سایت مرجع دانلود پایان نامه -پشتیبانی 09361998026

پایان نامه رشته هنر: طرح، نقش و رنگبندي قالي بلوچ خراسان (جنوب خراسان)

ارسال شده در هنر - گرافیک - صنایع دستی

در این پست می توانید متن کامل این پایان نامه را  با فرمت ورد word دانلود نمائید:

چکيده:

اقوام هفت گانه بلوچ، کرد، عرب، ترک، فارس، چارايماق و سيستانی به دليل شرايط خاص سياسی و طبيعی در طول تاريخ در مناطق مختلف استان های خراسان رضوی و جنوبی سکونت گزيده اند. اين اقوام توليدکننده قاليهايي هستند که بلحاظ دارا بودن ويژگيهای مشترک در بازار جهانی فرش به نام قالی بلوچ خراسان شناخته شده اند. طرح ها و نقوش، نقشمايه، رنگهای کاربردی و همنشينی رنگ ها در اين قاليها به هم شباهت بسياری دارد در اين مقاله تلاش گرديده با بهره گيری از طرح تحقيقاتی شناسايي، ريشه يابی و احيای نقوش قالی بلوچ خراسان ضمن معرفی طرح ها و نقوش و نقشمايه های قالی بلوچ خراسان در خصوص رنگبندی و همنشينی رنگها در اين قالی بحث و بررسی به عمل می آيد.

 مقدمه:

   قالی ايران درختي است كه ريشه درژرفناي كويرداردوبلنداي سرشاخه هاي آن به ارتفاعات البرزميرسد.ميوه شيرين اين درخت تنومند قرنهاست كه مورد توجه جهانيان قرارگرفته است! آنان نام ايران را با فرشهايش و قالي را توام با نام ايران شناحته و ميشناسد! قاليبافي در ايران نقطه تقاطع فرهنگ تاريخ و اقتصاد محسوب ميگردد! چراكه در بسياري از مناطق روستائي، عشايري و شهري علاوه بر آنكه فرشبافي از بعد هنري نيازهاي دروني بشر را برطرف مي نمايد، در ايجاد اشتغال، افزايش درآمد سرانه ملي و صدور فرهنگ ملي و اسلامي نقش بسزائي داشته و دارد. لذا همگي ما به فرش مديون هستيم و مي بايست در حد توان به معرفي فرشهاي ايراني بپردازيم! يكي از مهمترين ويژگيهاي قالي ايراني تنوع آن است. محققي همچون فورد(p.r.j.ford) براين نكته تاكيد مي نمايد كه فرشهاي ايراني آنقدر متنوع هستند كه بسياري از طرحها و نقوش آن ناشناخته است. قاليبافي درايران نزد اقوام مختلف از محبوبيت فوق العاده اي برخوردار است كه در اين بين خراسان همواره يكي از مهمترين مراكز بافت قالي بوده است. اين استان كه زماني از يك طرف به استان سغد و از طرف ديگر به خوارزم ختم ميگرديده از ديرباز تاكنون همواره يكي از مهمترين قطب هاي توليد فرش بوده است .

   هجوم ازبكها، افاغنه و مغولها و تاخت و تاز اين اقوام و در بسياري از موارد ويران نمودن شهرهاي بزرگي همچون نيشابور و كاشمر نتوانسته است رشد هنرهاي سنتي بويژه قاليبافي را در خراسان متوقف نمايد و همواره عليرغم وجود بحرانهاي مختلف در مقاطع متعدد تاريخي اين هنر- صنعت از رشد خوبي برخوردار بوده است. تنوع سبكهاي بافت ، طرحها و نقوش و اقوام و قبائلي كه دراستان خراسان به شغل قاليبافي اشتغال دارند نيزبسيارزياداست، در حاليكه در شمالي ترين نقطه استان طرحها ونقوش زيباي تركمن بافته ميشود وهر يك از شهرهاي استان طرح ونقش ويژه اي دارند، درسراسرمرزمشترك خراسان باافغانستان وتركمنستان واستان سيستان وبلوچستان دستبافته هايي توليدميگرددكه با عنوان فرشهاي بلوچي در بازارهاي داخلي و خارجي به فروش ميرسد. اين دستبافته هاي عشايري و روستائي بسيار سحرآميزاست و طرحهايش دريچه اي است به سوي شناخت فرهنگ اقوام مختلفي كه در اين نواحي زندگي مي كنند.

