پایان نامه مسئولیت مدنی دولت در جبران خسارت

دانلود پایان نامه
مقطع تحصیلی:دکترای تخصصی فقه وخقوق خصوصی

دانشگاه خوارزمی

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده و استاد راهنما در سایت درج نمی شود

(در فایل دانلودی نام نویسنده و استاد راهنما موجود است)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

فهرست مندرجات

عنوان ………………………………………………………….. صفحه

سرآغاز

چکیده…………………………………………………………………………………………………………………………. ………………….۲- ۱

اصلی ترین وظیفه حقوق در جامعه چیست؟…………………………………………………………………….. ………………… ۲-۱

مقدمه…………………………………………………………………………………………………………………………… …………………۶-۳

انگیزه انتخاب موضوع………………………………………………………………………………………………………………..۷

اهمیت واهداف موضوع……………………………………………………………………………………………………………..۸

روش تحقیق  ……………………………………………………………………………………………………………………………8

سئوالات و فرضیه های رساله……………………………………………………………………………………………………۹-۸

پیشینه تاریخی موضوع………………………………………………………………………………………………………….۱۳-۱۰

فصل اول:دولت و مسئولیت

گفتار اول:مفهوم دولت

مبحث اول :مفهوم لغوی دولت…………………………………………………………………………………………….۱۵-۱۴

مبحث دوم :مفهوم فلسفی دولت……………………………………………………………………………………………….۱۶

مبحث سوم :مفهوم خقوقی دولت……………………………………………………………………………………………..۱۶

مبحث چهارم:مفهوم سیاسی دولت………………………………………………………………………………………۲۰-۱۷

گفتار دوم: شخصیت حقوقی دولت..

مفهوم شخصیت حقوقی…………………………………………………………………………………………………………۲۱

مقدمه بحث………………………………………………………………………………………………………………………….۲۱

مبحث اول:تعبیر حقوقی شحصیت حقوقی……………………………………………………………………………۲۳-۲۲

مبحث دوم :مبنای شخصیت حقوقی.

۲-۲-۱نظریه حقیقی بودن شخصیت حقوقی……………………………………………………………………………۲۵-۲۴

۲-۲-۲نظریه مجازی بودن شخصیت حقوقی……………………………………………………………………………۳۰-۲۵

مبحث سوم :اقسام اشخاص حقوقی.

