پایان نامه عوامل مرتبط با اعتماد شهروندان تهرانی نسبت به اخبار و برنامه های سیاسی سیمای …

دانشکده علوم اجتماعی

پایان نامه کارشناسی ارشد علوم ارتباطات اجتماعی

عنوان:

عوامل مرتبط با اعتماد شهروندان تهرانی نسبت به اخبار و برنامه های سیاسی سیمای ج.ا.ا

استاد مشاور: دکتر حسینعلی افخمی

خرداد ۱۳۹۰

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده و استاد راهنما در سایت درج نمی شود

(در فایل دانلودی نام نویسنده و استاد راهنما موجود است)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

چکیده

     پژوهش حاضر به مقوله مهم اعتماد به اخبار و برنامه های سیاسی تلویزیون می پردازد. موضوع اعتماد به رسانه، از جمله موضوعاتی است که ذهن محققان زیادی را به خود معطوف کرده است. اما شاید هیچ ابزار و پدیده ای به اندازه تلویزیون مهم ترین رسانه عصر حاضر که به عصر رسانه ها و ارتباطات مشهور گشته است، نباشد. همچنین از آنجایی که در ایران بی شک تلویزیون نهادی وابسته به حکومت است، کارکردی سیاسی نیز دارد که این امر، اهمیت تحقیق درباره تلویزیون را دوچندان می کند.

    آنچه که این تحقیق دانشگاهی را از دیگر تحقیقات مشابه متمایز می کند، اولا به اجرا در آمدن این تحقیق در فاصله ای ۲ ساله از اتفاقات سال ۸۸ است که خود این مسئله، به اهمیت نتایج این تحقیق می افزاید. در وهله بعد جامعه آماری این تحقیق است که بر خلاف تحقیقات دانشجویی دیگر، جامعه آماری این تحقیق عموم مردم بوده است و نه قشری خاص ویا گروه و دسته ای از افراد.( مثلا: دانشجویان، استادان، معلمان و …… ).

    هدف اصلی این پژوهش در درجه اول، توصیف میزان اعتماد مخاطبان به اخبار سیاسی تلویزیون و در مرحله بعد، بررسی عوامل مرتبط با مقوله اعتماد است. در این تحقیق، نگارنده با طرح متغیرهای تحقیق و ایجاد شاخص های آن؛ ۶ فرضیه را مورد  تحقیق و تبیین قرار داده است.

  در این پژوهش نظریه اعتماد سیاسی گیدنز و نگاه او به مقوله اعتماد، به همراه نظریه اعتبار منبع را مبنا

چهارم

قرار دادیم. هرچند که در فصل دوم بطور مفصل مبحث اعتماد و انواع آن را( اعتماد سیاسی، اعتماد اجتماعی که مهمترین شاخصه سرمایه اجتماعی است و اعتماد به رسانه) مورد بررسی قرار داده و از نظرات جامعه شناسان کلاسیک و متاخر بهره گرفته شده است.

    محقق به کمک اساتید راهنما و مشاور و پس از تعریف عملیاتی متغیرها، انتخاب شاخص های مربوط به هر متغیر، دست به  طراحی پرسشنامه زد. این تحقیق با روش پیمایش صورت پذیرفته و جامعه آماری آن نیز؛ کلیه شهروندان تهرانی بالا ۱۵ سال بوده است. حجم نمونه در این تحقیق ۴۰۰ نفر می باشد که بصورت تصادفی و نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای مورد سنجش قرار گرفتند.

نتایج این پژوهش نشان می دهد ۳۵ درصد شهروندان گفته اند که اعتماد پایینی دارند، ۵۲ درصد متوسط و تنها ۷ درصد گفته اند که اعتمادشان نسبت به برنامه های سیاسی تلویزیون ایران بالا است.

   از دیگر نتایج این تحقیق می توان به رابطه معکوس تحصیلات با میزان اعتماد به تلویزیون اشاره کرد. این تحقیق نشان می دهد که هرچه سطح تحصیلات افراد بالاتر می رود، اعتماد آنها به اخبار و برنامه های تلویزیون کاهش می یابد. لازم به ذکر است که ۶۳ درصد پاسخگویان در این تحقیق فاقد تحصیلات دانشگاهی بودند.

