پایان نامه عوامل اجتماعی موثر بر داوطلب شدن به اهدای عضو

استاد داور:جناب آقای دکتر علی اکبر تاج مزینانی

۱۳۹۴

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده و استاد راهنما در سایت درج نمی شود

(در فایل دانلودی نام نویسنده و استاد راهنما موجود است)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

فصل اول:کلیات پژوهش

۱-۱-مقدمه……………………………………………………………………………………………………………………………..        ….2

۲-۱-بیان مساله…………………………………………………………………………………………………………………………….۲

۳-۱-ضرورت پژوهش…………………………………………………………………………………………………………………..۶

۴-۱-اهداف پژوهش…………………………………………………………………………………………………………………….۷

۵-۱- تاریخچه موضوع………………………………………………………………………………………………………………..۱۰

۱-۵-۱-تاریخچه پیوند اعضا در جهان…………………………………………………………………………………………….۱۰

۲-۵-۱-تاریخچه پیوند اعضا در اسلام…………………………………………………………………………………………….۱۲

۳-۵-۱-تاریخچه پیوند اعضا در ایران……………………………………………………………………………………………..۱۳

۶-۱-مروری بر پژوهش های انجام شده………………………………………………………………………………………….۱۴

۱-۶-۱-مروری بر پژوهش های انجام شده در ایران…………………………………………………………………………..۱۴

۲-۶-۱-مروری برپژوهش های انجام شده در جهان…………………………………………………………………………..۱۶

۷-۱-مفاهیم و تعاریف…………………………………………………………………………………………………………………۱۹

۱-۷-۱-اهدای عضو……………………………………………………………………………………………………………………۲۰

۲-۷-۱-پیوند اعضا……………………………………………………………………………………………………………………..۲۲

۱-۲-۷-۱-انواع پیوند………………………………………………………………………………………………………………….۲۳

۳-۲-۷-۱-دیدگاه های فقهی در مورد پیوند اعضا………………………………………………………………………….            25

