پایان نامه روش شناسی پاسخ به شبهات کلامی در مناظرات

فقه و مبانی حقوق

عنوان پایان نامه:

روش شناسی پاسخ به شبهات کلامی در مناظرات

امام صادق و امام رضا (علیهماالسلام)

استاد مشاور:

حجت الاسلام والمسلمین احمد فربهی

تاریخ:۱۵/۶/۱۳۹۱

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده و استاد راهنما در سایت درج نمی شود

(در فایل دانلودی نام نویسنده و استاد راهنما موجود است)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

 

واژگان کلیدی:

 مناظره، شبهات کلامی، روش شناسی، برهان، جدل، تجربه، وجدان،امام صادق، امام رضا علیهماالسلام

مناظره و گفتگو از دیر باز تاکنون میان مسلمانان و غیرمسلمانان در مباحث دینی و علمی و غیر آن رواج داشته است اکنون به صورت دقیق و مدون و منظم در کتاب های منطق به رشته تحریر درآمده است.

مناظره روشی است که در آن می توان نظرات و دیدگاه های خود را در موضوع مورد نظر به قضاوت دیگران قرار داده و با همراه کردن آ ن ها به شکلی منطقی با خود بر فرد مقابل فائق آمده لذا در دین مبین اسلام برای بحث و گفتگو طرفین را به جدال احسن دعوت کرده است.

مجموعه حاضر حاصل جدال و مناظرات زیبائی است که از امام صادق و امام رضا علیهم السلام به جا مانده است. وروش های دقیق و منظم آن ها را جمع آوری کرده است. در این مجموعه علاوه برمفهوم شناسی روش ها و زمینه ها وتاثیرات مناظرات به بیان روش های مناظراتی برهانی، جدلی، تجربی و وجدانی پرداخته که در هر روش به شیوه های مختلفی به بحث و گفتگو پرداخته اند مثلاً در روش برهانی به بررسی شیوه هایی همچون برهان های اثباتی ،سلبی ، توصیفی ، معقولیّت و نقلی که به بیان ماهیت برهانی این مناظرات پرداخته شده و در روش جدلی به بررسی شیوه های جدلی مانند نقلی، نقدی، پرسش محور، تقیه ای و تشبیه و تمثیل و افشای حقائق که به بیان شیوه های مجادله احسن پرداخته اند.

ودر روشی تجربی نیزبه بررسی  شیوه های مانند تجربه محسوس، تشبیه معقول به محسوس و در روش وجدانی به بررسی شیوه های وجدانی ادراکی و فطری و خیالی و ذهنی پرداخته شده است. درتمامی روش های مناظراتی  این دوامام به خوبی احاطه علمی وتسلط آنها برتمامی علوم زمان وراه های تبلییغی صحیح وشیوه های درست پاسخ گویی دیده می شود ومیابیم که مناظرات آنها بادیگران با دو هدف: اول اسکات خصم ودوم آموزش علوم خود وشیوه های درست تبلغ دین به یاران خود صورت می گرفت.

در این مجموعه سعی شده است تاحد ممکن به شیوه یابی اهم مناظرات کلامی پرداخته وراه های درست پاسخ دهی در مقابل شبه پراکنی دشمنان اهل بیت رابه رشته تحریر درآورد تا بتوان با استفاده از این نحوه پاسخ گویی به تبلیغ دین مبین اسلام وپاسخ دادن به تمامی شبهات دشمنان آنها بپردازیم.

