پایان نامه زندگی سیاسی احمد قوام السلطنه

عنوان :

زندگی سیاسی احمد قوام السلطنه

استاد مشاور :

 دکترسید ابوالفضل رضوی

شهریور ۱۳۹۴

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده و استاد راهنما در سایت درج نمی شود

(در فایل دانلودی نام نویسنده و استاد راهنما موجود است)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

چکیده

اواخر دوران قاجار و اوایل دوران مشروطه از ادوار پر اهمیت و تاثیر گذار در تاریخ ایران بوده است، مردان تاریخ سازی در این برهه زمانی به ایفای نقش پرداخته اند . از جمله آنها میتوان به احمد قوام السلطنه اشاره کرد . نام احمد قوام السلطنه در تاریخ معاصر ایران بیشتر بر سر رویارویی با شوروی و حل غائله ی آذربایجان در سال ۱۳۲۴ مطرح است .

با توجه به فعالیت های سیاسی وی از اواخر دوران قاجار تا تیر ماه ۱۳۳۱ این نوشته در پی آن است تا براساس اسناد آرشیوی، مطالعات کتابخانه ی و باروش توصیفی و تحلیلی زوایای مختلف زندگی و فعالیت های سیاسی او را مورد برسی قرار دهد.

از جمله فعالیت ها و نقش قوام السلطنه  در به امضا رساندن فرمان مشروطیت و نظامنامه انتخابات، دخالتش در خلع مجاهدان در ماجرای پارک اتابک، مقابله اش با ناارامی های خراسان و گیلان، نگاهش به نقش و اهمیت روزافزون آمریکا، چگونگی رویارویی اش با شوروی وکارزاری که بر سر آذربایجان به پا شده بود، وسرانجام تلاش نافرجامش در تیرماه ۱۳۳۱ ،همه وهمه نشان از نقش  او در تحولاتی دارد که  بر زندگی و زمانه ی ما تاثیر برجای نهاد.

 

 کلید واژه ها: قاجاریه، مشروطه، قوام السلطنه، پهلوی، آذربایجان، نفت،شوروی، آمریکا ،انگلیس

فهرست مطالب

 

عنوان :

چکیده

.فصل اول :کلیات تحقیق

۱-۱ بیان مسأله……………………………………………………………………………………………………………….۱۰

۱-۲پرسش های تحقیق …………………………………………………………………………………………………۱۱

۱-۳فرضیات تحقیق ………………………………………………………………………………………………………..۱۱

۱-۴ اهمیت و ضرورت تحقیق ………………………………………………………………………………………..۱۲

۱-۵ سازماندهی تحقیق …………………………………………………………………………………………………..۱۳

۱-۶ روش شناسی تحقیق ……………………………………………………………………………………………….۱۳

۱-۷ پیشینه تحقیق …………………………………………………………………………………………………………۱۳

۱-۸ بررسی منابع ……………………………………………………………………………………………………………۱۴

 

فصل دوم : اوضاع سیاسی ایران در آستانه مشروطیت و مراحل نخستین زندگانی احمد قوام السلطنه

 

۱-۲ اوضاع سیاسی ایران در آستانه مشروطیت …………………………………………………………………۲۰

 2 -2احمد قوام السلطنه از تولد تا ورود به صحنه ی سیاست …………………………………………….۲۳

 