۴-۲-۷-۱-جمع بندی دیدگاه های فقهی………………………………………………………………………………………          25

۵-۲-۷-۱-پیوند اعضا ازدیدگاه قانونی…………………………………………………………………………………………          25

۳-۷-۱-مرگ مغزی……………………………………………………………………………………………………………………۲۶

۱-۳-۷-۱-قوانین مرگ مغزی و پیوند اعضا در کشورهای مختلف………………………………………………………۲۹

۱-۱-۳-۷-۱-قوانین مرگ مغزی و پیوند اعضا درکشورهای غربی………………………………………………………۲۹

۲-۱-۳-۷-۱-قوانین مرگ مغزی و پیوند اعضا درکشورهای اسلامی……………………………………………………۳۱

۴-۷-۱-مدل فراهم آوری اعضای پیوندی در ایران…………………………………………………………………………. ۳۲

۵-۷-۱-آمار و ارقام……………………………………………………………………………………………………………………۳۳

۶-۷-۱-مددکاری اجتماعی در پیوند اعضا……………………………………………………………………………………..۳۶

فصل دوم:مبانی نظری

۱-۲-مقدمه……………………………………………………………………………………………………………………………………………………..۴۰

۲-۲-مبانی نظری           ……………………………………………………………………………………………………………………….40

۱-۲-۲-نظریه های مددکاری اجتماعی…………………………………………………………………………………………..۴۰

۱-۱-۲-۲-نظریه سرمایه اجتماعی………………………………………………………………………………………………….۴۰

۲-۱-۲-۲-نظریه مداخله در بحران…………………………………………………………………………………………………۴۲

۲-۲-۲-نظریه های جامعه شناسی…………………………………………………………………………………………………..۴۳

۳-۲- چهارچوب نظری پژوهش………………………………………………………………………………………………….. ۶۲

۴-۲-الگوی نظری پژوهش…………………………………………………………………………………………………………..۶۴

۵-۲-فرضیه های پژوهش……………………………………………………………………………………………………………..۶۴                                                                                                                                    

فصل سوم:روش شناسی پژوهش

۱-۳-مقدمه………………………………………………………………………………………. ……………………۶۷

۲-۳- روش پژوهش…………………………………………………………….. ………………………………….۶۷

۳-۳-جمعیت آماری…………………………………………………………………… ……………………………………………..۶۷

۴-۳- حجم نمونه……………………………………………………………………………………………………………………….۶۸

۵-۳- روش نمونه گیری………………………………………………………… …………………………………………………..۶۸

۶-۳- واحد تحلیل…………………………………………………………………………………………………… ………………..۶۸

۷-۳- ابزار گرداوری اطلاعات……………………………………………………………………………………. ……………….۶۸

۸-۳- اعتبار و روایی تحقیق……………………………………………………………………….. ……………………………….۶۹

۹-۳- روش تجزیه و تحلیل داده ها………………………………………………………………………………………………..۷۰

۱۰-۳- تعریف نظری و عملیاتی متغیرها………………………………………………………………………………………….۷۰

فصل چهارم تجزیه و تحلیل داده ها

۱-۴- مقدمه………………………………………………………………………………………………………………………………۷۹

۲-۴- یافته های توصیفی پژوهش…………………………………………………………………………………………………..۷۹

۳-۴- یافته های استنباطی پژوهش………………………………………………………………………………………………….۹۶

فصل پنجم  بحث و نتیجه گیری

۱-۵- مقدمه…………………………………………………………………………………………………………………………….۱۰۲

۲-۵-بحث و نتیجه گیری …………………………………………………………………………………………………………..۱۰۲

۳-۵- پیشنهادات پژوهشی…………………………………………………………………………………………………………..۱۰۹

۴-۵- پیشنهادات کاربردی………………………………………………………………………………………………………….۱۱۰

۵-۵- نقش مددکار اجتماعی………………………………………………………………………………………………………۱۱۱

۶-۵- محدودیت های پژوهش…………………………………………………………………………………………………….۱۱۳

منابع……………………………………………………………………………………………………………………………………..۱۱۴

چکیده

اهدای عضو و پیوند اعضا مقوله ای تقریبا جدید در علم پزشکی است و نقش بسیار مهمی در نجات جان بیماران و احیای زندگی آنها بر عهده دارد. با تلاش های صورت گرفته، در طی چند سال گذشته آمار اهدای عضو در کشور رو به بهبود بوده است، اما واقعیت این است که این آمار هنوز با آمارهای جهانی فاصله ی زیادی دارد. داوطلب شدن مردم برای اهدای عضو تحت تاثیر عوامل زیادی، از جمله: عوامل فردی و شخصیتی، عوامل فرهنگی، عوامل اجتماعی و حتی عوامل سیاسی و اقتصادی قرار دارد. مسلما برای ترویج فرهنگ اهدای عضو و بالا بردن آمار داوطلبان اهدای عضو، شناخت عوامل تاثیر گذار مختلف بر این کنش ضروری و لازم است. مطالعه حاضر به منظور شناخت عوامل اجتماعی موثر بر داوطلب شدن به اهدای عضو صورت گرفته است. بعد از بیان کلیات و اهداف تحقیق به  بیان مفاهیم و نظریه ها در رابطه با اهدای عضو به عنوان یک کنش یا رفتار اجتماعی  پرداخته شده است و در ادامه، چهارچوب نظری و فرضیه های پژوهش با توجه به نظریه های ارائه شده آورده شده است. روش این پژوهش توصیفی و از نوع پیمایشی و ابزار جمع آوری اطلاعات پرسش نامه بوده است. نمونه پژوهش شامل ۴۲۰ نفر از افراد داوطلب و غیر داوطلب به اهدای عضو بوده که در دو گروه آزمایشی و گواه مورد بررسی قرار گرفته اند. طبق نتایج بدست آمده بین عوامل اجتماعی و داوطلب شدن به اهدای عضو رابطه وجود دارد و در بین متغیرهای مورد بررسی میزان آگاهی افراد در مورد اهدای عضو بیشترین تاثیر را بر داوطلب شدن افراد به اهدای عضو دارد. ضمن اینکه رابطه سطح تحصیلات و میزان باورهای دینی با داوطلب شدن به اهدای عضو نیز تایید شد. در انتهای پژوهش ضمن بیان نقش مددکار اجتماعی در رابطه با اهدای عضو، پیشنهادهای کاربردی با تاکید بر نقش مددکار اجتماعی ارائه گردیده است.

 واژگان کلیدی

اهدای عضو– پیوند اعضا– مشارکت اجتماعی– مددکاری اجتماعی–مرگ مغزی

  مقدمه

در دنیای امروز ارتقای کیفیت زندگی و سلامت افراد جامعه به عنوان دغدغه ی اصلی هر جامعه ای شناخته می شود، به گونه ای که ارتقای سلامت جسمی و روحی افراد به عنوان شاخص اصلی توسعه اقتصادی و اجتماعی به شمار می رود، در واقع می توان گفت سلامت جامعه به سلامت تک تک افراد بستگی دارد(مهدی عراقی،۲:۱۳۹۰). جامعه و تک تک افرادی که در یک جامعه زندگی می کنند بعنوان یک سیستم در نظر گرفته می شوند که بر یکدیگر تاثیر متقابل دارند. تامین سلامت مردم همواره دغدغه اصلی حاکمان و مدیران کلان کشورها و یا جوامع بوده است، بطوری که بخش اعظمی از بودجه های سالانه ی کشورها صرف تامین سلامت روحی و جسمی افراد جامعه می شود. این هزینه ها در قالب برنامه های پیشگیری و درمان صرف می شود و هدف اصلی ارتقای کیفیت زندگی و سلامت افراد جامعه به عنوان موثرترین عناصر جامعه است. برای نیل به این هدف بزرگ دولت و مسئولان دست به دامان متخصصان و اندیشمندان حوزه های مختلف شده اند. علاوه بر پزشکان که مسئولیت اصلی را در تامین سلامت برعهده دارند، متخصصان و کارشناسان اجتماعی همچون مددکاران اجتماعی و جامعه شناسان که بهتر از هر کسی به نیازهای مردم آشنا هستند نیز وارد عرصه شده اند و در جهت ارتقای سلامت و رفع مشکلات شهروندان جامعه تلاش می کنند. این تلاش ها همراه با دست اوردهای بسیاری بوده است. پیوند اعضا[۱]از افراد دچار مرگ مغزی[۲]  جهت نجات زندگی بیمارانی که با فرسودگی عضو و بافت خود مواجه اند و همچنین جهت بهبود کیفیت زندگی برخی از بیماران به کار گرفته می شود. چگونگی داوطلب نمودن افراد به اهدای عضو تبدیل به یک اصل در این برهه از زمان برای دست اندرکاران شده است.در راستای مجموعه عواملی که بر داوطلب شدن به اهدای عضو تاثیر دارد،پژوهش حاضر در نظر دارد عوامل اجتماعی موثر بر داوطلب شدن به اهدای عضو را مورد بررسی قرار دهد.در این راستا در فصل اول به بیان کلیات و اهداف پژوهش،در فصل دوم ادبیات و مبانی نظری مرتبط بیان خواهد شد.در فصل سوم به مبانی روش شناسی تحقیق پرداخته خواهدشد.در دو فصل پایانی نیز نتایج مورد تحلیل و ارزیابی قرار خواهند گرفت و در انتها نتیجه گیری از پژوهش و ارائه پیشنهادات مورد توجه قرار خواهد گرفت.

۲-۱- بیان مساله

شناخت عوامل اجتماعی تاثیر گذار بر داوطلب شدن افراد به اهدای عضو موضوع مورد مطالعه در این پژوهش است.عوامل اجتماعی در کنار عوامل دیگر تاثیر بسزایی بر کنش ها و رفتارهای روزانه افراد دارند.چگونگی داوطلب شدن افراد به اهدای عضو بعنوان یک کنش اجتماعی امروزه دارای اهمیت بسیاری است و لازم است که عوامل موثر بر آن مورد مطالعه و شناسایی قرار گیرد.مطالعه ی عوامل اجتماعی موثر بر داوطلب شدن افراد به اهدای عضو و همچنین مطالعه ی دیگر عوامل تاثیر گذار بر این کنش،می تواند باعث کشف موانع موجود در مسیر داوطلب شدن افراد جامعه به اهدای عضو شود.بطور مشخص با شناخت موانع، امکان حذف آنها و گسترش فرهنگ اهدای عضو و پیوند اعضا توسط مسئولان و دست اندرکاران بیش از پیش میسر خواهد بود.با اشاعه ی فرهنگ اهدای عضو در جامعه شاهد افزایش آمار داوطلبان به اهدای عضو و در نتیجه نجات جان بیماران نیازمند بیشتری خواهیم بود.