    همچنین پس از تحلیل مسیر متغیرها و تعیین سهم اثرگذاری هر یک از آنها؛ مشخص شد که از میان ۵ متغیر مورد بررسی در این تحقیق، متغیر اعتماد به نظام سیاسی، بیشترین ارتباط را با متغیر اعتماد به اخبار سیاسی تلویزیون دارد.

پنجم

 

پیشگفتار

با شروع قرن بیست و یکم، رسانه ها بیش از هر زمان دیگری استفاده می شوند. محیط رسانه ای معاصر شامل رسانه های سنتی مانند روزنامه، رادیو و تلویزیون از یک سو و تازه واردانی چون اینترنت و شبکه وب جهانی از سوی دیگر است. شاید هیچ ابزار و پدیده ای به اندازه تلویزیون مهم ترین رسانه عصر حاضر که به عصر رسانه ها و ارتباطات مشهور گشته است، نباشد. واقعا اگر یک روز شبکه های تلویزیون قطع شود، چه اتفاقی رخ خواهد داد؟  

گویی وسعت پوشش خبری و دامنه نفوذ با واژه تلویزیون آمیخته و هم ذات می شود تا این رسانه، قدرت خود را در عصر ارتباطات به رخ بکشد. سلطه تلویزیون بر افکار عمومی و حضور آن در ساحت های گوناگون بشر عصر جدید بیش از دیگر رسانه ها و فناوری های نوین اطلاعاتی است، به این معنی که تلویزیون حضوری مستمر در خانه و زندگی شهروندان امروزی دارد. ضمن این که به طور مستمر در حال پخش برنامه است. دوم این که از تنوع و تکثر بیشتری در تولید انواع ژانر های هنری فرهنگی برخوردار بوده و به سلیقه ها و نیاز های متنوعی پاسخ می دهد.

مخاطبان در تلویزیون شاهد برنامه های گوناگون ورزشی، سیاسی، سینمایی، برنامه کودک و مسائل متعدد اجتماعی هستند که به تقاضاهای متنوع مخاطبان خود توجه می کنند و می کوشند برای ماندگاری خویش به علایق و دیدگاه های بینندگان خود عنایت داشته و به بازسازی مدام خود بپردازند. سلطه و سیطره تصویر در جهان امروز به رسانه ها بویژه تلویزیون جایگاه و موقعیت ویژه ای بخشیده که دیگر غیرممکن است خانه ای بدون تلویزیون باشد یا کسی بخشی از وقت روزانه خود را به آن اختصاص ندهد.

ششم

گاهی حتی به خاطر اختلاف سلیقه ها بخصوص میان والدین و کودکان، بیش از یک تلویزیون در خانه ها وجود دارد تا هر کسی بنا به علاقه خود از آن استفاده کند. دامنه این اثرگذاری تا حدی است که در همین یک دهه اخیر در ایران شاهد حضور تلویزیون در مغازه ها و ادارات و برخی خودرو ها هستیم.

اگر در گذشته همه دور هم جمع می شدند یا روبه روی هم قرار می گرفتند، اما اینک نگاه و جهت همه به سوی تلویزیون است و اوست که با حضور خود نحوه ترکیب اشیا و لوازم خانه را نیز تعیین می کند و درواقع از پیش به چگونگی چیدمان اعضای خانواده شکل می دهد. همچنین تلویزیون در غیاب مراجع سنتی گذشته به الگوی اصلی هنجاربخشی و نظام رفتاری تبدیل می شود و کنش های انسانی را شکل می دهد و آن را هدایت می کند.

انجام این تحقیق بدون مهربانی و کمک های فراوان استادان و همکاری بی شائبه دوستانم میسر نبود؛ بدین سبب از کمک های جناب آقای دکتر مهدی زاده که زحمت راهنمایی این پژوهش را برعهده داشتند و جناب آقای دکتر حسینعلی افخمی که مشاور این پایان نامه بودند، بسیار سپاسگزارم.