۲-۳-۱اشخاص حقوقی حقوق خصوصی ……………………………………………………………………………………….۳۰

الف–شرکتهای تجاری…………………………………………………………………………………………………………..۳۰

ب-شرکتهای غیر تجاری…………………………………………………………………………………………………….۳۱-۳۰

ج-انجمنها……………………………………………………………………………………………………………………………..۳۲

د–سندیکاها…………………………………………………………………………………………………………………………۳۲

۲-۳-۲اشخاص حقوقی حقوق عمومی………………………………………………………………………………………..۳۲

الف–دولت………………………………………………………………………………………………………………………….۳۳

ب-وزارتخانه ها……………………………………………………………………………………………………………….۳۵-۳۳

ج–شهرداریها………………………………………………………………………………………………………………………۳۵

د–انجمنهای روستایی……………………………………………………………………………………………………………۳۵

و-موسسات غیر دولتی………………………………………………………………………………………………………۳۶-۳۵

مبحث چهارم:قواعد مشترک بین اشخاص حقوقی

ا۲-۴-۱-اسناد اعمال انجام شده…………………………………………………………………………………………..۳۷-۳۶

۲-۴-۲-اصل تخصص………………………………………………………………………………………………………۳۹-۳۷

مبحث پنجم :اهلیت شخص حقوقی……………………………………………………………………… ۰………….۴۰-۳۹

نتیجه مباحث شخصیت حقوقی ………………………………………………………………………………………….۴۲-۴۱

گفتار سوم:مسئولیت

مبحث اول: تعابیر لغوی و عرفی ………………………………………………………………………………………..۴۵-۴۳

مطالعه:زیر بنای مسئولیت………………………………………………………………………………………………….۴۶-۴۵

مبحث دوم :تعابیر حقوقی مسئولیت

۳-۲-۱-در حقوق ایران …………………………………………………………………………………………………………۴۶

۳-۲-۱در حقوق کامن لا………………………………………………………………………………………………….۴۹-۴۷

مقدمه بحث:تاریخچه حقوق کامن لا …………………………………………………………………………………۴۸-۴۷

مسئولیت در حقوق کامن لا:……………………………………………………………………………………………..۴۹-۴۸

۳-۲-۳-مسئولیت در فقه…………………………………………………………………………………………………..۵۱-۵۰

گفتارچهارم :بررسی مسئولیت مدنی در مکاتب حقوقی ایران ،فقه امامیه و کامن لا

بخش اول: مسئولیت مدنی از دیدگاه مکاتب حقوقی

مبحث اول :بررسی در فقه امامیه

۴-۱-۱- قاعده اتلاف و مسئولیت مدنی………………………………………………………………………….۵۴-۵۲

قلمرو قاعده………………………………………………………………………………………………………..۵۴-۵۲

۴-۱-۲-قاعده تسبیب و مسئولیت مدنی……………………………………………………………………۵۸-۵۴

۴-۱-۳-قاعده تعدد اسباب و مسئولیت مدنی………………………………………………………………….۵۸

۴-۱-۴۱سبب ها در عرض یکدیگر باشند ……………………………………………………………………..۵۸

الف-سبب ها در طول یکدیگر باشند………………………………………………………………………۶۰-۵۸

ب–قاعده الخراج بالضمان و مسئولیت مدنی……………………………………………………..۶۲-۶۱

مفهوم قاعده…………………………………………………………………………………………………۶۵-۶۲

مبحث دوم :بررسی مسئولیت مدنی در حقوق ایران (مسئولیت قهری و قراردادی)

طرح بحث…………………………………………………………………………………………………..۶۶-۶۵

۴-۲-۱مسئولیت قهری

الف-ماهیت و قلمرو …………………………………………………………………………………………..۶۷

ب-منابع مسئولیت قهری در متون فقهی……………………………………………………………………۶۸-۶۷

ج-نابع در قوانین ایران…………………………………………………………………………………………۶۸.

د-تغییرات مسئولیت قهری ……………………………………………………………………………..۶۹-۶۸

۴-۲-۲-مسئولیت قراردادی

الف-ماهیت و قلمرو…………………………………………………………………………………………۶۹

ب–منابع درفقه……………………………………………………………………………………………..۶۹

ج- منابع در قوانین………………………………………………………………………………………….۷۰

د-تغییرات مسئولیت قراردادی…………………………………………………………………………..۷۰

۴-۲-۳ ارکان مشترک مسئولیت قهری و قراردادی

الف-فعل ضرر………………………………………………………………………………………………..۷۱

ب-ضرر………………………………………………………………………………………………………..۷۱

ج–تقصیر……………………………………………………………………………………………………..۷۲

د–رابطه سببیت…………………………………………………………………………………………۷۳-۷۲

۴-۲-۴ :یگانگی یا دوگانگی مسئولیت قهری و قراردادی

الف-نظریه دوگانگی و آثار آن …………………………………………………………………۷۶-۷۳

ب-نظریه یگانگی و آثار آن……………………………………………………………………..۷۷-۷۶

بخش دوم :مسئولیت مدنی دولت

مبحث اول :مفهوم مسئولیت مدنی دولت………………………………………………………..۷۸-۷۷

مبحث دوم :گستره مسو.لیت مدنی دولت……………………………………………………….۸۸-۷۹

مبحث سوم :بررسی مسئولیت مدنی دولت در حقوق ایران…………………………………۹۱-۸۸

مبحث چهارم :بررسی مسئولیت مدنی دولت در فقه

۱-اتلاف و مسئولیت مدنی دولت ………………………………………………………………….۹۴-۹۱

۲-تسبیب و مسئولیت مدنی دولت………………………………………………………………… ۹۶-۹۴

۳-الخراج بالضمان و مسئولیت مدنی دولت …………………………………………………….۹۹-۹۶

گفتار چهارم:مبانی مسئولیت مدنی دولت

مبحث اول :مبانی در حقوق ایران .و فقه امامیه …………………………………………………۱۰۱-۹۹

مبحث دوم :مبانی در حقوق کامن لا…………………………………………………………….۱۰۱-۱۰۰

نتیجه :بحثی تطبیقی در خصوص مبانی مسئولیت مدنی دولت در خقوق ایران –

فقه امامیه و حقوق کامن لا……………………………………………………………………. ۱۰۴-۱۰۲

فصل دوم :جبران دولتی خسارت

 گفتار اول :مفاهیم خسارت

مبحث اول :مفهوم لغوی و عرفی ……………………………………………………………………….۱۰۷

مبحث دوم :معانی فقهی…………………………………………………………………………….۱۰۹-۱۰۷

مبحث سوم :مفاهیم حقوقی

  • در حقوق ایران…………………………………………………………………………………۱۱۰-۱۰۹
  • در حقوق کامن لا……………………………………………………………………………………..۱۱۱
  • در کنوانسیون بیع بین المللی کالا………………………………………………………….۱۱۳-۱۱۱