پیوند اعضا و اهدای عضو به عنوان مقوله ای جدید در بسیاری از کشورهای جهان مطرح است.انتقال سلول بافت یا عضو زنده از یک فرد به فرد دیگر به نحوی که عملکرد آن محفوظ بماند،پیوند نامیده می شود(عبداللهی وشکرایی،۲:۱۳۸۶).پیوند اعضا به عنوان یک شیوه ی درمانی،برای جایگزین کردن اعضای بدن فرد دچار مرگ مغزی به فرد دیگری که نیازمند به آن عضو می باشدبه کار گرفته شده است.مرگ مغزی شرایطی است که ارتباط میان مغز و سایر اندام های بدن قطع می گردد و دیگر امکان بازگشت فرد به زندگی و بهبود وی وجود ندارد(مهدی عراقی،۲:۱۳۹۰).امروزه پیوند عضو در درمان بسیاری از بیماری ها تنها راه ممکن است که می تواند مورد استفاده قرار بگیرد.عضو پیوندی از افرادی برداشته می شود که مرگ مغزی آنها مورد تایید پزشکان قرار گرفته باشد و برداشت عضو با وصیت و رضایت خود شخص(که در زمان حیات خود قید کرده است)وهمچنین رضایت خانواده وی،که جزئیات آن را قانون مشخص کرده است،امکان پذیر است.علی رغم تمام تلاش های صورت گرفته توسط فعالان این حوزه،داوطلب شدن افراد به اهدای عضو بعد از مرگ مغزی و استفاده از اعضای بدن افراد دچار مرگ مغزی نتوانسته است صورت عادی به خود بگیرد و همواره شاهد تعداد زیادی از بیماران نیازمند هستیم که در لیست انتظار دریافت عضو پیوندی قرار دارند. با توجه به اهمیت موضوع پیوند و اهدای عضو علاوه بر متولی اصلی این موضوع یعنی پزشکی،اندیشمندان حوزه های مختلف به این مبحث و معضل مهم ورود کرده اند و تعامل متقابل این حوزه ها پژوهشگران را به مطالعات بین رشته ای در این زمینه علاقمند کرده است.اهدای عضو تلفیقی از عوامل فردی،قانونی،اخلاقی، سازمانی،فرهنگی و اجتماعی است،این مطلب پیچیدگی این پدیده را می رساند.

تمامی مسئولان و کارشناسان درگیر در این حوزه اتفاق نظر دارند که برای گسترش فرهنگ اهدای عضو در میان مردم جوامع مختلف حذف موانع فرهنگی و اجتماعی یک ضرورت است که لازم است بطور جدی به آن پرداخته شود.چراکه با تلاش های صورت گرفته در سال های اخیر مشکلات و موانع قانونی،علمی و فقهی موجود در این مسیر به مرور برداشته شده است و دغدغه اصلی مسئولان، کمبود عضو پیوندی و تلاش برای داوطلب کردن و قانع کردن افراد و خانواده ها به اهدای عضو است.

بر اساس اعلام سازمان بین المللی پیوند اعضای اروپا در سال ۲۰۱۰ ، ۶۴۶۹ پیوند عضو در اروپا انجام شده است،اما تعداد زیادی نیز در اثر نبود عضو پیوندی جان خود را از دست داده اند.بیش از پنجاه هزار نفر از مردم آمریکا در انتظار دریافت کلیه هستند،در حالی که امکان کمتر از ۹۰۰۰ پیوند کلیه در آمریکا وجود دارد.(صفری مرادآبادی،۴:۱۳۹۳).به طور کلی میزان عدم رضایت خانواده ی بیماران مرگ مغزی به انجام بیماران مرگ مغزی در کشورهای مختلف جهان متفاوت است.این میزان در سال ۲۰۰۷ در برخی از کشورها نظیر مجارستان،ایرلند،لهستان،اسپانیا،کوبا و نروژ کمتر از ۲۰% و در کشورهایی نظیر بلغارستان،استونی،ایتالیا آرژانتین،اروگوئه و یونان بین ۲۰ تا ۵۰% و در پاناما و ترکیه بیش از ۵۰% گزارش شده است.همچنین میزان رضایت به اهدای عضو در مالزی ۳۲%،در آمریکا ۵۴% و در انگلیس ۶۰% گزارش شده است.آمار اهدای عضو از بیمار مرگ مغزی طبق آمارهای اعلامی ۵.۷ میلیون نفر می باشد(امدادی،۲:۱۳۹۰).