همچنین لطف و همکاری دوستان عزیزی چون محمد یمینی، مهدی رفیعی، ابراهیم ترقی نژاد، علی شاکر و به ویژه حمید رستمی و سرکار خانم فضه رمضانی بدرقه راه این پژوهش بود.

امیدوارم این تلاش ناچیز، تنها پله ای باشد برای علاقمندان به حوزه تحقیق در رسانه و علوم ارتباطات. بی تردید این تلاش خالی از اشکال نیست. پس دست دوستان و محققان دیگر را که دغدغه های بی شماری در راستای هر چه بهتر شدن وضعیت اعتماد به رسانه را دارند، می فشارم.

شاید نتایج این تلاش ناچیز و کوچک، بتواند پرتوی اندک از نور را به اتاق نیمه تاریک اعتماد به تلویزیون بتاباند؛ شاید.

هفتم

فهرست مطالب

فصل اول:

کلیات تحقیق

      پیشگفتار   ………………………………………………………………………………………………………………………………………………   پ

  • بیان مسئله ………………………………………………………………………………………………………………………………………….   1
  • ضرورت واهمیت موضوع تحقیق ………………………………………………………………………………………………………..   4
  • اهداف تحقیق ……………………………………………………………………………………………………………………………………..   6

فصل دوم:

بررسی پیشینه و ادبیات نظری تحقیق

مقدمه   ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………   8

بخش اول: تحقیقات پیشین  ……………………………………………………………………………………………………..   9

   الف: تحقیقات انجام شده در خارج از کشور …………………………………………………………………………………………………… ۹   

ب: تحقیقات انجام شده در ایران   ………………………………………………………………………………….   14

ج: جمع بندی تحقیقات پیشین   ……………………………………………………………………………………..  19

بخش دوم: بررسی مفهوم اعتماد و اعتماد سیاسی؛ مرور مفهومی …………………………………………..   20

الف: انواع اعتماد   …………………………………………………………………………………………………………….   21

ب: اعتماد سیاسی   ………………………………………………………………………………………………………….   25

بخش سوم: اعتماد در بین جامعه شناسان؛ مرور نظری   ……………………………………………………………………………….   33

الف: جامعه شناسان کلاسیک   ……………………………………………………………………………………….   33

ب: جامعه شناسان معاصر   ……………………………………………………………………………………………..   40

بخش چهارم: اعتماد و انواع جوامع   ……………………………………………………………………………………………………………….   52

الف: اعتماد در جوامع مدرن   ……………………………………………………………………………………….   52

ب: اعتماد در جوامع در حال گذار   ………………………………………………………………………………   79

هشتم

بخش پنجم: سرمایۀ اجتماعی   ……………………………………………………………………………………………….   85

الف: کلمن، کارکرد سرمایۀ اجتماعی   …………………………………………………………………………   85

ب: روبرت پاتنام، سرمایۀ مولد  ……………………………………………………………………………………..   92

ج: فوکویاما، ارزش ها و هنجار های غیر رسمی   ………………………………………………………….  96

بخش ششم: کارکرد و نقش رسانه ها ………………………………………………………………………………………  101

الف: نقش سیاسی   ……………………………………………………………………………………………………….   101

ب: نقش فرهنگی   …………………………………………………………………………………………………………   104

ج: نقش اجتماعی   …………………………………………………………………………………………………………   105

بخش هفتم: چارچوب نظری تحقیق   ……………………………………………………………………………………   108

الف: اعتبار منبع   …………………………………………………………………………………..    108

ب: رسانه ها و اعتماد به اخبار ……………………………………………………………….   113

بخش هشتم: فرضیه ها و الگوی نظری تحقیق   …………………………………………………………………..   130

الف: الگوی نظری تحقیق   ………………………………………………………………………………………..   130 

ب: فرضیه های تحقیق     ………………………………………………………………………………………….   131

فصل سوم:

روش تحقیق

مقدمه   …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………   132

  • روش تحقیق ……………………………………………………………………………………………………………………………………..   133
  • جامعۀ آماری ………………………………………………………………………………………………………………………………………  135
  • شیوۀ نمونه گیری ……………………………………………………………………………………………………………………………..   135

۱-۳: نحوه انتخاب میادین   …………………………………………………………………………………………………………………………   135

۲-۳   شیوه انتخاب افراد در میادین   …………………………………………………………………………………………………………   138