گفتار دوم :انواع خسارت

مبحث اول :انواع خسارت در حقوق ایران و متون فقهی

۲-۱-۱خسارت مادی…………………………………………………………………………… ۱۱۴-۱۱۳

الف–خسارات مادی قابل جبران………………………………………………………………….۱۱۴

ب-ارزیابی خسارات مادی………………………………………………………………………….. ۱۱۵

۲-۱-۲-خسارات جمعی………………………………………………………………………..۱۱۷-۱۱۶

۲-۱-۳-خسارات معنوی…………………………………………………………………………۱۱۹-۱۱۷

الف- جایگاه خسارات معنوی در قوانین ایران……………………………………………۱۲۰-۱۱۹

ب-در متون فقهی………………………………………………………………………………………..۱۲۱

ج-ضرورت جبران………………………………………………………………………………۱۲۴-۱۲۲

 گفتار سوم :شیوه های جبران خسارت

مبحث اول :شیوه های جبران در حقوق ایران و کامن لا

۳-۱-۱-برگرداندن وضع زیان دیده به حالت سابق………………………………………۱۲۷-۱۲۵

۳-۱-۲-از راه دادن معادل………………………………………………………………………۱۴۰-۱۲۷

مبحث دوم:تدابیر اجتماعی اولت در جبران خسارت

۱-سیستم جبران غیر تقصیری………………………………………………………………………..۱۴۰

۲-صندوق تضمین خسارات اتومبیل………………………………………………………………۱۴۱

۳-صندوق خسارات بدنی…………………………………………………………………….۱۴۶-۱۴۱

مبحث سوم :شیوه جبران درمکتب فقه امامیه(دلایل جبران از بیت المال)

الف-حسبه…………………………………………………………………………………..۱۴۸-۱۴۶

ب-جبران از طریق ذکات………………………………………………………………………۱۴۸

ج-جبران از طریق زکات به زعم سبیل اله…………………………………………..۱۵۰-۱۴۹

مبحث چهارم:تدابیر دولتی جبران خسارت

۱-صندوق تعیین خسارت اتومبیل…………………………………………………………….۱۴۱

۲-صندوق تامین خسارت بدنی…………………………………………………………۱۴۵-۱۴۱

گفتار چهارم:اهداف ،فواید و مضرات جبران دولتی خسارت …………۱۴۶-۱۴۵

-گفتار پنجم :تکلیف قضایی زیان دیده در مطالبه خسارت در حقوق ایران..۱۶۵-۱۵۳

نتیجه  و پیشنهاد و ارائه راهکار

سرآغاز

حمد و سپاس خدایی را که نعمت وجود عطا نموده و ما را به زیور علم بیاراست. ستایش او را سزد که بهترین بندگان خود را فرستاد تا ما را از ظلمت جهل و بی خبری، به وادی علم و ایمان رهنمون گردد. درود بی کران بر جمیع علماء و دانشمندان و خصوصاً بر معلمان و استاتید فاضل که با قلم روان و نفس گرم خود، علم و اجتهاد را زنده نگه داشته اند. آنچه تقدیم می گردد، حاصل درس ها و آثار ماندگاری است که از اساتید بزرگوارم آموخته ام.

این رساله مرهون راهنمایی های ارزشمند و ظریف استاد گرانقدر و برجسته استاد راهنما حضرت آیت الله موسوی بجنوردی می باشد که فضل بالای ایشان بر هیچ کس پوشیده نیست. همچنین در اینجا از زحمات و سعه صدر استاد راهنما جناب آقای دکتر خوئینی نیز تشکر می نمایم که در غنابخشیدن رساله اینجانب را یاری فرمودند.