 فصل سوم :اقدامات سیاسی احمدقوام السلطنه از مشروطه تاشهریور ۱۳۲۰

۳-۱ ورود به دربار و یاری مشروطه خواهان ………………………………………………………………………….۲۷

۳-۲ قوام السلطنه بر مسند وزارت …………………………………………………………………………………………۲۸

۳-۳ فرمانروایی خراسان ………………………………………………………………………………………………………..۲۹

۳-۴ کابینه اول قوام السطنه………………………………………………………………………………………………….۳۲

۳-۴-۵ برنامه های دولت قوام السلطنه…………………………………………………………………………………۳۴

۳-۴-۵-۶ آزادی زندانیان کودتا…………………………………………………………………………………………….۳۵

۳-۴-۵-۶-۷ افتتاح مجلس چهارم شورای ملی ………………………………………………………………….۳۷

 3-4-5-8 غائله ی امیر مؤید سواد کوهی ………………………………………………………………………….۳۹

۳-۴-۵-۸ قوام السلطنه و کلنل محمد تقی خان پسیان ……………………………………………………۳۹

۵-۹ نفت شمال …………………………………………………………………………………………………………………….۴۶

۳-۴-۵-۱۰ تشکیل قشون متحدالشکل ………………………………………………………………………………۴۷

۳-۴-۵-۱۱ استعفای کابینه قوام السلطنه ………………………………………………………………………۴۷

۳-۱۲ کابینه دوم قوام السلطنه ……………………………………………………………………………………….۴۷

 3-12-13 استخدام میلسپو ……………………………………………………………………………………………۵۰

۳-۱۲-۱۴ رفع غائله سمیتقو …………………………………………………………………………………………..۵۲

۳-۱۲-۱۵ رضا خان و قوام السلطنه …………………………………………………………………………………۵۳

 3-12-16 توقیف و تبعید قوام السلطنه ……………………………………………………………………… ۵۵

 

فصل چهارم : بازگشت قوام السلطنه به صحنه ی سیاست

۴-۱ اوضاع سیاسی ایران از سال ۱۳۰۱-۱۳۲۰ ………………………………………………………………….۵۸

۴-۲ نخست وزیری قوام السلطنه و تشکیل کابینه ………………………………………………………………۵۹

۴-۲-۳ استخدام مستشاران آمریکایی …………………………………………………………………………………۶۱

۴-۲-۴ مشکلات مالی دولت قوام السلطنه…………………………………………………………………………..۶۲

۴-۲-۵ غائله ی  17 آذر ۱۳۲۱……………………………………………………………………………………………۶۶

۴-۲-۶ اختلاف شاه و قوام السلطنه  …………………………………………………………………………………..68

۴-۲-۷ زمینه های سقوط قوام السلطنه ……………………………………………………………………………..۶۹

۴-۲-۸ استعفای نخست وزیر ……………………………………………………………………………………………….۷۰

 

 

فصل پنجم :فعالیت سیاسی قوام السلطنه از شهریور ۱۳۲۰ تا تیر ۱۳۳۱

۵-۱ تشکیل هیات دولت …………………………………………………………………………………………………..۷۳

۵-۱-۲ سیاست قوام السلطنه با شوروی……………………………………………………………………………۷۵

۵-۱-۲-۳ قرارداد قوام سادچیکف ……………………………………………………………………………………۷۸

۵-۴ تشکیل حکومت آذربایجان و کردستان …………………………………………………………………..۸۱

۵-۴-۵ تشکیل حزب خودمختار کردستان……………………………………………………………………….۸۸

۵-۴-۶ قوام و غائله آذربایجان و کردستان…………………………………………………………………….. ۹۰

۵-۴-۷ قوام و تشکیل حزب دموکرات ایران ……………………………………………………………………۹۴

۵-۴-۸ تشکیل کابینه ائتلافی ……………………………………………………………………………………….. ۹۵

۵-۱-۹ مجلس پانزدهم شورای ملی………………………………………………………………………………. ۹۷

۵-۱۰ برکناری قوام السلطنه از نخست وزیری ………………………………………………………….. ۱۰۰

۵-۱۰-۱۱ از برکناری قوام السلطنه تا استعفای مصدق از نخست وزیری …………………..۱۰۱

۵-۱۲ پنجمین کابینه قوام السلطنه ……………………………………………………………………………. ۱۰۵

۵-۱۲-۱۳ واقعه سی تیر و برکناری قوام السلطنه ………………………………………………………. ۱۰۸

نتیجه گیری ……………………………………………………………………………………………………………………….۱۱۰

ضمائم………………………………………………………………………………………………………………………………….۱۱۳

فهرست منابع……………………………………………………………………………………………………………………….۱۳۰

چکیده انگلیسی…………………………………………………………………………………………………………………..۱۳۵

۱-۱بیان مسأله

  بررسی هریک از نخبگان سیاسی در تحولات سیاسی اجتماعی جامعه  به روشن شدن بسیاری از وقایع تاریخی کمک میکند. در تاریخ معاصر ایران، تحولات دوره مشروطه  و عصر پهلوی  از اهمیت ویژه ای برخوردار است . در این برهه زمانی شاهد تحولات سیاسی بسیاری هستیم .