فهرست مطالب

مقدمه  1

الف)تعریف و تبیین مساله: ۲

ب)پیشینه موضوع: ۳

ج) ضرورت تحقیق: ۴

د) اهداف تحقیق: ۴

و-۱) پرسش های اصلی تحقیق: ۵

و-۲) پرسش های فرعی تحقیق: ۵

و-۳) فرضیه های اصلی تحقیق: ۵

و-۴) فرضیه های فرعی تحقیق: ۵

بخش اول :کلیات   7

فصل اول : مفهوم شناسی   7

۱- معنای مناظره ۸

الف: معنای لغوی: ۸

ب . معناى اصطلاحى.. ۸

ج :مناظره کلامی: ۱۰

۲- روش شناسی.. ۱۱

الف: معنای لغوی: ۱۱

ب: معنای اصطلاحی: ۱۱

۳ـ شبهه. ۱۲

الف:معنای لغوی: ۱۲

ب: معنای اصطلاحی: ۱۲

ج: شبهه کلامی: ۱۳

۴ – برهان. ۱۳

الف:معنای لغوی: ۱۳

ب: معنای اصطلاحی: ۱۴

ج: روش برهانی.. ۱۴

۵ – تجربه. ۱۵

الف:معنای لغوی: ۱۵

ب. معنای اصطلاحی: ۱۵

ج. روش تجربی: ۱۶

۶ – معنای جدل : ۱۶

الف . معناى لغوى.. ۱۶

ب . معناى اصطلاحى.. ۱۷

۷ – وجدان: ۱۸

الف:معنای لغوی: ۱۸

ب:معنای اصطلاحی: ۱۹

ج:روش وجدانی.. ۱۹

فصل دوم : آداب و آفات واقسام مناظره ۲۰

اول . شرایط و آداب بحث و مناظره ۲۰

  1. قداست هدف؛ اثبات حقّ و حقّ جویى.. ۲۱
  2. اولویت امر به معروف و نهى از منکر نسبت به مناظره ۲۲
  3. مناظره با افراد برجسته علمى.. ۲۲
  4. داشتن اخلاص و انصاف در مناظره ۲۳
  5. رعایت ادب در مباحثه و رویارویى.. ۲۳
  6. اجتهاد مناظره کننده ۲۴

دوم . آفات و نتایج سوء مناظره نادرست.. ۲۵

  1. نپذیرفتن حقّ.. ۲۵
  2. تظاهر و ریاکارى.. ۲۶
  3. خشم و غضب.. ۲۷
  4. سخنان ناروا و گفتارهاى حرام. ۲۹
  5. تکبّر و خود بزرگ بینى.. ۲۹
  6. تجسس و کنجکاوى در عیوب طرف مناظره ۳۰
  7. شادمانى از اندوه دیگران و نارضایتى از شادمانى دیگران. ۳۱
  8. خودستایى.. ۳۱
  9. نفاق و دو رویى.. ۳۲

سوم:اقسام مناظره ۳۳

۱ . مناظره احسن: ۳۳

  1. مناظره غیراحسن: ۳۶

فصل سوم: زمینه های مناظرات امام صادق وامام رضاعلیهماالسلام  39

۱.انحرافات سیاسی.. ۳۹

الف:اصل و نسبِ جانشین.. ۴۱

ب: مصداق خلیفه. ۴۱

  1. انحرافات اجتماعی.. ۴۲

الف: تحریف تاریخ شیعه. ۴۲

ب:تخریب چهره ائمه. ۴۳

  1. انحرافات فکری و اعتقادی.. ۴۳

الف: به وجود آمدن فرقههای فکری و اعتقادی.. ۴۳

ب: منع نقل روایت از رسول اکرم…: ۴۴

  1. تعامل دنیای اسلام با کشورهای فتح شده: ۴۴
  2. ترویج افکار و عقاید انحرافی.. ۴۵
  3. کج فهمی از منابع دینی.. ۴۵
  4. توانایی علمی ائمه. ۴۵

۸ . اعتقادات مخصوص شیعیان. ۴۶

فصل چهارم: تأثیرات مناظرات امام صادق و امام رضا علیهما السلام  47

۱.تاثیرات مناظرات امام صادق علیه السلام. ۴۷

الف. برتری علمی امام نزد اهل علم : ۴۸

ب. ایمان آوردن طرف مقابل: ۴۹

ج.آموزش به شاگردان. ۵۰

د. گسترش نهضت علمی.. ۵۱

  1. تاثیرات مناظراتی امام رضا: ۵۱

الف: برتری علمی امام: ۵۲

ب: ایمان آوردن برخی از مناظره کنندگان: ۵۳

ج: شکست مأمون: ۵۴

د: شهادت امام: ۵۴

چکیده ۵۶

بخش دوم:جایگاه روش های برهانی درپاسخ به شبهات کلامی درمناظرات امام صادق و امام رضا(علیهماالسلام) ۵۸

فصل اول : مؤلفه های برهان  58

الف. صورت برهان. ۵۹

ب. ماده برهان. ۶۰

اقسام یقینیات.. ۶۰

ج. شرایط مقدمات برهان. ۶۲

فصل دوم:اعتبار،اقسام وره آورد روش برهانی   64

الف. اعتبار برهان: ۶۴

علت حجیت بدیهیات.. ۶۵

ب . اقسام برهان. ۶۷

۱.برهان لمی.. ۶۷

ج. ره آورد برهان: ۷۰

فصل سوم:تحقیق اقسام روشهای برهانی در پاسخ به شبهات کلامی مناظرات امام صادق و امام رضاعلیهما السلام  71

