاهی در رشته های مختلف است. مطالب مشابه را هم ببینید یا اینکه برای یافتن فایل مورد نظر کافیست از قسمت جستجو استفاده کنید. یا از منوی بالای سایت رشته مورد نظر خود را انتخاب کنید و همه فایل های رشته خودتان را ببینید فروش آرشیو پایان نامه روی دی وی دی

aca@

academicbooks@

دانلود پایان نامه با فرمت ورد درباره تعدد زوجات
طرح پژوهشی - بررسی آداب و احكام ازدواج در دین های مزدایی و مسیحیت و اسلام
پایان نامه بررسی معجزات سه تن از انبیاء
پایان نامه تعلیق اجرای مجازات
پایان نامه رشته حقوق با موضوع نگرشهاي فلسفي و اجتماعي به كار و مسائل آن