  بررسی نقش بازیگران سیاسی این دوران به ما این اجازه را می دهد که از نگاهی خاص به وقایع بنگریم. یکی از شخصیت های مهم و تاثیر گذار این دوره ی تاریخی یعنی اواخر دوره ی قاجار و اوایل دوره ی پهلوی دوم احمد قوام ملقب به قوام السلطنه است. در یک بررسی ساده درمیابیم که قوام پلکان ترقی و صعود را طی نمود.او پس از تحصیل در اروپا به ایران بازگشت و بلافاصله وارد دربار شد و در استانه ی انقلاب مشروطیت به صف مشروطه خواهان در می اید.

  قوام السلطنه پس از مشروطیت به مسئولیت های حساسی دست یافت. از مهمترین مناصب او باید به والیگری آذربایجان، رئیس الوزرایی او پس از خلع سیدضیا در سال ۱۳۰۰ و دومین رئیس الوزرایی اش به مدت  هشت ماه اشاره کرد. قوام در دوره ی  پهلوی از تصدی مناصب دولتی کنار گذاشته شد و راهی اروپا گشت اما بعد از شهریور۱۳۲۰ به تدریج وارد صحنه سیاسی شد و فعالیت های وی جدی تر گردید .تا اینکه با جریان واقعه سی تیر ۱۳۳۱  برای همیشه از صحنه ی سیاسی دوری گزید.

زندگی سیاسی احمدقوام را می توان به دو دوره تقسیم بندی کرد.  از مشروطه تا انقراض قاجار (۱۲۸۵-۱۳۰۴ ) و دوره پهلوی دوم (۱۳۲۰ -۱۳۳۱ ) .

 با بررسی زندگی قوام السلطنه در واقع به بیان این مسأله می پردازیم که این رجل سیاسی چه عملکردی در شرایط متفاوت سیاسی ایران داشت؟ چگونگی ورود او  به دنیای سیاست ،دلایل موثر در پیدایش، دوام و سقوط دولت های وی ؟،رابطه ی سیاسی او  با رضا شاه و محمدرضاشاه؟ همچنین چگونگی تعامل او با قدرت های خارجی چون؛ا نگلیس ،شوروی، امریکا از جمله مسائل مهم این پژوهش است..همانگونه که ملاحظه می شود قوام السلطنه حضور طولانی و سرنوشت سازی در دستگاه حکومت قاجار و پهلوی داشت و بررسی زندگی سیاسی او به عنوان محور  اصلی این پژوهش اهمیت فراوانی دارد.

۱-۲پرسش های تحقیق

  پرسش  اصلی

۱.عملکرد احمد قوام السلطنه در دوران نخست وزیری اش چگونه ارزیابی می شود؟

پرسش های فرعی

  1. احمد قوام السلطنه در حل بحران آذربایجان وکردستان بعد از جنگ جهانی دوم چه نقشی داشت ؟
  2. موضع سیاسی احمد قوام السلطنه در مقابل قدرت های بزرگ خارجی بعد از جنگ جهانی دوم چگونه بود؟

۱-۳فرضیات تحقیق

فرضیه ی اصلی

۱.احمد قوام به عنوان یک سیاستمدار سنت گرا با استفاده از تدابیر سیاسی چه در عرصه ی داخلی و چه در عرصه بین المللی توانست مشکلات زیادی  را از سر راه بردارد.

فرضیات فرعی

۲..قابلیت  قوام در سیاست و حفظ حاکمیت ارضی کشور همانا در حل بحران آذربایجان برجسته میشود و نقش او در این راه بسیار تعیین کننده بود.

۳.قوام در سیاست خارجی اش بعد از جنگ جهانی دوم با نفوذ انگلستان و شوروی درامور  داخلی ایران مخالف بود و معتقد بود که امریکا به عنوان موازنه کننده روسیه و انگلیس در صحنه ی سیاسی ایران حضور داشته باشد.