تعداد پیوند اعضا در ایران به دلیل کمبود عضو پیوندی بسیار پایین تر از آمریکا و اروپاست،بطوری که سالانه هزاران نفر از هم وطنانمان جان خود را به این دلیل از دست می دهند.جای افسوس بیشتر دارد وقتی طبق آمارها متوجه می شویم که کشور ایران یکی از بالاترین آمارهای مرگ مغزی را در میان کشورهای دنیا دارد. طبق آمار،سالانه پنج تا هفت هزار مرگ مغزی در کشور اتفاق می افتد که طبق آمار جهانی باید اعضای بدن ۵۰ درصد این افراد اهدا شود،که در ایران معادل ۲۵۰۰ تا ۴۰۰۰ نفر می شود،اما در سال گذشته فقط اعضای بدن ۶۶۵ نفر از افراد مرگ مغزی شده برای پیوند به بیماران اهدا شده است.که این آمار بسیار با آمار های جهانی فاصله دارد.(ک،نجفی زاده، مصاحبه، مهر ۱۳۹۳) شاخص اهدای عضو در ایران ۸.۷ می باشد،اما شاخص مورد قبول در دنیا ۲۰ است.این در حالیست که با توجه به آمار بالای مرگ مغزی در ایران این شاخص باید به ۴۰ برسد تا با آمارهای بین المللی همخوانی داشته باشد، اما بهتر است اشاره شود که برای تامین نیاز اعضای پیوندی کشور، این شاخص باید به حدود ۵۰ برسد تا دیگر کسی در لیست انتظار پیوند قرار نداشته باشد.با توجه به این آمار اعلام شده شاخص اهدای عضو در کشور باید به بیشتر از دو برابر افزایش یابد تا با آمارهای بین المللی همخوانی داشته باشد چه برسد به تامین تمامی نیازهای کشور،البته که این امر به دور از ذهن است.این شاخص یعنی اینکه آمار اهدای عضو کشور باید از ۶۶۵ مورد اهدای عضو افراد دچار مرگ مغزی به حدود ۱۵۰۰ اهدا در سال برسد تا به متوسط آمار مورد قبول جهانی برسد.نگاهی به آمارها و گزارش های موجود شود نشان می دهد که ایران از جمله کشورهای فعال در حوزه ی پیوند اعضاست که تقریبا تمام پیوندهایی که در دنیا صورت می گیرد در ایران نیز مطابق کیفیت جهانی انجام می شود.با تلاش های صورت گرفته در این زمینه از لحاظ دانش و علم پزشکی مشکلی در ارتباط با پیوند اعضا وجود ندارد.طی سال های قبل مشکلات حقوقی و فقهی که در این زمینه وجود داشت نیز با همت و پافشاری کارشناسان و حسن ظن مسئولان و مراجع تقلید بخصوص رهبر فقید انقلاب حضرت امام خمینی(ره)مرتفع گردیده است.پس مشکل اصلی همان نبود عضو پیوندی است،این در حالیست که بصورت بالقوه و با توجه به آمار بالای مرگ مغزی(با توجه به اعلام مرکز پیوند،پنج تا هفت هزار نفر در سال ۱۳۹۳) در کشور امکان فراهم آوری این اعضای مورد نیاز وجود دارد. همان طور که اشاره شد،در حال حاضر دغدغه اصلی مسئولان مربوط کمبود عضو پیوندی است،این در حالیست که روزانه تعداد زیادی از افراد در اثر مرگ مغزی جان خود را در بیمارستان ها از دست می دهند و امکان استفاده از اعضای بدن آنها فقط به دلیل عدم رضایت خانواده فرد دچار مرگ مغزی وجود ندارد و از طرف دیگر عده ی زیادی نیز در انتظار دریافت عضو پیوندی فوت می کنند.عدم آگاهی و نگرش غلط نسبت به اهدای عضو یکی از عوامل تاثیر گذار در این ارتباط است.بسیاری از افراد با یک طرز تفکر نادرست،  برداشت عضو از جسد  را ناپسند می دانند و آن را نوعی بی حرمتی به جسد و میت می دانند.نبود حس مشارکت و اعتماد اجتماعی به عنوان ابعاد سرمایه ی اجتماعی باعث کم رنگ شدن حس نوع دوستی و به فکر هم نوع بودن شده است.علی رغم پیشرفت های اخیر در حوزه ی علم پزشکی بسیاری از مردم هنوز نمی توانند به جامعه پزشکی اعتماد داشته باشند و این عدم اعتماد به پزشکان به دو صورت مانع از اهدای عضو می شود:مردم هنوز به علم پزشکی و توانایی پزشکان در زمینه ی پیوند عضو اعتماد ندارند.همچنین بسیاری از خانواده ها علی رغم تایید مرگ مغزی بستگان خود این امر را نمی پذیرند و منتظر معجزه یا درمان بیماران خود می مانند.این بی اعتمادی می تواند نشات گرفته از بی اعتمادی مردم به دولت نیز باشد. شرایط سخت اجتماعی و اقتصادی و نزول پایگاه اجتماعی و اقتصادی افراد در این راستا بی تاثیر نیست.اما این واقعیت را باید پذیرفت که در سرتاسر جهان پیوند اعضا موجب نجات جان و ارتقای کیفیت زندگی هزاران نفر شده است،پس نمی توان علی رغم تمامی مشکلات و موانع به سادگی از کنار آن گذشت.البته این مهم در صورت داوطلب شدن افراد به اهدای عضو میسر خواهد بود.با توجه به مطالعات محدود صورت گرفته در این زمینه داوطلب شدن افراد به اهدای عضو بیش از هر چیز تابع مجموعه ی عوامل اجتماعی و فرهنگی است که نگرش و دید مردم را نسبت به اهدای عضو تحت تاثیر قرار می دهد. تا زمانی که دید و نگرش مردم به اهدای عضو بدن خود تغییر نکند و باورهای رایج غلط در جامعه از بین نرود و در این زمینه آگاه سازی مناسب صورت نگیرد معضل اهدای عضو حل نخواهد شد.بسیاری از مردم از اهدای عضو و پیوند اعضا اطلاع و آگاهی درستی ندارند و نمی دانند که با اهدای عضو یک نفر که دچار مرگ مغزی شده است جان چند نفر را می توان نجات داد. همچنین عده ای بر این گمان و عقیده هستند که پیوند عضو از لحاظ مذهبی و اعتقادی صحیح نمی باشد. از طرفی عده ای از شهروندان متلاشی کردن جسد فرد دچار مرگ مغزی و سپس به خاک سپردن جسد را امری خلاف اخلاق و شرع می دانند.اگر پای صحبت شهروندان بنشینیم عده ای از آنها علی رغم اطلاع از موارد فوق باز هم نگرش مثبتی به داوطلب شدن ندارند و در کل مشارکت اجتماعی آنها در همه زمینه ها پایین است.پژوهش حاضر با تلاش در جهت شناخت و بررسی این عوامل اجتماعی و عوامل زمینه ای که تاثیر مستقیم بر عوامل اجتماعی دارند،سعی خواهد داشت سهم کوچکی در حل این پدیده ی اجتماعی که تبدیل به یک معضل شده است،داشته باشد.حال با توجه به موارد فوق در این پژوهش این مساله اصلی مطرح است که چه عوامل اجتماعی برداوطلب شدن افراد به اهدای عضو موثراست؟

  • ضرورت تحقیق

تحولات سریع علمی در حوزه های مختلف موجب پیدایش مسائل بسیاری شده است و همه آنها نیاز به پاسخ روشن و مناسبی دارند.از جمله مساله ی اهدای عضو که با پیچیدگی های بسیاری همراه است و این نیاز احساس می شود که از زوایای گوناگون به این پدیده پرداخته شده و مشکلات موجود در مسیر روشن و به فکر راه حل هایی برای آنها شد.ضرورت انجام تحقیق در مورد اهدای عضو قابل توجیه است،بویژه در ایران که آمار اهدای عضو نسبت به آمارهای جهانی فاصله ی زیادی دارد،اهدای عضو را از جهات علمی و اجتماعی می توان مورد مطالعه و بررسی قرار داد.در ایران اهدای عضو به عنوان یک ضرورت سال ها مورد توجه بود تا اینکه پس از طی مراحل بسیار قانون اهدای عضو در سال ۱۳۷۹ در مجلس تصویب و در سال ۱۳۸۱ اجرایی گردید.در پی این مصوبه مراکز و بیمارستان های مختلف در اقصی نقاط کشور شروع به فعالیت گسترده در این زمینه کردند و خوشبختانه به نتایج خوبی هم رسیدند.علاوه بر این هر چه تحقیقات بیشتری در این زمینه انجام شود باعث آشنایی اذهان عمومی با اهدای عضو و فواید آن برای افراد نیازمند عضو می شود.گسترش فرهنگ اهدای عضو علاوه بر اینکه باعث نجات جان عده ی کثیری از افراد نیازمند می شود،مانع از صرف هزینه های گزاف برای مردم درگیر با این پدیده و نظام سلامت کشور می شود.در دنیای امروز کمتر پدیده ای وجود دارد که با جامعه ارتباط نداشته باشد و هر پدیده ای که با انسان سر و کار دارد به عنوان پدیده ی اجتماعی مطرح می گردد.امروزه مسائل علم پزشکی به عنوان جزئی از مسائل اجتماعی مطرح می گردد،به گونه ای که دیگر سلامت فقدان بیماری محسوب نمی شود بلکه زندگی ارتقا یافته مفهوم سلامت می باشد.پدیده ی اهدای عضو نیز از این امر مستثنی نیست و به عنوان یک پدیده ی اجتماعی و انسانی مورد توجه قرار گرفته است. پس ضرورت های انجام تحقیق را در قالب موارد زیر می توان ذکر کرد:

۱-۳-۱-تحقیقات انجام شده در خصوص اهدای عضو بیشتر در حوزه علوم پزشکی بوده است حوزه های دیگر کمتر وارد این موضوع شده اند. با توجه به اهمیت روزافزون موضوع اهدای عضو به نظر می رسد،شناخت عوامل اجتماعی ضرورت داشته باشد.