   طرحها و نقوش فرش دستباف انعكاسي از باورها، اعتقادات، مشاهدات، آرزوها، آرمانها و بطور كلي فرهنگ بافندگان مي باشد.

   عليرغم جايگاه بسيار مهم قالي بلوچ خراسان دركلان فرشهاي ايراني شرقي متاسفانه اطلاعات دقيق كارشناسي وسامان يافته اي درباره طرحها و نقوش ، نقشمايه ها و موتيفها، رنگبندي آنها ( منجمله تعداد و تنوع رنگها و همنشيني رنگها ) وجود نداشت، لذا طرح شناسايي، ريشه يابي طرحها و نقوش قالي بلوچ خراسان توسط مدیریت پژوهش مرکز ملی فرش ایران اجرا گردید که اين مقاله نیز برداشتی از پژوهش فوق مي باشد.

       1 – شناسايي اقوام مشهور به بلوچ خراسان

   مشهورترين اقوام توليدکننده قالی های بلوچ خراسان به شرح ذيل می باشند:

   الف- تيموريها: در دوره تيموری از افغانستان وارد ايران گرديده و اکنون کشورهای افغانستان و ايران سکونتگاه اين قبيله می باشد مهمترين تيره های توليدکننده فرش دستباف اقوام زوری، بروقی، کودنی، يعقوب خانی، کريمدادی، پربزی، سوربزی، دهخانه، صالحی، طاهری، سلجوقی، زوری، خوافی، شيخی می باشند اقوام تيموری ايران در شهرستان های مختلف استان خراسان رضوی بالاخص تربت جام، تايباد، مشهد، فريمان، خواف، تربت حيدريه و… زندگی می کنند.

       ب- بلوچ ها: تيره های اصيل بلوچ شامل قبايل جان بيکی ،کوهکن، سالار خانی، علی اکبر خانی، اسد خانی، رسولخانی می باشند. تيره های اصيل بلوچ عمدتاً در شهرستان های خواف، تايباد، تربت حيدريه و سرخس زندگی ميکنند.

       ج- ترکها: شامل ترکهای مهاجر روسی، ترکهای شاهسون، ترکهای بهلولی، — و بالاخره ترکمنهای ساريخ می باشند.سکونتگاه اصلی ترک های مهاجر شهرستانهای سرخس، تربت حيدريه و مشهد می باشد.

       د- اعراب: تيره های طاهری، چوبداری،خزايي و عارفی از اقوام عرب هستند که از صدراسلام تا کنون در مناطق فردوس، قاين و بيرجند سکونت دارند.

       2- پتانسيل های بالقوه: مناطق محل اسکان اقوام مشهور به بلوچ خراسان يکي از مستعدترين مناطق جهت توسعه قاليبافی در سطح استان های خراسان جنوبی و رضوی محسوب می باشد، برداشت سالانه بالغ بر پنج هزار تن پشم بلوچی، دويست تن پيله ابريشم، مقادير متنابهی رنگدانه طبيعی، اقليم خاص، فرهنگ خاص در خصوص زنان و از همه مهمتر تنوع اقوام و قبايل از مهمترين پتانسيلهای بالقوه منطقه در خصوص توسعه فرشبافی محسوب می گردد.

       3- ويژگيهای دار، ابزار ، مواد اوليه و بافت قالی بلوچ خراسان:

   3-1- دستگاه قاليبافی مورد استفاده افقی است و از چاقوی بافت و شانه بسيار ساده ای استفاده می کنند که عمدتاً توسط کولی ها ساخته می شود.

   3-2- مواد اوليه مورد استفاده پشم گوسفند و موی بز و شتر می باشد.

   3-3- از تاب z برای خامه و برای تار و پود از تاب S استفاده می گردد.

   3-4-جنس تار و پود از پشم گوسفند می باشد.

   3-5- برای رنگرزی در گذشته از رنگدانه های طبيعی بالاخص روناس، برگ بيد، برگ توت، اسپرک، پوست انار و نيل استفاده می نموده اند. دندانه کاربردی آنان در رنگرزی ماده ای به نام مک بوده که سولفات آهن داشته است.