تقدیر و تشکر دیگر را تقدیم استاد مشاور جناب آقای دکتر سرمدی می دارم و همچنین لازم می دانم که از الطاف بی شائبه ی اساتید داور (جناب آقایان دکتر موسوی و نقیبی) قدردانی نمایم. و در انتها از زحمات گرانقدر همسر و فرزندم که در به اتمام رسیدن این رساله، نهایت همکاری و همیاری را با اینجانب داشته اند، سپاسگزارم.

فصل اول:

دولت و مسئولیت

چکیده

اصلی ترین وظیفه حقوق در جامعه چیست؟

جلوگیری از ارتکاب اعمال زیان بار و اتخاذ تدابیر لازم برای جبران خسارت ناشی از آن. از این رو اگر گفته شود اصل جبران ضررهای ناروا در کنار دو اصل دیگر، یعنی احترام به مالکیت و قدرت الزام کننده قراردادها، خلاصه شده تمام قواعد مدنی به حساب می آید، سخنی گزاف نخواهد بود.

یکی از آثار حکومت قانون، حاکمیت آن بر اعمال و اقدامات قدرت است که نتیجه آن مسئولیت دولت در برابر زیان هایست که در رهگذر فعالیت ها و اقداماتش (اعمال حاکمیتی و اعمال تصدی گری) به دیگران می رساند. امروزه اصول پذیرش مسئولیت مدنی دولت امری بسیار واضح بوده و اختلاف نظر مکاتب تنها در فروع و نحوه اعمال آن می باشد. این جنبه زیبا از قانون، مورد توجه قانون گذار در حقوق ایران نیز قرار گرفته و تا حدودی، شرایط مسئولیت مدنی دولت و نهادها و سازمان های دولتی، در ماده ۱۱ قانون مسئولیت مدنی مصوب ۷/۲/۱۳۳۹ پیش بینی شده است که البته خالی از اشکال و نقص نبوده و جای بحث بسیار دارد.

بی گمان اصلی ترین هدف مسئولیت مدنی، جبران خسارات ناروا به زیان دیده است. رفع تجاوز نسبت به حقوق زیان دیده، جلوگیری از ورود خسارت بیشتر به وی، پیشگیری از جرم و افزایش تجری افراد در جامعه و موارد دیگری نیز از جمله اهدافی است که می تواند مد نظر جوامع و مکاتب پیشرفته حقوقی باشد. علی رغم باور گذشتگان، در مکاتب حقوقی کنونی مسئولیت دولت را حصر در اعمال تصدی گری او نمی دانند بلکه اعتقاد عمومی جامعه عقلائی بر گستردگی دامنه مسئولیت مدنی دولت است تا از این راه هدف مبنایی از تشکیل و حدوث نهادی به نام دولت، که همانا حفظ، تداوم و گسترش امنیت اجتماعی، اقتصادی، رفاه عمومی و حفظ کیان و ارزش انسانی و ملیتی است محقق گردد.

مطالعه مسئولیت مدنی دولت در نظام حقوقی جمهوری اسلامی ایران مبین آن است که، علی رغم پیش بینی برخی موقعیت های خاص در قوانین مصوب، که مسئولیت دولت را منطبق با تئوری های تقصیر یا خطر پذیرفته است؛ کماکان معضلات و مشکلات زیان دیدگان از اقدامات مبتنی بر مسئولیت دولت و ارگان های دولتی پابرجاست. مبنای این مسئولیت و احساس تعهد دولت هرچه که باشد (خواه بر اساس نظریه تقصیر – خواه نظریه خطر و ….) بر اساس و مبنای اهداف مبتنی بر عدالت از مسئولیت مدنی، رفع و کاهش رنج زیان دیده در نهایت امر باید مدنظر قانون گذار باشد.

 مقدمه

قانون مسئولیت مدنی از قانون و حقوق حاکم بر قراردادها، حقوق حاکم بر اعاده وضع سابق، قواعد انصاف و حقوق کیفری متمایز است. همانگونه که می دانیم، قانون و حقوق حاکم بر قراردادها از انتظارات ناشی از تعهدات حمایت می کند، حقوق حاکم بر اعاده وضع سابق از دارا شدن ناعادلانه و به ناحق جلوگیری می کند، قواعد انصاف در صدد تضمین این امر است که مردم در برخی اوضاع و احوال به نحو صحیح عمل کنند و حقوق کیفری تخلفات بسیار شدید از قبیل قتل را حمایت می کند،که دولت نفع مستقیمی در جلوگیری از آن دارد. باید توجه داشت که بسیاری از تخلفات می توانند به مسئولیت یا تعهد قانونی هم در قبال دولت به عنوان جرم و هم در قبال زیان دیده به عنوان مسئولیت مدنی منجر شوند.