۲-۳-۱- در مرور تحقیقات داخلی مشاهده شد که تعداد این تحقیقات بسیار محدود و از سوی دیگر اکثرا مربوط به سال های گذشته بوده اند.در حالی که در سال های اخیر آمار بالای مرگ مغزی و مرگ ناشی از عدم دسترسی به عضو پیوندی به عنوان تنها راه درمان،بسیار بالا رفته است.که این امر ضرورت وجود تحقیقات بیشتر در این زمینه را می طلبد.

۳-۳-۱-لزوم توجه به عوامل اجتماعی و دیگر عوامل موثربر داوطلب شدن افراد به اهدای عضو،با توجه به اینکه عوامل اجتماعی تاثیر زیادی بر نوع نگرش فرد به اهدای عضو دارد و با روشن شدن این موارد می توان در صدد حذف موانع موجود برامد.

۴-۳-۱- لزوم ورود متخصصانی چون مددکاران اجتماعی در این حوزه که می توانند نقش موثری در تغییر نگرش افراد درتمایل به اهدای عضو خود و بستگان خود داشته باشند.دلیل دیگر بر اهمیت تحقیق در رابطه با اهدای عضو می باشد.

۵-۳-۱- گسترش فرهنگ اهدای عضو یک ضرورت است که باید مورد توجه قرار گیرد.انجام تحقیقات و مطالعات در زمینه های مختلف و انعکاس نتایج آن می تواند در جهت تغییر نگرش مردم و آگاه سازی آنها بسیار موثر باشد و باعث ترویج فرهنگ اهدای عضو گردد.

  • اهداف تحقیق

تحقیق می تواند مبتنی بر هدف علمی و یا هدف کاربردی باشد.تحقیق حاضر با هدف عملی یا کاربردی سعی دارد به مساله ی اهدای عضو و عوامل اجتماعی موثر بر آن بپردازد.همان طور که اشاره شد موانع قانونی و فقهی و … در زمینه ی اهدای عضو وجود ندارد و تنها مشکل موجود عدم تمایل افراد جامعه به داوطلب شدن به اهدای عضو است.هدف این تحقیق مشخص کردن این عوامل و چاره اندیشی برای رفع موانع اجتماعی است.علاوه بر این شناخت نقش مددکاران اجتماعی در این حوزه و معرفی آن نیز از اهداف تحقیق است.چرا که مددکاران اجتماعی در هر جایی که مشکلی احساس شود با توجه به اصول مددکاری اجتماعی و مهارت هایی که دارند وارد شده و نقش موثری در حل مشکلات داشته و دارند.در همین راستا تلاش گردیده است تا نقش مهم ترین عوامل اجتماعی موثر بر اهدای عضو مورد مطالعه قرار گیرد.تا شاید کمکی هرچند اندک در جهت رشد و ترویج فرهنگ اهدای عضو و حذف موانع آن برداشته شود.با ارائه نظریه های مرتبط در این رابطه و جمع بندی نظریه ها، در بخش چارچوب نظری پژوهش، متغیرهای مربوط به موضوع بیان شده و از بین آنها مهم ترین متغیرهای اجتماعی از نظر نگارنده انتخاب و مورد مطالعه قرار گرفته است.به بیان روشن تر هدف اصلی پژوهش شناخت عوامل اجتماعی موثر بر داوطلب شدن به اهدای عضو در بین شهروندان می باشد.

  • تاریخچه ی موضوع

با نگاهی به تاریخچه ی پیوند اعضا متوجه می شویم که پیوند اعضا از سال های بسیار دور و شاید از زمان شکل گیری انسان و تمدن ها مورد توجه بشر بوده است و در این راستا آزمایش هایی هر چند غیر علمی و ابتدایی صورت گرفته است و این نشان دهنده ی اهمیت موضوع در بین انسان ها است.در گذشته های دور به پیوند اندام های حیوان به انسان و همچنین به تلفیق چند حیوان در یک موجود توجه شده است.حتی در قران کریم نیز به ترکیب گوشت و اندام های بدن حیوانات توسط حضرت ابراهیم در جهت اثبات وجود معاد و قدرت لایزال الهی اشاره شده است.همه این موارد و مثال های هر چند ابتدایی در این باب بیانگر تمایل و آزمایش های مختلف در جهت دستیابی به موفقیت در زمینه ی پیوند اعضا است. در این قسمت به تاریخچه ای مختصر در رابطه با پیوند اعضا در جهان،اسلام و ایران اشاره می شود.

۱-۵-۱- تاریخچه ی پیوند اعضا در جهان

مطالعه ی کتب قدیم بیانگر آن است که پزشکان قدیم نیز از پیوند اعضا بی اطلاع نبوده اند.در قرن دوم قبل از میلاد جراحان چینی به نام هواتو و پین چیزو[۳] فرضیه ی پیوند بعضی از اعضا و بافت ها را ارائه داده اند.،اما چون شرایط جراحی در آن زمان مناسب نبود این امر بیشتر به یک افسانه شباهت داشت.داستان کلاسیک پیوند اعضا در مغرب زمین پر از نمادهای مذهبی است.در قرن یازده و دوازده و سیزده میلادی مدارس ایتالیا مهد علم پزشکی بود و طی همان سال گاسپارو[۴] با نشر گزارشی از روش های پیوند ترمیم بینی گام بلندی در جهت پیوند اعضا برداشت.توجه و گرایش دوباره به پیوند اعضا با تلاش جان هانتر[۵]،پدر جراحی شروع شد که جراحی را بعنوان یک هنر مکانیکی و علم تجربی بیان کرد.او بطور موفقیت آمیز اولین دندان آسیای کوچک یک بیمار را چند ساعت پس از خارج کردن سر جای خود کاشت (لاریجانی،۲۰:۱۳۷۸)