   3-6- پشم الوان، دندانه سولفات آهن و آب سنگين باعث گرايش رنگ ها به سمت تيرگی شده است.

   3-7-عمده ترين ويژگی قالی بلوچ خراسان گليم بافی زياد ابتدا و انتهای فرش است.

   3-8- برای بخش گليم بافی از شيوه سوماک يا پيچ استفاده می کنند.

   3-9- بخشی از دستبافته ها به صورت دوپوده و بخشی ديگر تک پوده است.

   3-10- عمدتاً در ابعاد کوچک پارچه و حداکثر در ابعاد قاليچه بافته می شوند.

   3-11- رنگ پود قالی بلوچ خراسان رضوی مشکی و قهوه ای تيره و در خراسان جنوبی رنگ پود قهوه ای روشن می باشد.

   3-12- رجشمار قالب 30-25 رج می باشد و بندرت قاليهای بالاتر از 40 رج بافته می شود.

   3-13- شهرستان های مشهد، سرخس، فريمان، تربت جام، تربت حيدريه، خواف، گناباد، کاشمر، فردوس، قاين، بيرجند، سربيشه، نهبندان مهمترين مراکز بافت قالی بلوچ خراسان هستند

       4-رنگبندي قالي بلوچ خراسان : سيسيل ادواردز نويسنده كتاب قالي ايران دررابطه با رنگبندي قالي بلوچ خراسان مي نويسد : ((رنگ تيره قاليچه هاي عشايربلوچ كه از مشخصات اين فرآورده است درنتيجه بكاربردن سه مايه از قرمز سير ، آبي سيرومتوسط وسياه حاصل مي شود . شخص تصورمي كند دراين قاليچه ها فقط از رنگ قرمزتيره بهره گرفته شده است درحاليكه متن اغلب آنها في لواقع آبي سيراست . براي خطوط اصلي طرح از رنگ سياه استفاده مي شود واينكار اثر رنگهاي قرمز وآبي را عميقتر جلوه مي دهد . به رنگ نگاره ها ونقوش كوچكتر مايه شتري وقدري سبز اضافه مي كنند. رنگ سفيد رادرحواشي باريكترزيادبكار مي برند.( كه بسيار بي مورداست ) درسالهاي اخير قاليچه هايي كه درمتن آنها رنگ شتري بكار رفته افزايش يافته است . دليل آن شايدافزايش بهاي رنگرزي با نيل پرطاووسي وروناس است.))

   ديتريش وگنر درمقاله بسيار ارزشمند خودتحت عنوان فرشهاي بلوچي وهمسايگان آنها قسمت دوم دررابطه با رنگبندي زمينه قالي بلوچ خراسان اينگونه اظهار نظر مي نمايد.

   ((آبي تيره تا آبي مايل به مشكلي عمدتاً درزمينه قاليهاي بلوچ مناطق تربت حيدريه ، كاشمر ، جلگه خواف وشمال هرات ديده مي شود قاليهاي بلوچي مشهد ،سرخس وفريمان كه عمدتاً درنيمه دوم قرن گذشته بافته شده است داراي رنگ زمينه آبي متوسط مي باشند بافندگان بلوچ شهرستانهاي نيشابور ، شمال مشهد ، جلگه تربت جام ، جلگه باخرز، محولات وبخشي از قاينات براي رنگ زمينه از قرمز آجري ، قرمز آتشي تاقرمز تيره بهره مي گيرند . قاليچه هاي بلوچي گناباد ، بجستان داراي رنگ زمينه قرمز مايل به قهوه اي وبرخي بافندگان قاينات ، بجستان ، محولات ، جلگه خواف وشرق تربت جام بويژه درقاليچه هاي سجاده اي بلوچي آخوندي از پشم شتر خودرنگ براي زمينه بكار مي برند . برخي قاليهاي بلوچي تربت حيدريه داراي رنگ زمينه از پشم كرم تاسفيد استفاده نموده درقاليهاي بلوچي جنوب افغانستان ونوار مرزي ايران وافغانستان براي رنگ زمينه از پشم قهوه اي مايل به مشكي مي بافند براي رنگ زمينه حاشيه بزرگ نيز ازهمان رنگهاي زمينه استفاده مي شود واين درحاليست كه استفاده از حواشي قرمز مي تواند جاذبه هاي آبي تيره را بيشتر نمايد. استفاده ازرنگهاي متضاد درقاليهاي قديمي كمتر ديده شده است .تنالتيه هاي رنگي رنگهاي زمينه اغلب براي نقش مايه هاي زمينه بكار مي رود. برخي از گلبرگهاي خارج از زمينه سفيد ، زرد يا نارنجي هستند)).