  • واحد تحلیل …………………………………………………………………………………………………………………………………….   140
  • ابزار پژوهش ……………………………………………………………………………………………………………………………………   140
  • تکنیک توصیف داده ها …………………………………………………………………………………………………………………..   141

نهم

  • تعاریف نظری و عملیاتی تحقیق ……………………………………………………………………………………………   142

۱-۷- تعریف نظری و عملیاتی اعتماد به نظام سیاسی   ……………………………………………………………………….   142

۲-۷- تعریف نظری و عملیاتی اعتماد به اخبار تلویزیون   …………………………………………………………………….   152

۳-۷- تعریف نظری و عملیاتی طبقه اجتماعی   ……………………………………………………………………………………   156

۴-۷- تعریف نظری و عملیاتی سرمایۀ اجتماعی   …………………………………………………………………………………   163

۵-۷- تعریف عملیاتی متغیر دسترسی به رسانه های دیگر   …………………………………………………………………   166

۶-۷-  تعریف عملیاتی متغیر های زمینه ای   ……………………………………………………………………………………….   167

  • ملاحظات اخلاقی در حین جمع آوری داده ها …………………………………………………………………….   168

 

فصل چهارم:

یافته های تحقیق

مقدمه   …………………………………………………………………………………………………………………………………………………   170

بخش اول: یافته های توصیفی   ……………………………………………………………………………………..   171

بخش دوم: یافته های تبیینی   ……………………………………………………………………………………….   212

بخش سوم: رگرسیون و تحلیل مسیر   …………………………………………………………………………..   229

 

فصل پنجم:

نتیجه گیری، بحث و پیشنهادات تحقیق

 مقدمه   ………………………………………………………………………………………………………………………………………………..   233

الف: نتایج مربوط به یافته های توصیفی   …………………………………………………………………………………………….   234

ب: نتایج مربوط به یافته های تبیینی   ………………………………………………………………………………………………….  241

ج: پیشنهاد و راهکارها   ………………………………………………………………………………………………………………………..   247

د: محدودیت ها و مشکلات پژوهش  …………………………………………………………………………………………………….   249

 

منابع و مآخذ فارسی   …………………………………………………………………………………………………………………………….  251

منابع و مآخذ انگلیسی   …………………………………………………………………………………………………………………………   257

دهم

فصل اول

کلیات تحقیق

بیان مسئله

با گسترش روزافزون ارتباطات و وسائل ارتباط جمعی و به دنبال آن، نفوذ هر چه بیشتر رسانه ها در میان افکار عمومی و ورود به عصر ارتباطات و اطلاعات، تلویزیون به عنوان یکی از وسائل ارتباط جمعی از برجستگی وی‍‍‍ژه و نقشی با اهمیت برخوردار است.

این نقش برجسته زمانی که با دیگر عوامل متعدد از جمله عوامل سیاسی – اجتماعی و ساختاری پیوند می­خورد می­تواند دو چندان شود و اثری خاص بر مخاطبان خویش داشته باشد.

تلویزیون به خاطر برخورداری از قدرت ارتباطی، تبلیغی و اقناعی موثر و عموما بالا، مورد توجه پژوهشگران بوده است به گونه­ای که در ادوار مختلف زمانی به ویژه از جنگ جهانی دوم به این سو، تلویزیون یکی از مطالعات موردی نظریه پردازان ارتباطی و پژوهشگران این رشته بوده است که از این نظر در میان سایر وسائل ارتباطی از فروانی پژوهشی بالایی برخوردار است.

همچنین این تنها پژوهشگران ارتباطی نبوده­اند که به نقش و جایگاه تلویزیون در عرصه های گوناگون واقف بوده اند بلکه سیاستمداران نیز در این عرصه اشتیاق فراوانی از خویش نشان داده­اند؛ به این دلیل که در زمان بسیار کوتاهی به این نتیجه رسیده­اند که برای جلب نظر افکار عمومی، رسانه ها،

بالاخص تلویزیون، وسیله­ی بسیار مناسبی می­تواند باشد. از این رو مشاهده
می­کنیم تلویزیون پای ثابت تمامی دعواها و جدال­های سیاسی در کشورهای مختلف دنیا بوده است.