اولین گزارش قابل اعتماد جراحی در سال ۱۸۲۳ می باشد که جراح المانی بانگر[۶]،جراحی پلاستیکی روی بینی زنی با استفاده از گرافت پوستی ران او انجام داد.در سال ۱۸۴۴قرنیه خوک برای اولین بار توسط کیسان[۷] به انسان پیوند زده شد.اولین پیوند موفقیت آمیز قرنیه در سال ۱۹۰۶ توسط زیرم[۸] در فرانسه صورت پذیرفت.از اوایل قرن بیستم به موازات پیشرفت هایی که در زمینه ی جراحی و پیوند عروق حاصل می شد توجه جراحان به پیوند کلیه نیز معطوف گردید.اولین پیوند کلیه موفق تجربی در سال ۱۹۰۲ در دانشکده ی پزشکی وین انجام شد.در این تجربه اولیه کلیه یک سگ از محل اصلی آن خارج شده و به گردن همان حیوان پیوند شد.اولین پیوند کلیه در انسان در سال ۱۹۰۶ انجام شد.در این تجربه کلیه یک سگ و یک بز به ناحیه ی آرنج دو بیمار متفاوت پیوند داده شد.به همین ترتیب این تجربیات ادامه داشت تا اینکه در سال ۱۹۵۳ اولین مورد پیوند کلیه از دهنده ی زنده در پاریس انجام شد و کلیه ی پیوندی ۲۲ روز کار کرد و در سال ۱۹۵۴ اولین پیوند کلیه ی موفق در دو برادر دوقلوی یکسان انجام شد(عبدالهی و شکرایی،۹:۱۳۸۶). “رونالد لی هریک” [۹]در سال ۱۹۵۴ یعنی در حدود ۵۶ سال پیش یکی از کلیه های خود را به برادر دو قلوی خود که در حال مرگ قرار داشت، اهدا کرده و به اولین انسانی تبدیل شد که در جهان یکی از اندامهای خود را به فردی دیگر اهدا کرده است و جراحی این پیوند نیز به اولین جراحی پیوند عضو در جهان تبدیل شد.وی روز دوشنبه ۲۷ دسامبر ۲۰۱۰ در بیمارستانی در نیو انگلند در اثر اختلالات ناشی از جراحی قلب از دنیا رفت. اولین جراحی پیوند عضو جهان توانست برای هشت سال دیگر جان دوقلوی هریک را حفظ کند و به اولین جراحی موفق پیوند عضو در جهان تبدیل شود و جراح اصلی این جراحی بزرگ موفق به دریافت نوبل پزشکی شد. این جراحی ثابت کرد پیوند عضو و پیوند کلیه امری امکان پذیر است و منجر به شکل گرفتن هزاران جراحی پیوند موفقیت آمیز دیگر کلیه و در پی آن دیگر اعضا شد. پیش از این موفقیت پزشکان در سرتاسر جهان چندین بار جراحی پیوند اندام را مورد آزمایش قرار داده بودند که هیچ یک از آنها تا این حد موفقیت آمیز نبوده است.پس از آن اولین پیوند کبد در انسان در سال ۱۹۶۳ در آمریکا انجام شد.اولین پیوند موفق ریه در سال ۱۹۸۰ و اولین پیوند موفق قلب در سال ۱۹۶۷ توسط پزشکی آفریقایی انجام شد که نقطه ی عطفی در پیوند اعضا بود و باعث تعجب همگان شد. اولین پیوند موفق پانکراس توسط لیلهی[۱۰] در همین سال و اولین پیوند موفق مغز استخوان توسط رابرت گود[۱۱] در سال ۱۹۷۰ صورت گرفت. اولین پیوند دست در سال ۱۹۹۸، اولین پیوند بافت کشت داده شده مثانه در سال ۱۹۹۹، اولین پیوند جزئی صورت در سال ۲۰۰۵، اولین پیوند فک در سال ۲۰۰۶، اولین تولد از رحم پیوند زده شده در سال ۲۰۰۸، اولین پیوند نای در سال ۲۰۰۸، و اولین پیوند کامل صورت در سال ۲۰۱۰ رخ داده است(عبداللهی و شکرایی،۱۰:۱۳۸۶).مطمئنا در آینده شاهد موفقیت های بیشتر و شگفت انگیزتری در این حوزه خواهیم بود.

۲-۵-۱- تاریخچه ی پیوند اعضا در اسلام

پیوند اعضا بر خلاف آنچه که تصور می شود سابقه ای طولانی در طب  دارد،بویژه در دنیای اسلام که توجه ویژه ای توسط ائمه(ع) به پیوند اعضا شده است و در روایات نقل شده ی مختلفی از ائمه (ع) به آن پرداخته شده است.پیوند اندام های جدا شده از بدن انسان مانند پیوند انگشتان،لاله ی گوش و حتی پیوند دست از زمان های دور مطرح بوده و حتی از حضرت علی (ع) حکم شرعی آن سوال شده است و خود حضرت نیز دست سارق را پس از قطع پیوند داده اند(طاهری،۲:۱۳۷۸).البته باید خاطر نشان کرد که چون این کار در گذشته بدون پشتوانه ی علمی چندان مطمئنی صورت می گرفت زیاد موفقیت آمیز نبود.در فقه نیز تعدادی از فقهای قدیمی به آن پرداخته اند و در صدر اسلام نیز مورد گفتگو بوده است،اما بطور دقیق مورد تجزیه و تحلیل قرار نگرفته است.شیخ طوسی یکی از پیشوایان مذهب شیعه در قرن چهارم هجری،نظر امام شافعی را در مورد این مسئله چنین نقل نموده است:”کسی که گوشش به خاطر قصاص بریده شده است با عمل پیوند می تواند سلامت گوش خود را بازیابد،اما آیا کسی که جنایت بر او وارد شده است نیز می تواند مجددا قطع گوشی جانی را مطالبه کند یا نه؟…شیخ طوسی پس از نقل قول شافعی در این مورد،با استناد به اجماع،آن را مردود می داند”(همان:۳).همچنین در روایت دیگری مسئله ای به این شرح مطرح شده است:”اگر کسی که جنایت بر او وارد شده است به پیوند گوش خود اقدام کند و سلامتی خود را بازیابد ایا در این صورت می تواند از جانی مطالبه ی قصاص کند یا خیر؟سپس پاسخ می دهند که حق مطالبه قصاص به قوت خود باقیست،زیرا وقوع جرم،علت عقاب و ثبوت حق مطالبه ی قصاص است و پیوند بعدی موجب سقوط حق قصاص نمی شود”(همان:۳)اما روایت دیگری در ارتباط با حکم و قضاوت امیرالمومنین حضرت علی(ع)در مورد پیوند عضو نشان دهنده ی اهمیت موضوع و مطرح بودن آن در صدر اسلام است. امام صادق(ع) از پدرش امام محمد باقر(ع) نقل می کند که شخصی در زمان امیرالمومنین(ع) قسمتی از گوش مرد دیگری را برید و آن دو به عنوان مرافعه و رفع خصومت به محضر حضرت علی(ع)آمدند،حضرت دستور قصاص داد و به همان اندازه از گوش فرد جانی بریدند،ولی شخص جانی آن قسمت بریده شده را زمانی که هنوز خون جاری بود پیوند زد و سرانجام گوش جانی خوب شد و به گونه ای بهبود یافت که اثری از قصاص از آن معلوم و مشخص نبود.شخص دوباره به محضر امام(ع)شکایت کرد که گوش جانی سالم است.حضرت دو مرتبه دستور قطع گوش جانی و دفن آن قسمت جدا شده را دادند تا اینکه جانی بار دیگر به پیوند آن اقدام نکند چون اثر قصاص از بین می رود.(همان:۴) همچنین در احادیث دیگری اشاره به پیوند دندان و موارد دیگر شده است. در حدیثی دیگر زراره از امام صادق (ع) نقل می کندُکه از امام سوال شد:شخصی دندانش افتاده و او دندان میتی را در جای دندان ساقط شده خود قرار داده است ُآیا این کار صحیح است؟حضرت فرمود مانعی ندارد.یعنی پیوند دندان میت به دهان انسان زنده مانعی ندارد(طاهری،۳:۱۳۷۸)این احادیث و روایات اهمیت موضوع پیوند اعضا را در دین مقدس اسلام نشان می دهد و دلیل بر موفقیت و عدم موفقیت پیوند در دوران گذشته نیست.البته با توجه به اهمیتی که این موضوع دارد واین اهمیت در دنیای امروز چند برابر شده است،لازم است که از لحاظ فقهی این موضوع روشن شده و احکام و جزئیات آن مشخص شود.البته طی سالیان قبل مراجع عظام به موضوع پرداخته اند و اکثرا به اهمیت موضوع و انجام آن تاکید کرده اند.