  1. تحقیق اقسام روشهای برهانی در پاسخ به شبهات کلامی مناظرات امام صادق علیه السلام. ۷۲

الف- روش برهان های اثباتی.. ۷۲

ب . روش برهانی سلبی.. ۷۶

ج.  روش برهانی نقلی.. ۷۸

د. روش برهانی معقولیت.. ۸۰

  1. تحقیق اقسام روشهای برهانی در پاسخ به شبهات کلامی مناظرات امام رضا علیه السلام. ۸۲

الف- روش برهان های  اثباتی.. ۸۲

ب: روش برهانی توصیفی.. ۸۵

ج. روش برهانی سلبی.. ۸۷

د) روش برهانی نقلی.. ۸۹

و . روش برهانی معقولیت.. ۹۲

چکیده ۹۳

بخش سوم:جایگاه روش های جدلی در پاسخ به شبهات کلامی در مناظرات امام صادق وامام رضا(علیهما السلام) ۹۶

فصل اول: مؤلفه های روش جدلی   96

الف. مشهورات.. ۹۶

اقسام مشهورات.. ۹۷

اسباب شهرت.. ۹۷

ب . مسلمات.. ۹۹

اقسام مسلمات.. ۹۹

فصل دوم: اعتبار،اقسام و ره آورد روش جدلی   101

الف. اعتبار روش جدلی.. ۱۰۱

تفاوت برهان و جدل. ۱۰۱

ب . اقسام روش جدلی.. ۱۰۳

۱  . انگیزه جدل. ۱۰۳

۲  .کیفیت بحث و جدل. ۱۰۴

۳ مواد و ابزار جدل. ۱۰۵

۴ موضوع جدل. ۱۰۶

ج . ره آورد روش جدلی.. ۱۰۶

استیفای حقوق.. ۱۰۷

تبلیغ دین.. ۱۰۷

گمراهی.. ۱۰۷

دلسوزی.. ۱۰۸

فصل سوم:تحقیق روش های جدلی در پاسخ به شبهات کلامی درمناظرات امام صادق و امام رضا علیهما السلام  109

اول: روش های جدلی در پاسخ به شبهات کلامی درمناظرات امام صادق علیه السلام. ۱۱۰

۱ . روش جدلی نقدی.. ۱۱۰

۲ .روش جدلی نقلی.. ۱۱۵

  1. روش استفاده از مقبولات خصم علیه خودش… ۱۱۸
  2. پاسخ های کوتاه ومفید. ۱۲۰
  3. روش پرسش محور. ۱۲۰
  4. روش بر خورد کوبنده ۱۲۴

۷ . روش افشای حقایق.. ۱۲۶

۸ . روش تعلیمی.. ۱۲۷

  1. روش تقیه ای: ۱۲۷

دوم: روش جدلی درپاسخ به شبهات کلامی در مناظرات امام رضا علیه السلام  128

  1. روش های نقدی.. ۱۲۹

۱ . نقد برداشت جدلی خاص از آیات.. ۱۲۹

  1. نقد برداشت جدلی خاص از روایات.. ۱۳۲
  2. نقد آراء وافکار. ۱۳۴

۲.روش جدلی نقلی.. ۱۳۷

الف . نقل روایات.. ۱۳۸

ب . نقل آیات.. ۱۳۸

ج . نقل از کتب اهل کتاب.. ۱۳۹

۳.روش استفاده از مقبولات خصم علیه خودش… ۱۴۰

  1. روش اقرار گیری به مطالب بیان شده ۱۴۱

۵.وارد کردن اتهام. ۱۴۳

  1. روش افشای حقایق.. ۱۴۴
  2. روش تمثیل وتشبیه. ۱۴۵

چکیده ۱۴۷

بخش چهارم:جایگاه روش های تجربی وجدانی در پاسخ به شبهات کلامی مناظرات امام صادق و امام رضا(علیهماالسلام) ۱۴۹

فصل اول: مؤلفه های روش تجربی ووجدانی   149

اول: مؤلفه های روش تجربی.. ۱۴۹

الف . استقراء. ۱۴۹

انواع استقرا ۱۵۰

ب . قیاس… ۱۵۰

دوم : مؤلفه های روش وجدانی.. ۱۵۳

انواع حواس باطنی.. ۱۵۳

فصل دوم: اعتبار،اقسام و ره آورد روش تجربی ووجدانی   156

اول:اعتبار روش تجربی.. ۱۵۶

  1. استقرای صرف ۱۵۷
  2. استقرای مبتنی بر تعلیل/ استقرای تعلیلی ۱۵۷
  3. استقرای مبتنی بر بدیهیات عقلی ۱۵۸
  4. استقرای مبتنی بر همانندی کامل میان جزئیات ۱۵۸