قانون مسئولیت مدنی برای حمایت از منافع شخص در امنیت بدنی، اموال عینی، منابع مالی، یا شهرت و اعتبار بکار می رود. دخل و تصرف در یکی از این منافع بوسیله اقامه دعوای جبران خسارت معمولاً به شکل خسارت تقویم نشده قابل جبران است لذا هدف قانون مسئولیت مدنی، عبارت است از بازگرداندن شخص زیان دیده به جایگاه و وضعیتی که قبل از وقوع تخلف داشت.

در اکثر کشورها مسئولیت های مدنی نوعاً به سه دسته بزرگ تقسیم شده اند: مسئولیت های مدنی ناشی از فعل زیانبار عمدی، مسئولیت مدنی ناشی از فعل زیانبار غفلت، و مزاحمت. دسته های دیگر یا دسته های فرعی در برخی کشورها شناسایی شده اند. برخی مسئولیت های مدنی عبارتند از: مسئولیت های ناشی از حوادث (مسئولیت محض) زیرا خواهان می تواند فقط با ابراز اینکه تخلف واقع شده است خسارت دریافت کند و چون خوانده مرتکب تخلف شده است نیازی به اثبات وضعیت روحی خوانده یا تقصیر او در وظیفه مراقبت لازم نیست.

سئوال این است که پاسخگو بودن در برابر یک مرجع برتر چه ضرورتی دارد؟ و اگر انسان مسئولیّتی را نمی پذیرفت چه اتّفاقی می افتاد؟

دیدگاه دین مبین اسلام را در این خصوص ارزیابی می نماییم:

همانطور که می دانیم آفرینش انسان و جهان، هدفدار بوده است و هدف از آفرینش انسان عبادت و بندگی خداوند می باشد. خداوند در قرآن می فرماید:

وَ ما خَلَقتُ الجِنَّ وَ الاِنسَ اِلّا لِیَعبُدُونَ [۱]

جن و انس را نیافریدم جز اینکه مرا عبادت کنند.

خداوند متعال راه رسیدن به قرب الهی و طریقه عبادت و بندگی خود را به صورت برنامه هایی به رسول خویش ابلاغ کرده است و پس از پیامبر – صلّی الله علیه و اله – اوصیاء او وظیفه آموزش معارف دین را بر عهده دارند. در این میان ما مسلمانان که به این دعوت لبّیک گفته ایم وظایف و مسئولیّت هایی پیدا می نیم که عمل به آنها ما را به کمال انسانی خویش نزدیک می سازد.

بزرگترین مسئولیّت انسان در برابر نعمت هدایت و ولایت می باشد[۲]، چرا که بدون تشریع دین و هدایت انسان، تمامی راه ها به سوی کمال و سعادت او مسدود می شد. امام رضا – علیه السّلام- می فرمایند.

اِنَّ اَوَّلَ ما یُسئَلُ عَنهُ العَبدَ یَومَ القیامَهِ الشَّهادَهُ وَ النُّبُوَّهُ وَ مُوالاتِ عَلیِّ بنِ اَبیطالِبِ عَلَیه السّلامِ.

 همانا اولین چیزی که در روز قیامت از بنده سئوال می شود؛ شهادت به یگانگی خدا و رسالت پیامبر و دوستی علی بن ابیطالب علیه السّلام است.

لذا اگر ما در مقابل این نعمت های ارزشمند که خداوند برای هدایت بشر به او ارزانی داشته است احساس مسئولیّت نکنیم حیاتی پوچ و بی هدف داشته هرگز به مقام والای انسانیّت نائل نمی شویم و اینجاست که ضرورت مسئولیّت پذیری در برابر خداوند متعال مشخّص می شود.

مسئولیّت حقیقی در مقابل خداست؛ دو واژه حقّ و مسئولیّت با یکدیگر ملازم هستند؛ لذا هر کجا سخن از حقّ می شود متقابلاً و غیرمستقیم، به مسئولیّت و تکلیف در قبال آن حقّ نیز اشاره شده است[۳].