     سياوش آزادي دركتاب قاليبافي درآئين بلوچ مي نويسد:

   ((همانطور كه قبلاً گفته ام بلوچ معمولاً رنگهاي قرمز قهوه اي تيره ، آبي تيره وسورمه اي مايل به مشكي راترجيح مي دهد . گروهي از تنالتيه هاي قرمز همچون قرمز مايل به قهوه اي ، قهوه اي مايل به بنفش وبرخي مواقع بنفش مايل به قهوه اي درقاليهاي قديمي بلوچ ديده ميشود بلوچها اين رنگها رابااستفاده از روناس ودندانه هاي مختلف فلزي بدست مي آورند… رنگبندي تيره وتاريك يكي از خصوصيات وويژه گيهاي فرش بلوچ مي باشد . دستبافته هاي بلوچ به مراتب تيره تر از دستبافته هاي تركمنهاميباشد. زمينه فرش بلوچ آبي تيره تاآبي مايل به مشكلي ، قهوه اي تيره تاقهوه اي مايل به مشكي ، بنفش مايل به قهوه اي تيره ياقهوه اي مايل به بنفش مي باشد . تنها يك استثناء وجود دارد وآن موقعي است كه براي زمينه از پشم شتر استفاده مي شود سيسيل ادواردز براين تصوربوده است كه اين رنگ روشن ممكن است با حنا بدست آمده باشد . تجربه اينجانب به من آموخته كه قاليهاي بلوچ ، تيموري ، عرب ، بربري وبراهوئي ، كرد درمناطق تربت حيدريه ، تربت جام داراي شيدهاي تيره تري هستند و قاليهاي بلوچ منطقه قاينات داراي رنگهاي روشنتر ومتنوعتري مي باشند وبالاخره دستبافته هاي بلوچ نيشابور ، مشهد و سرخس دقيقاً ميانگين اين دو نقطه افراطي مي باشند تقريباً بدون استثناء تمامي نقشمايه ها بارنگهاي تيره رنگبندي ميگردند كه باعث ميگرددفرش بلوچ تيره تر نيز بنظربرسد . رنگهاي شيري تاسفيد (پشم سفيدگري شده ) تنها براي نقشمايه هاي حواشي كوچك بكار ميرود كه باعث ميگردد آنها به طرف خارج متمايز باشند. اينگونه رنگبندي قالي بلوچ باعث گرديده نقشمايه هاي انبوهي كه زمينه فرش را پوشانده اند قابل تشخيص نباشند.))

    در بين كساني كه دررابطه بافرش هاي بلوچي بويژه بلوچ خراسان مطالعات و تحقيقاتي داشته اند در رابطه با مقوله رنگبندي قالي بلوچ بنظرميرسد جامع ترين ايده را ديويد بلاك ارائه نموده است اومي نويسد:

   (( بلوچها از تنالتيه هاي مختلف يك رنگ استفاده نمي كنند براي مثال چهار تناليته قرمز يا بيشتر در قاليهاي بلوچ قابل تشخيص است و اگر رنگهاي يكصد تخته قالي بلوچ را جدا نمائيد فراواني هريك از رنگها به شرح زير خواهد بود از نمودار براحتي مي توان فهميد كه باستثناي رنگ سفيد رنگهاي تيره بويژه آبي وقهوه اي تيره غالب بوده ودرنتيجه وجه تمايز قالي بلوچ تيرگي رنگهاي آن مي باشد. كميت رنگها نيز مهم است ودراينجا قرمز وآبي مسلط هستند ورنگ سفيد رااغلب ميتوان دررنگبندي حاشيه ديده رنگ سبز مصرف بسيار كمي دارد واغلب درمواردي كه كاربرد دارد كه جنبه مذهبي دارند رنگ زرد هم كه مجموعاً براي ايرانيان جالب نمي باشد لذا در قالي بلوچ خيلي كم ديده مي شود.دررابطه با تنوع رنگها نيز بگونه اي كه درنمودار ملاحظه مي كنيد بالغ بر 75% قاليهاي بلوچ كمتر از 7 رنگ دارند واين درحاليست كه ساير فرشهاي ايراني ، قفقاز وترك به مراتب تنوع رنگي بيشتري دارند ))