آنچه سبب شده است تا تلویزیون به عنوان یک مسئله در ذهن نگارنده طرح شود، این
می­باشد که تلویزیون به عنوان یک رسانه­ی فراگیر و موثر در ایران از چه جایگاهی در میان افکار عمومی برخوردار است. به دیگر سخن، نوع نگاه ایرانیان (و در این پژوهش به طور اخص شهروندان تهرانی) به تلویزیون چگونه است؟ آیا به آنچه که از تلویزیون مشاهده می­کنند باور دارند؟ به  عبارت کلی­تر، چه میزان به تلویزیون اعتماد دارند؟

لازم به ذکر می­باشد، اعتماد یکی از مهمترین مقوله­های سرمایه اجتماعی است و تلویزیون به عنوان یک نهاد انتزاعی برای اینکه از کارایی و اثرگذاری مناسب برخوردار باشد، می­باید از این سرمایه برخوردار باشد. به عبارت صحیح­تر و صریح­تر، تلویزیون در ابتدا باید به جلب اعتماد مخاطبان بپردازد تا بتواند در ادامه، بر آنان اثر بگذارد. یکی از جوانب و وجوه چندگانه تلویزیون، بعد سیاسی آن است. بی شک تلویزیون در ایران از آنجا که نهادی حکومتی است کارکردی سیاسی نیز دارد. بنابر این همانطور که مشاهده می­شود بخشی از برنامه های تلویزیون به مسائل سیاسی اختصاص دارد.

 

در این زمان مسئله­ای که به صورت اخص مطرح می­شود و موضوع پایان­نامه نیز می­باشد، این است که اعتماد افکار عمومی نسبت به برنامه های سیاسی که از تلویزیون ملی پخش می­شود تا چه اندازه است؟ و از آن مهم­تر، این میزان اعتماد به چه عواملی مرتبط می­شوند؟

 اعتماد به تلویزیون در پژوهش­های مربوط به رسانه های جمعی، مسئله تازه­ای نیست و پژوهش­های فراوانی در این باره صورت گرفته است اما از آنجا که موضوع اعتماد به رسانه برای نگارنده همیشه به عنوان مسئله و دغدغه مطرح بوده است و نیز از آنجا که میزان اعتماد می­تواند دائما دستخوش تغییر شود، تصمیم گرفته شد که در قالب پایان­نامه به این موضوع پرداخته شود.

ضرورت و اهمیت تحقیق

از آنجا که متغیر اصلی و یا همان متغیر وابسته پژوهش، مربوط به مقوله اعتماد می­باشد و از آنجا که نمی­توان در عرصه اجتماع برای شخصیت­های حقوقی و همین­طور حقیقی بدون داشتن چنین سرمایه­ای، کارکرد مثبتی متصور شد، بنابراین مبحث اعتماد همیشه و در برهه­های زمانی از ضرورت­های خاص خودش برخوردار است. به ویژه آن که این اعتماد نسبت به یک نهاد حساس سیاسی و حکومتی باشد.

همان­طور که می­دانیم و در قانون اساسی آمده است صدا و سیما و بطور اخص در این پژوهش تلویزیون (سیما) در ایران وابسته به حکومت بوده است و بخش خصوصی دسترسی به این نوع رسانه جمعی را ندارد؛ بالطبع این بند از قانون، نشان از اهمیت تلویزیون در کشور ما دارد.

می­توان گفت نهاد تلویزیون به عنوان یک سازمان حساس دولتی، همانند هر سازمان دیگری و البته بیشتر از یک سازمان معمولی نیاز به سرمایه عظیم و پشتوانه مردمی دارد. به عبارت دیگر، از آنجا که در ایران، تلویزیون پیرو سیاست های اصلی نظام است و این سیاست ها را برای عامه تشریح می­کند و برای اینکه بتواند سیاست های مقوم نظام حاکم را در نزد افکار عمومی بقبولاند، نیاز مبرم به جلب اعتماد مخاطبان خویش دارد. اگر این اعتماد وجود نداشته باشد یا تحت تاثیر عواملی کم یا زیاد شود و یا حتی اصل آن مورد خدشه قرار گیرد، در آن زمان از لحاظ کارکردی دچار مشکل اساسی شده و

 

حتی می­توان گفت دچار بحران می­شود. به گونه­ای که تلویزیون به عنوان یک رسانه تبدیل به یک نارسانه می­شود.