بر اساس بینش دینی، ما می توانیم برهان اقامه کنیم که چون همه هستی از آن خدای متعال است و او مالک همه چیز است، هرکجا حقّـی باشد، اصالتاً از آن خداست و هیچ حقّـی برای کسـی به خودی خود ثـابت نمی شود؛ مگر اینکه خداوند، آن حقّ را به آن موجود اعطا کرده باشد. لذا خداوند حقّ تصرّف در هر موجودی را خواهد داشت و از آن طرف هیچ موجودی، حقّی بر خداوند و سایر موجودات ندارد؛ چون هیچگونه مالکیّت و خالقیّتی نسبت به آن ندارد. پس نتیجه می گیریم که مسئولیّت واقعی ما در مقابل خداوند است.

در اثبات اینکه مسئولیّت حقیقی در مقابل خداوند است دلایل نقلی بسیاری وجود دارد که ما در اینجا تنها به روایتی از امیرالمؤمنین علی – علیه السّلام – اشاره می کنیم که می فرمایند:

و لَو کانَ لِاَحَدٍ اَن یَجرِیَ لَهُ وَ لا یَجرِیَ عَلَیهِ لَکانَ ذلِکَ خالِصاً لِلّهِ سُبحانَهُ دُونَ خَلقِهِ لِقُدرَتِهِ علی عِبادِهِ وَ لعَدلِهِ فی کُلِّ ما جَرَت عَلَیهِ صُرُوفُ قَضائِهِ وَلکِنَّهُ جَعَلَ حَقَّهُ عَلَی العِبادِ اَن یُطِیعُوهُ وَ جَعَلَ جَزاءَهُم عَلَیهِ مُضاعَفَهِ الثَّوابِ تَفَضُّلاً مِنهُ وَ تَوَسُّعاً بِما هُوَ مِنَ المَزِیدِ اَهلُهُ[۴].

و اگر کسی را بر دیگری حقّی ثابت است و آن کس را بر وی حقّی نباشد این حقّ فقط برای خدای سبحان است نه غیر او؛ بخاطر احاطه قدرتش بر بندگان و عدالتش در تمام آنچه که فرمانش در آن جاری است ولی حقّش را بر بندگان چنین مقرّر فرمود که او را بندگی کنند و مزد عبادت را بر عهده خود، برای بندگان، چند برابر قرار داد به علّت تفضّل و کرمی که دارد و افزون دهی که شایسته و اهل آن است.

حضرت در این روایت تنها خداوند را صاحب حقّ می داند که این حقّ همان اطاعت و بندگی خداست.

انگیزه انتخاب موضوع

در حالی که تنظیم رفتار و نظم در جامعه و جبران خسارات و صدمات زیان دیده از شخص حقیقی و حقوقی از جمله خساراتی که از ناحیه قصور و تقصیرات دولت و توابع آن بر افراد ناآگاه از باب حقوقی تحمیل می شود اقتضاء دارد که مقنن قواعد و دستورالعمل هایی را به عنوان تکالیف و الزامات قانونی و قراردادی بر افراد و اشخاص حقوقی  تحمیل کند و این مهم تنها با گسترش دامنه مسئولیت مدنی با ذکر تمام ویژگی ها و ابعاد آن امکان پذیر است. از این رو ضرورت تبیین این مسائل که از جمله آنها و نیز شناخت اهداف اصلی و فرعی از مسئولیت مدنی دولت، به انضمام راه ها و شیوه های جبران آن در حق زیان دیده بی پناه، که اکثر اوقات حتی به دلیل عدم شناخت کافی از مرجع رسیدگی به تظلمات خود را نمی داند، انگیزه انتخاب موضوع گردیده است.

[۱] – قرآن مجید، سورۀ ذاریات، آیه ۵۶.

[۲] – محمدتقی، مصباح یزدی، نظریه حقوقی اسلام، قم، انتشارات مؤسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی، اول، ۱۳۸۱.

[۳] – فتح الله، کاشانی، تفسیر نهج الصادقین فی الزام المخالقین، تهران، انتشارات اسلامی، دوم، ج ۱۰، ص ۳۵، سال ۱۳۴۴.

[۴] – سید رضی، نهج البلاغه، ترجمه حسین انصاریان، ج ۲۰۷، ص ۴۷۲.

تعداد صفحه :۱۷۵

قیمت :37500 تومان

 

بلافاصله پس از پرداخت ، لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار می گیرد

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت  ali.farjadniya@gmail.com