۱-۴اهمیت و ضرورت تحقیق

به دلایلی چند باید در خصوص زندگی شخصیت های سیاسی به دقت اندیشید، اهمیت نقش این شخصیت ها در تعیین سرنوشت جوامع غیر قابل انکار است. شناخت این اشخاص و نقش و عملکرد آنها در جوامع مختلف ضروری است. از نظر علمی مشکل بتوان تاریخ جوامع بشری را بدون این شخصیت ها تفسیرکرد.بررسی  زندگی سیاسی قوام السلطنه به واقع به معنای بررسی وضعیت سیاسی و اجتماعی ایران بعد از مشروطه و همچنین تحلیل وضعیت آشفته ی کشور بعد از جنگ جهانی دوم است.

۵-۱ سازماندهی تحقیق : .

  این پژوهش به پنج فصل تقسیم شده است: فصل اول به کلیات تعلق می گیرد که شامل، بیان مساله ، اهمیت و ضرورت تحقیق، پرسش ها و فرضیات، سازماندهی پژوهش، روش شناسی تحقیق ،پیشینه تحقیق و بررسی منابع می باشد. فصل دوم : اوضاع سیاسی ایران در آستانه مشروطیت و مراحل نخستین زندگانی احمد قوام السلطنه را بررسی میکندکه در آن اوضاع سیاسی ایران در آستانه مشروطیت و زندگی احمد قوام السلطنه از تولد تا ورود به صحنه ی سیاست را برر میکند  .فصل سوم: به عملکرد سیاسی قوام در دوره ی مشروطه تا شهریور ۱۳۲۰ میپردازد که در آن تصدی مقام وزارت ،فرمانروایی خراسان، کابینه های قوام و اقدامات کابینه ها مورد بحث است. فصل چهارم: بازگشت قوام به صحنه ی سیاست بعد از ۱۵ سال و تشکیل کابینه  و اقدامات کابینه ها از جمله استخدام مستشاران خارجی، بلوای ۱۷ آذر۱۳۲۱ و اختلاف قوام با محمدرضا شاه موردبررسی قرار میگیرد. و در فصل پنجم : به غائله ی آذربایجان و رویارویی قوام با شوروی وتشکیل حزب دموکرات وتشکیل کابینه ائتلافی و قیام سی تیر ۱۳۳۱ پرداخته می شود. نکته ی قابل توجه اهمیت اقدامات سیاسی قوام بعد از شهریور ۱۳۲۰ است.  در اخر به نتیجه گیری تحقیق پرداخته ایم.

۱-۶ روش شناسی تحقیق

با توجه به موضوع مورد پژوهش، روش کلی تحقیق حاضر، بر استفاده از روش های تاریخی که عمدتا روش توصیفی –تحلیلی است استوار است. که  سعی شده است بر اسناد و مدارک و داده های صحیح متکی باشد. گرچه روش جمع آوری اطلاعات در این پژوهش عمدتا برمنابع و ماخذ کتابخانه ای قرار دارد.

۱-۸ بررسی منابع

  بررسی زندگی قوام السلطنه احتیاج به پژوهش وسیع و دست یافتن به اسناد و ارشیوهای سیاسی و دهها کتاب ومقاله است که این پایان نامه تا جایی که توانسته در پی مطالعه و بررسی انها برامده است. البته از این بابت قطعا بی نقص نمی باشد، برای تهیه و تدوین این نوشتار از منابع متعددی استفاده شده که در یک تقسیم بندی کلی میتوان انها را به شرح زیر تقسیم کرد

 اسناد ، مطبوعات،  مشروح مذاکرات مجلس شورای ملی، خاطرات و پژوهش های عمومی

اسناد: بیشترین سعی وتلاش برای تدوین این نوشتار براین بود که بتوان از اسناد و مدارک استفادشود.در این پژوهش ازاسناد  سازمان اسناد ملی جمهوری اسلامی ایران و مرکز اسناد انقلاب اسلامی و مرکز اسناد ریاست جمهوری و از کتاب غائله آذربایجان تالیف  خانبابا بیانی که شامل شکل گیری فرقه دموکرات آذربایجان و به روایت اسناد وزارت خارجه است نیز استفاده شده است.