۵- حکم الامثال فى ما یجوز وفى ما لا یجوز واحد  158

دوم: اعتبار روش وجدانی.. ۱۵۹

سوم :اقسام روش تجربی   160

چهارم: اقسام روش وجدانی   161

پنجم: ره آوردروش تجربی.. ۱۶۱

۱- روش تجربی مفید علم. ۱۶۲

۲-کلیت حکم تجربه. ۱۶۳

ششم: ره آورد روش وجدانی.. ۱۶۴

فصل سوم: تحقیق اقسام روش های تجربی ووجدانی در پاسخ به شبهات کلامی در مناظرات امام صادق و امام رضا (علیهماالسلام) ۱۶۵

اول: روش های تجربی در پاسخ به شبهات کلامی در مناظرات امام صادق علیه السلام. ۱۶۵

۱ . روش  استناد به امورحسی.. ۱۶۶

۲ . روش پرسش از امور حسی.. ۱۷۴

  1. روش تشبیه به محسوس… ۱۷۶

الف: روش بهره مندی از محسوسات در اثبات معقولات.. ۱۷۶

ب: تشبیه مفاهیم قرآنی به محسوسات.. ۱۷۸

دوم: روش وجدانی در پاسخ به شبهات کلامی در مناظرات امام صادق علیه السلام. ۱۷۹

  1. روش ادراکی ودرونی.. ۱۷۹

۲ . تذکر دادن به امور ملموس در زندگى.. ۱۸۰

  1. روش فطری.. ۱۸۵

سوم: روش تجربی در پاسخ به شبهات کلامی در مناظرات امام رضا علیه السلام. ۱۸۶

  1. روش استنادبه امورحسی.. ۱۸۶
  2. روش تأدیبی در تجربه. ۱۸۸
  3. روش بهره مندی از محسوسات در اثبات معقولات.. ۱۸۹
  4. روش تجربی تشبیه. ۱۹۰

چهارم: : روش وجدانی در پاسخ به شبهات کلامی در مناظرات امام رضا علیه السلام. ۱۹۱

چکیده ۱۹۳

نتیجه گیرى   193

بررسی روش هادرمناظرات امام صادق وامام رضاعلیهماالسلام. ۱۹۶

منابع  200

کتب: ۲۰۰

سایت های مرتبط: ۲۰۵

نرم افزارهای مرتبط: ۲۰۸

مقدمه

تبلیغ افکار، عقاید و روش هاى مختلف آن ، شیوه اى مرسوم و عقلایى است که همواره مورد استفاده تمامى مذاهب و مکاتب مادى یا معنوى بوده است.

رسالت بزرگ پیام آوران خدا «ابلاغ » سعادت بخش الهى به انسان ها بوده است. آنان در این راه هر نوع سختى را تحمل کردند تا با رساترین صدا، فطرت هاى خداجو را بیدار نمایند.

در ادیان الهى و مکاتبى که انبیا ارائه داده اند، تبلیغ از ویژگی هاى مشترکى برخوردار است. در ادیان آسمانى علاوه بر این که پیامبران خود بنیان گذار تبلیغ و هدایت کننده آن بودند، همه آن ها از یک مبداء مشترک مأمور ابلاغ رسالت خود بوده و از جهت هدف نیز دچار تشتت نبوده اند؛ یعنى همهء انبیا از آغاز تا پایان پیدایش ادیان الهى به دنبال هدایت بشر از ضلالت و جهل به سوى عبودیت خداى سبحان، برقرارى عدالت، اصلاح فسادها و رفع ظلم و ستم حاکم بر جوامع بشرى بوده اند.

انبیاى الهى و همچنین ائمه معصومین علیهم السّلام که ادامه دهندگان رسالت عظیم هدایت مى باشند، در طول زندگانى افتخارآمیز خود به منظور دعوت الى اللّه و سوق دادن انسان ها به صفات و رفتارهاى نیکو، شیوه هاى متنوعى را به کار گرفته اند که هر یک در جاى خود تاءثیر بسزایى بر شخصیت و رفتار انسان ها بر جاى نهاده است.