۳-۵-۱- تاریخچه ی پیوند اعضا در ایران

پیوند اعضا در ایران نیز قدمتی زیاد دارد،چراکه برخی از محققان معتقدند اولین بخیه ی اعصاب توسط ابن سینا انجام شده است،همچنین در کتاب ذخیره ی خوارزمشاهی اشاره به استفاده از استخوان سگ بجای استخوان شکسته ی انسان شده است.اما نخستین پیوندهای علمی انجام شده در ایران به سال های قبل از انقلاب بر می گردد.پیوندهای کلیه و قرنیه از اولین پیوندهایی بود که در کشور انجام شد،البته این عضوهای پیوندی از جسد و از کشورهای خارجی وارد کشور می شد و مورد استفاده قرار می گرفت.اولین پیوند اعضا به روش نوین و علمی به پیوند قرنیه در سال ۱۳۱۴ در بیمارستان فارابی تهران مربوط می شود.بعد از این سال ها فعالیت و تلاش های بیشتری در زمینه پیوند اعضا صورت گرفته است تا اینکه در سال ۱۳۴۶ اولین پیوند کلیه در بیمارستان نمازی شیراز انجام گرفت.اما طبق گزارش ها و اسناد موجوداولین پیوند کلیه از یک دهنده زنده در ایران سه سال بعد از انقلاب اسلامی صورت گرفته است و در سال ۱۳۶۹ اولین پیوند مغز استخوان در بیمارستان شریعتی تهران انجام شد. ۳ سال بعد یعنی در سال ۱۳۷۲ اولین پیوند کبد نیز در بیمارستان نمازی شیراز انجام شد.اولین پیوند قلب نیز در همین سال و در بیمارستان فارابی تبریز انجام شد.به مرور و با توجه به موفقیت های چشمگیری که در این زمینه حادث شد یک عزم همگانی برای ارتقای وضعیت پیوند اعضا ی کشور شکل گرفت و باعث ورود مجتهدین و صدور فتوی توسط مراجع عظام در این زمینه شد.با صدور فتوی و مجوز فقهی توسط مراجع و بلامانع اعلام شدن پیوند اعضا برای نجات جان انسان ها موضوع پیوند عضو وارد مرحله ی جدیدی شد.از سال ۱۳۷۲ مسئولان و دست اندرکاران فعال در این زمینه اقدام به تهیه لایحه در این زمینه نمودند و پس از کش و قوس های فراوانی که با توجه به حساسیت موضوع وجود داشت در سال ۱۳۷۹ به تصویب مجلس رسید  و از سال ۱۳۸۱ عملا با تصویب در هیات دولت اجرایی و ابلاغ گردید.از این تاریخ دیگر هیچ مانع فقهی و حقوقی در زمینه ی پیوند اعضا وجود نداشت و شاهد پیشرفت روز افزون در زمینه پیوند اعضا در کشور بودیم.به طوری که در سال ۱۳۷۹ و بعد تصویب این قانون در مجلس؛ ۶۷ پیوند از انواع گوناگون در کشور انجام شد و در طی ۵ سال بعد از آن بیش از ۱۵۰۰ پیوند در کشور و در شهرهای مختلف انجام شد.در سال ۱۳۸۰ اولین پیوند ریه در بیمارستان امام خمینی تهران انجام شد و بالاخره در همین سال اولین پیوند همزمان قلب و ریه در بیمارستان امام خمینی تهران انجام شد.خوشبختانه همان طور که اشاره شد پیشرفت های زیادی طی چند دهه ی گذشته در زمینه ی پیوند اعضا در کشور شده است و در حال حاضر نیز اکثر پیوندهای عضو بدن طبق استانداردهای جهانی در کشور با موفقیت در حال انجام است و دغدغه ی اصلی کمبود عضو پیوندی و اهدای عضو در کشور است که امیدواریم با تلاش های بیشتر مسئولان و تغییر دید مردم نسبت به اهدای عضو این مشکل نیز مرتفع شود.

  • مروری بر پژوهش های انجام شده

در این بخش به منتخبی از پژوهش های انجام شده در رابطه با موضوع می پردازیم.

۱-۶-۱ – مروری بر پژوهش های انجام شده در ایران

دکتر ظهور و بزرگ مقام تحقیقی تحت عنوان نگرش شهروندان تهرانی نسبت به پیوند اعضا و اهدای عضو در سال ۱۳۷۹ و در شهر تهران انجام دادند.مطالعه ی مذکور به صورت مقطعی و با حجم نمونه ی ۷۳۰ نفر(۳۸۴ زن و ۳۴۶ مرد)صورت گرفت.یافته ها حاکی از آن بود که فقط حدود ۶۴% افراد تحت بررسی بازگشت به حیات را در مرگ مغزی غیر ممکن دانسته اند که حدود ۹۳% آن ها با پیوند اعضا موافق بودند.نتایج همچنین نشان داد که ۸۸%موافقین با پیوند اعضا راضی به تکمیل و امضای فرم اهدای عضو بودند.رضایت دهندگان مهم ترین دلایل خود را توجه به بعد انسانی و ثواب اخروی بیان داشتند.ایشان آموزش به مردم در جهت آگاه سازی نسبت به اهدای عضو و تغییر نگرش در این رابطه را ضروری دانسته اند.