   دربررسيهايي از مجموعه فرشهاي بلوچ دربازار فرش بلوچ در مشهد ( سراي امير وسراي سعيد) بازار فرش بلوچي تربت حيدريه بازار فرش بلوچ بيرجندبعمل آمد ونهايتاً درصد فراواني هريك از رنگها وتنوع رنگي قاليهاي بلوچ خراسان گرفته شد تغييرات بسياركمي مشاهده شد كه بامشاهدات آقاي ديويد بلاك موردمقايسه قرارگرفته است آقاي بهشتي توليد كننده مشهور فرش بلوچ كه قاليهايش از مرغوبترين فرشهاي بلوچ خراسان محسوب مي گرددتعدادرنگها درقالي تجاري بلوچ خراسان رابين 5 تا7 رنگ ودرمورد دستبافته هاي خود تا دوبرابر ميد اند . آقاي رضا ثروتي دارنده مجتمع قاليبافي درشهرستان تربت جام وتوليد كننده عمده فرش بلوچ خراسان دراين منطقه حساسيت خاصي دركاربرد رنگهاي آبي تيره ، قرمزتيره وقهوه اي تيره دارد واين موضوع رااز سنتهاي اصيل فرش بلوچ ميداند آقاي دلاكه فروشنده وتوليدكننده فرش بلوچ(بهلولي) دربيرجند تنوع وشادابي رنگهاي كاربردي درقاليهاي بلوچ بهلولي را وجه تمايز اين قاليها باساير توليدات بلوچ ميداند وفرشهاي بهلولي رااز نظر رنگبندي دركنارقاليهاي قشقائي قرار مي دهد.

 

(ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

متن کامل را می توانید دانلود نمائید

چون فقط تکه هایی از متن پایان نامه در این صفحه درج شده (به طور نمونه)

ولی در فایل دانلودی متن کامل پایان نامه

همراه با تمام ضمائم (پیوست ها) با فرمت ورد word که قابل ویرایش و کپی کردن می باشند

موجود است

از لینک زیر می توانید دانلود کنید :

فایل ها برای اینکه حجم آنها پایینتر شود وراحتتر دانلود شوند با فرمت rar یا zip فشرده شده و پسوردگذاری شده اند. پسورد همه فایل های این سایت یکسان است.

برای دریافت پسورد فایل اینجا کلیک کنید

 دانلود کامل پایان نامه طرح، نقش و رنگبندي قالي بلوچ خراسان (جنوب خراسان)

 

مطالب مشابه را هم ببینید

141985615752731

فایل مورد نظر خودتان را پیدا نکردید ؟ نگران نباشید . این صفحه را نبندید ! سایت ما حاوی حجم عظیمی از پایان نامه ، تحقیق ، پروژه و مقالات دانشگاهی در رشته های مختلف است. مطالب مشابه را هم ببینید یا اینکه برای یافتن فایل مورد نظر کافیست از قسمت جستجو استفاده کنید. یا از منوی بالای سایت رشته مورد نظر خود را انتخاب کنید و همه فایل های رشته خودتان را ببینید فروش آرشیو پایان نامه روی دی وی دی

aca@

academicbooks@

پایان نامه راهکارهای موفقیت تجاری و هنری رشته هنر و گرافیک
دانلود متن کامل مقاله درباذه نقاشي معاصر ايران
دانلود پایان نامه رشته هنر با موضوع هنردرمانی به ويژه روی کودکان
دانلود پایان نامه رشته هنر درباره انیمیشن و انیمیشن تلویزیونی
دانلود کامل پایان نامه رشته هنر درباره خط