 آنچه نگارنده آن را به عنوان یک ضرورت می­داند و پژوهش خود را بر مبنای همین احساس ضرورت بنا کرده است این است که در حال حاضر به چه میزان این اعتماد وجود دارد؟ تا چه اندازه تلویزیون با تهیه­ی برنامه های سیاسی توانسته است این اعتماد را حفظ کند؟

اهداف تحقیق

همانطور که گفته شد، در این پژوهش قصد داریم اعتماد افکار عمومی نسبت به تلویزیون را بسنجیم و عوامل مرتبط با آن را مورد مداقه قرار دهیم. از این رو هدف ما در این پژوهش از لحاظ نظری، این می­باشد که در صورت امکان این پژوهش بتواند ذره­ای به گسترش پژوهش­های ارتباطی کمک نماید. از یک سو، از آنجا که اعتماد مهمترین مقوله­ی سرمایه­ی اجتماعی است و سرمایه اجتماعی نیز در علم جامعه­شناسی طرح می شود و از دیگر سو، تلویزیون به عنوان یکی از رسانه های جمعی در علم ارتباطات مطرح می­باشد، امید است که این پژوهش بتواند پلی مناسب و با مبنایی علمی میان این دو حیطه برقرارکند. متغیرهای دیگر مطرح شده در این پژوهش نیز می­تواند کمک کند تا ادبیات نظری پژوهش­های ارتباطی از گستردگی بیشتری برخوردار شود.

از لحاظ بعد اجتماعی نیز به نظر نگارنده این دسته از پژوهش­ها می تواند در قضاوت ما نسبت به قدرت تلویزیون و حتی سایر رسانه های جمعی موثر باشد و نتایج بدست آمده، ما را یاری خواهد کرد تا انتظار و قضاوتی درست از تلویزیون داشته باشیم. به عنوان مثال برای سیاستمداران، این موضوع خیلی مهم است که بدانند که تلویزیون تا چه میزان در دنیای واقعی و در این برهه­ی زمانی در میان افکار عمومی نفوذ دارد؟ و یا این نفوذ تحت تاثیر چه عواملی کم یا زیاد می­شود؟ آنچه در این پروهش آن را هدف قرار داده­ایم، این است که بتوانیم به سوالات و فرضیه­های این تحقیق در عرصه­ی اجتماعی و عملی جوابی علمی و نظری که قابل اتکا باشد، به دست بیاوریم.

اهداف اصلی تحقیق:

هدف اصلی تحقیق همانطور که بیان شد، در درجه اول، توصیف وضعیت اعتماد شهروندان تهرانی نسبت به تلویزیون (هدف توصیفی) و در مرحله بعد تبیین عوامل مرتبط با میزان اعتماد شهروندان می­باشد ( هدف تبیینی تحقیق).

اهداف فرعی تحقیق:

هر تحقیقی در کنار هدف اصلی خود، می­تواند به اهداف فرعی و جزیی ­تری نائل آید که مهمترین این اهداف به شرح زیر می باشد:

 

۱.سنجش و اندازه­گیری میزان اعتماد شهروندان تهرانی به نظام سیاسی

۲.سنجش و اندازه­گیری میزان سرمایه اجتماعی شهروندان تهرانی

  1. سنجش و اندازه گیری میزان استفاده از رسانه های جمعی دیگر شهروندان تهرانی
  2. بررسی نقش متغیر جنسیت و تاثیر آن بر میزان اعتماد شهروندان به اخبار و برنامه های تلویزیون

بررسی نقش متغیر تحصیلات و تاثیر آن بر میزان اعتماد شهروندان به اخبار و برنامه های تلویزیون

تعداد صفحه :۲۸۴

قیمت :37500 تومان

بلافاصله پس از پرداخت ، لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار می گیرد

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت  serderehi@gmail.com