مطبوعات

اطلاعات : مدیریت روزنامه اطلاعات را عباس مسعودی که فردی درباری بود  برعهده داشت و به نوعی روزنامه در خدمت دولت قلم می زد. در سالهای پس از شهریور ۱۳۲۰ همچنان در خدمت دولت وقت بود.

رهبر :ارگان اصلی حزب توده بود و با مدیریت ایرج اسکندری . این روزنامه معروفترین نشریه ی حزب توده بود که چندین دوره هم توقیف شد.

آذربایجان : این روزنامه به مدیر مسئولی خشک نابی و به زبان ترکی منتشر می شد و از ارگان اصلی ،فرقه   دموکرات آذربایجان بود.

آژیر : روزنامه ی اژیر یک روزنامه فارسی رادیکال و چپ بود که از خرداد ۱۳۲۲ منتشر می شد. صاحب امتیاز روزنامه سید جعفر پیشه وری بود.زمانی که گروهی خود را فرقه ی دموکرات  آذربایجان خواندند درتابستان  1324 یک حکومت خودمختار حامی شوروی به رهبری او تشکیل دادند.

مجلات

مجله ی سیاسی و اقتصادی – احمد قوام سیاستمدار برتر –پروفسور سید حسن امین- اردیبهشت ۱۳۸۶ –شماره ۳۲۵-۳۲۶

مجله ی سیاسی و اقتصادی –مسئله آذربایجان چگونه حل شد.؟عبدالرضا هوشنگ مهدوی- خرداد و تیر ۱۳۷۵- شماره ۱۰۵-۱۰۶-ص ۴۳

خاطرات

خاطرات و خطرات : اثر مخبرالسلطنه هدایت . وی بارها در مقام نخست  وزیر، وکیل و والی انجام وظیفه کرده است.اودر زمره ی سیاستمداران میانه رو وسنتی است.رضا خان را به دیده مثبت می نگریست. هرچند به برخی از اقدامات او مانند جمهوری خواهی انتقاد  داشت  و آن را چندان مناسب جامعه ایران نمی دانست.

در دوره ی رضا شاهی وی شش سال سمت نخست وزیر داشت.و چون از نزدیک در جریان حوادث ان عصر بود و از علل و عوامل بسیاری از وقایع مطلع بود لذا خاطرات او  برای این تحقیق سودمند واقع شد.

 خاطرات سیاسی مهدی فرخ : این کتاب شامل تاریخ پنجاه ساله معاصر ایران است.به همراه  تصاویر تاریخی سردار معظم .در پی تصویب قانون لغو الغاب و درجات نظامی در سال ۱۳۰۴ نام خانوادگی تیمورتاش را برخود برگزید. مهدی فرخ در طول زندگی خود همواره سمت های مختلف سیاسی را احراز کرد .وی در اواخر عمربه انتشار خاطرات سیاسی خود  در مجله سپید و سیاه پرداخت که بعدا به صورت کتاب منتشر شد.

 مشروح مذاکرات مجلس شورای ملی

  این مذاکرات که اخیرا به صورت لوح فشرده توسط کتابخانه مجلس شورای اسلامی عرضه شده است و  بر روی سایت مجلس نیز وجود دارد.از انجا که قوام در بعضی جلسات مجالس دوره ی چهارم، سیزدهم ،چهاردهم و پانزدهم  مذاکرات و سخنرانی هایی داشت و با نمایندگان گفتگو می کرد لذا توجه خاص به این مذاکرات به اعتبار پژوهش می افزاید.

 

پژوهش های عمومی

کتاب هایی به تاریخ دولت های ایران پرداخته اند و بالطبع در آن ها به دولت ها و اقدامات سیاسی قوام السلطنه نیز اشاره شده است از جمله : کتاب دولت های ایران از حسین ملکی  ،زندگینامه و رجال و مشاهیر ایران از حسن مرسلوند ،شرح حال رجال سیاسی ایران  از عاقلی، ،خاندان های حکومتگر از عاقلی می توان اشاره کرد. که این کتاب ها یک تاریخچه اجمالی از دولت های قوام ارائه داده اند.