مطالعه ای توسط رضایی و شکور با عنوان بررسی میزان آگاهی و نگرش افراد بالای ۱۵ سال شهر تهران در مورد اهدای عضو و مرگ مغزی صورت گرفت( در سال ۱۳۷۹) با روش توصیفی،تحلیلی،مقطعی بر روی نمونه ای به حجم ۷۶۸ نفر به صورت چند مرحله ای.یافته ها نشان دادند که نگرش دانش آموزان و دانشجویان نسبت به زنان خانه دار در مورد اهدای عضو و همچنین نگرش افراد مجرد نسبت به متاهلین مثبت تر بوده است.همچنین میزان آگاهی دانشجویان نسبت به اهدای عضو نیز بیش از زنان خانه دار بوده است.میزان آگاهی افراد کم سواد پایین تر از افراد تحصیل کرده بود و ۷۹.۲% از افراد در مورد اهدای عضو بدن خود نگرش مثبت داشته اند.

تحقیق دیگری توسط عباس زارعی و همکارانش تحت عنوان مرگ مغزی و اهدای عضو و روند انجام آن طی یک مطالعه ی مقطعی در استان آذربایجان غربی از سال ۱۳۸۳ الی ۱۳۸۹ بر روی افراد دچار مرگ مغزی شده بودند و اهدای اعضای بدن آن ها صورت گرفته بود،انجام شد.یافته ها حاکی از آن بود که حدود ۷۷% افراد،بالای ۱۸ سال و ۲۳% زیر ۱۸ سال سن داشتند.علت مرگ مغزی در ۶۱%موارد تصادف،۱۳%حوادث عروقی مغز،۱۳% اصابت گلوله،۵% سقوط از بلندی،۳% تومور مخچه و مابقی برق گرفتگی و سایر علل بود.یافته های تحقیق نشان داد که آمار اهدای عضو، نسبت به کشورهای مطرح در این حوزه بسیار پایین تر است.اهداف مورد مطالعه ی این تحقیق در حوزه ی پزشکی بودند و در انتهای تحقیق به فرهنگ سازی عمومی برای رشد آمار اهدای عضو بسیار تاکید شده است.

پژوهشی نیز توسط دکتر مسعود قادی پاشا و همکارانش با عنوان بررسی نگرش پزشکان نسبت به اهدای عضو و میزان آگاهی از قوانین و مقررات و روند انجام آن در مرگ مغزی در شهر کرمان و در سال ۱۳۸۶ انجام شد. روش این مطالعه مقطعی و به منظور تعیین آگاهی و نگرش پزشکان شهر کرمان نسبت به اهدای عضو در موارد مرگ مغزی صورت گرفت.برای گردآوری داده ها از پرسش نامه ی خودساخته و روش نمونه گیری تصادفی-سیستماتیک  استفاده گردید و یه طور کلی ۴۰۰ پزشک مورد بررسی قرار گرفتند.در این پژوهش این یافته ها به دست آمد:حدود ۵۵% پزشکان با پیوند عضو در مرگ مغزی موافق بودند اما تنها حدود ۸۰ % راضی به تکمیل و ثبت نام جهت کارت اهدای عضو بودند.۵۰% پزشکان از سطح آگاهی خوب و حدود ۱۲% از سطح آگاهی ضعیف برخوردار بودند.۶۵.۵% افراد مورد مطالعه نگرش مثبت و ۲.۳% نگرش منفی نسبت به اهدای عضو داشتند،که طی بررسی عمیق تر  نشان داده شد که رابطه ی معناداری بین سطح آگاهی و نگرش به اهدای عضو وجود دارد.در انتهای تحقیق به نقش مهم پزشکان در فرایند اهدای عضو و برنامه ریزی آموزشی در جهت افزایش آگاهی و تقویت انگیزه و اعتماد به نفس در آن ها برای ایجاد ارتباط بهتر با نزدیکان بیماران مبتلا به مرگ مغزی توصیه گردید.

پژوهش دیگری نیز توسط شهره امدادی و جمعی از همکاران تحت عنوان بررسی رابطه ی بین هنجارهای انتزاعی و دریافت کارت اهدای عضو در بین دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی همدان در سال ۱۳۹۰ صورت پذیرفت.پژوهش مذکور یک مطالعه ی مقطعی بود که بر روی ۳۳۰ نفر از دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی همدان و به روش نمونه گیری طبقه ای انجام گرفت.ابزار گردآوری اطلاعات پرسش نامه ای محقق ساخته و روش تحلیل داده ها توسط نرم افزار آماریSPSS بود.دامنه سنی شرکت کنندگان ۳۰-۱۸ سال بودو ۶۷.۲% از دانشجویان دختر و بقیه پسر بودند.۳۱.۹%از شرکت کنندگان منبع کسب اطلاع خود در رابطه به اهدای عضو را صدا و سیما ذکر کردند.۶.۶%آن ها دارای کارت اهدای عضو بودند.۲۵.۲%از افراد اعلام داشتند که اگر دارای کارت اهدای عضو باشند خانواده شان آن را مورد تایید قرار خواهد داد.به علاوه کسانی که دارای کارت اهدای عضو بودند نسبت به کسانی که کارت نداشتند ،به شکل معناداری از نمره ی هنجارهای انتزاعی بالاتری برخوردار بودند.

صفری مراد آبادی مطالعه ای تحت عنوان آگاهی و نگرش ساکنان شهرستان بندرعباس در خصوص اهدای عضودر سال ۱۳۹۳ انجام داد.روش مطالعه ی فوق،توصیفی و تحلیلی و حجم نمونه ۹۰۰ نفر(۴۸۷ مرد و ۴۱۳ زن)از افراد بالای ۲۰ سال شهر بندر عباس بود.روش نمونه گیری نیز چند مرحله ای بود.تحقیق مذکور این نتایج را به همراه داشت:میانگین نمره ی آگاهی نسبت به اهدای عضو ۴۲.۲۶ % و نمره ی نگرش ۷۰.۷۳ % بود.۲۶۰ نفر مخالف اهدای عضو بودند و دلیل مخالفت ۵۲.۳ % امکان بازگشت به حیات بیمار دچار مرگ مغزی بود.بین نگرش به اهدای عضو با سن و تحصیلات و وضعیت اقتصادی افراد رابطه ی معناداری وجود داشت و اکثر پاسخ دهندگان تلویزیون را مهم ترین عامل آگاهی دهنده در خصوص اهدای عضو دانسته اند. در پایان این تحقیق و در بخش نتیجه گیری،به گسترش آموزش به مردم و تبلیغات و فرهنگ سازی توسط صدا و سیما در رابطه با اهدای عضو تاکید شده است.

تعداد صفحه :۱۳۴

قیمت :37500 تومان

بلافاصله پس از پرداخت ، لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار می گیرد

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت  serderehi@gmail.com