تبلیغ به شیوه هاى مختلف انجام مى پذیرد که بر اساس آیه ۱۲۵ سوره نحل، «جدال اَحسن » و«مناظرات  دور از مغالطه» یکى از انواع آن است. مناظره از بنیادهاى استوار دین اسلام است که در تاریخ  ضمن بیان سرگذشت ائمه، ابعاد و شیوه هاى آن را بیان داشته است. این شیوه تبلیغى، اثرى عظیم در شناساندن حقانیت شریعت محمدى صلّى اللّه علیه و آله و تفهیم لزوم پیروى از آن را در پرسش گران بى غرض داشته است.

الف)تعریف و تبیین مساله:

ائمه معصومین علیهم السّلام که ادامه دهندگان رسالت عظیم هدایت مى باشند، در طول زندگانى افتخارآمیز خود به منظور دعوت الى اللّه و سوق دادن انسان ها به صفات و رفتارهاى نیکو، شیوه هاى متنوعى را به کار گرفته اند که هر یک در جاى خود تأثیر بسزایى بر شخصیت و رفتار انسان ها بر جاى نهاده است. مناظره یکی از سنّت های حسنه ای است که جایگاه ویژه ای در فرهنگ اسلام دارد. در اهمیت آن همین اندازه بس که آیات چندی از قرآن کریم به توضیح و تبیین این فرهنگ در میان مسلمانان اختصاص داشته و آنان را از جدل و بحث های بی ثمر منع کرده است: «و لا تجادلوا اهل الکتاب إلا بالتی هی احسن»[۱] «ادعُ الی سبیل ربک بالحکمه و الموعظه الحسنه و جادلهم بالتی هی احسن…»[۲].

تبلیغ به شیوه هاى مختلف انجام مى پذیرد که بر اساس آیه ۱۲۵ سوره نحل، «جدال اَحسن » از بهترین انواع آن است. صفحات تاریخ اسلام نمونه های بسیاری از تلاش های علمی بزرگان دینی در خود ثبت کرده است که هریک در راستای تبیین اندیشه خود و زدودن سوء تفاهمات، همچنین تعامل علمی بیشتر و نمایان شدن نقاط مشترک دریافت های مختلف از وحی به مناظره نشسته اند. مناظره از بنیادهاى استوار دین اسلام است که درقرآن کریم نیز ضمن بیان سرگذشت انبیا، ابعاد و شیوه هاى آن را بیان داشته است.

تأثیر مناظره و بحث در تأیید جبهه حق و تضعیف باطل تا پایه اى است که هارون الرشید بعد از شنیدن مناظره هشام گفت: «فو اللّه للّسان هذا أبلغ فى قلوب النّاس من مائه ألف سیف»[۳]
         «به خداوندسوگند زبان بلیغ  این شخص کارسازتر از صد هزار شمشیر در قلوب مردم است
»

بنابراین یکی  ازاموری که درامر تبلیغ بیشترین سهم را دارد مناظراتی است که از حضرات معصومین در اختیارماقرار گرفته است که مادراین مجموعه به دنبال تحلیل وشناسایی روشهاوشیوه هایی که امام صادق وامام رضاعلیهماالسلام در مناظرات خودبکار می بردند می باشیم .روشهایی که باشناسایی آنها میتوان الگوهای صحیح مناطراتی رابه دیگران معرفی نموده وراه درست مناظره بافرقه های مختلف رابه آنها آموخت.

گفت وگو، مناظره و احتجاج از همان آغاز آفرینش، از اساسی ترین ابزارهای ارتباط جمعی انسان ها برای تفهیم و تفاهم بوده است.مناظره ها وگفت و گوهای نغز و ژرف امام صادق(علیه السلام) و شاگردان ایشان با زندیقان وامام رضا(علیه السلام) با مخالفان، به ویژه عالمان یهود و نصارا، زرتشتی، صابئی، متکلّمان نامدار و دیگران، که با پیشنهاد مأمون عبّاسی برگزار گردید، بسیار شنیدنی و مثال زدنی است. ایشان از راه گفتگو و مناظره، به مقابله با مخالفان پرداختند و سؤالات و چالش های زندیقان و اشکالات دگراندیشان در حوزه عقاید اسلامی و شیعی را پاسخ گفتند.

دراین مجموعه مناظره به معنای عام خود که شامل تمام مناظرات لفظی وکتبی وپرسش وپاسخ هایی که بین امام ویاران او نیز اتفاق می افتاد نیز می شود.

سوره عنکبوت ، آیه ۴۶  [1]

 نحل، ۱۲۵[۲]

بحار الاءنوار ج ۴۸، ص ۲۰۲ [۳]

تعداد صفحه :۲۳۰

قیمت :37500 تومان

بلافاصله پس از پرداخت ، لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار می گیرد

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت  ali.farjadniya@gmail.com