 

ایران بین دو انقلاب نوشته ابراهامیان :

 به دولت های قوام علی الخصوص اقدامات وی بعد از شهریور ۱۳۲۰ پرداخته است.این کتاب اطلاعات زیادی از تاریخ ایران بین دو انقلاب داده است اما درمواردی شاهد هستیم ابراهامیان با برجسته کردن عوامل اقتصادی درصدد بوده است تا نشان دهد که انقلاب ایران  چندان  هم اسلامی نبوده است.

کتاب تاریخ تحولات سیاسی و اجتماعی ایران (۱۳۲۰-۱۳۵۷)

مولف این کتاب علیرضا ازغندی است ،وی در این کتاب تحولات سیاسی و اجتماعی ایران را در این دوران خیلی ریز بینانه مورد بررسی قرار داده و اطلاعات موثری را در اختیار می گذاردو از انجا که ان دوران برای ما دوران سرنوشت سازی بود و نخست وزیری چهارم و پنجم قوام به بعد از شهریور ۱۳۲۰ می رسد. استفاده از این منبع را لازم و ضروری می نماید.

نخبگان سیاسی ایران از مشروطیت تا انقلاب اسلامی ج ۳ اثر زهرا شجیعی

این کتاب ضمن دادن اطلاعات شناسنامه ای –آماری از کابینه های ایران تاریخچه ی مختصری از کوشش های آنان عرضه می دارد.

تاریخ ۲۰ ساله حسین مکی :

  این کتاب  که بیشتر به صورت وقایع نگاری است و کمتر در آن تحلیل صورت گرفته است. وقایع و حوادث دوران قوام السلطنه و دولت های او را گزارش داده است.انچه در این کتاب بیشتر مورد توجه قرار گرفته و به بحث پایان نامه مربوط می شود جلد اول و دوم آن است.

بحران دموکراسی در ایران تالیف فخرالدین عظیمی

این کتاب یکی از نوشته های تحلیلی و سودمندی است که وقایع ایران را در سالهای ۱۳۲۰-۱۳۳۲ به صورت جدی مورد بررسی قرار داده است. مولف کار خود را براساس کابینه ها و مدت زمان حکومت انها تنظیم کرده است.آنچه بر اهمیت کتاب می افزاید تحلیل جالب و قوی مولف همچنین استفاده از اسناد وزارت خارجه انگلستان است. هرچند که این کتاب در برخی موارد مانند رابطه حزب توده با دولت قوام ،دچار کاستی هایی است. اما یکی از پژوهش های ارزنده در رابطه با اقدامات دولت های قوام است.از این کتاب در بخش های مختلف پایان نامه استفاده شده است.

آذربایجان در ایران معاصرتالیف تورج اتابکی

این کتاب یکی از پژوهش های ارزنده درباره فرقه دموکرات آذربایجان است.  نویسنده کتاب خود را براساس گزارش های تاریخی ،اسناد دیپلماسی و خاطرات و محفوظات دست اندرکاران و شاهدان ایرانی و خارجی نوشته است. نویسنده وقایع اذربایجان را در زمان مشروطه و جنگ جهانی اول بررسی می کند.سپس به مبحث اصلی که همان تشکیل فرقه دموکرات آذربایجان است می پردازد.وی با تحلیلی بی طرفانه علت بحران آذربایجان را بررسی کرده و از این منظر ،یکی از پژوهش  های ارزنده در رابطه با وقایع آذربایجان است.

تاریخ معاصر ایران ،نوشته پیتر آوری

ترجمه ی محمد رفیعی مهرابادی ،این کتاب برگردان فصل های ۱۷تا۲۶ تاریخ معاصر ایران ،تالیف پیتراوری است. فصل های یاد شده ،یک برهه ی ۲۸ ساله (۱۳۰۴ تا۱۳۳۲ خورشیدی )از تاریخ کشورهارا شامل می شودد.دورانی که نظر به پیش امدهای چشمگیر و دگرگونی های مهم در حیات سیاسی و اقتصادی و اجتماعی ایران ،از اهمیت زیادی برخوردار است. دو دورانی که تا حدود بسیار زیادی مربوط به فعالیت های قوام میشود .

تعداد صفحه :۱۳۸

قیمت :37500 تومان

بلافاصله پس از پرداخت ، لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار می گیرد

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت  serderehi@gmail.com

ارسال شده در