پایان نامه رابطه طرحواره­های ناسازگار اولیه و مکانیسم­های دفاعی با رضایت از زندگی در دانشجویان

دانلود پایان نامه
رابطه طرحواره­های ناسازگار اولیه و مکانیسم­های دفاعی با رضایت از زندگی در دانشجویان
تابستان۱۳۹۴


(در فایل دانلودی نام نویسنده و استاد راهنما موجود است)
تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :
(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)
فهرست مطالب
عنوان              شماره صفحه
فصل اول: کلیات پژوهش
چکیده ۱
۱-۱- مقدمه. ۳
۱-۲- بیان مسئله. ۵
۱-۳- اهمیت و ضرورت پژوهش… ۹
۱-۴- اهداف پژوهش… ۱۲
    1-4-1- هدف کلی.. ۱۲
۱-۴-۲- اهداف فرعی.. ۱۲
۱-۵- فرضیه­های پژوهش… ۱۳
۱-۶- تعاریف نظری و عملیاتی متغیرهای پژوهش… ۱۳
۱-۶-۱- طرحواره­های ناسازگار اولیه. ۱۳
۱-۶-۱-۱- تعریف مفهومی: ۱۳
۱-۶-۱-۲- تعریف عملیاتی: ۱۳
۱-۶-۲- مکانیسم­های دفاعی.. ۱۳
۱-۶-۲-۱- تعریف مفهومی: ۱۳
۱-۶-۲-۲- تعریف عملیاتی: ۱۴
۱-۶-۳- رضایت از زندگی.. ۱۴
۱-۶-۳-۱- تعریف مفهومی: ۱۴
۱-۶-۳-۲- تعریف عملیاتی: ۱۴
۱-۷- متغیرهای پژوهش… ۱۴
فصل دوم: مروری بر ادبیات و پیشینه پژوهش
۲-۱- پیش درآمد. ۱۶
۲-۲- طرحواره ۱۶
۲-۳- تعریف یانگ از طرحواره ۱۷
۲-۴- طرحواره­های ناسازگار اولیه. ۱۸
۲-۵- ریشه­های تحولی طرحواره­ها ۱۹
۲-۶- حوزه­های طرحواره­های ناسازگار اولیه. ۲۰
۲-۶-۱- حوزه اول: بریدگی و طرد. ۲۰
۲-۶-۲- حوزه دوم: خود گردانی و عملکرد مختل.. ۲۳
۲-۶-۳- حوزه سوم: محدودیت­های مختل.. ۲۴
۲-۶-۴- حوزه چهارم: دیگر جهت مندی.. ۲۵
    2-6-5- حوزه پنجم: گوش به زنگی بیش از حد و بازداری.. ۲۶
۲-۷- طرحواره­ها و جنسیت.. ۲۷
۲-۸- بیولوژی طرحواره­های ناسازگار اولیه. ۲۸
۲-۹- طرحواره درمانی.. ۲۸
۲-۱۰- نظریه های مختلف درباره طرحواره ۳۰
۲-۱۱- مکانیسم­های دفاعی.. ۳۱
۲-۱۲- سبک­ها و عمده­ترین مکانیسم­های دفاعی.. ۳۲
۲-۱۳- مکانیسم­های دفاعی عمده از نظر فروید. ۳۴
۲-۱۴- رویکردهای مکانیسم های دفاعی.. ۳۵
۲-۱۴-۱- الگوی تحولی: ۳۶
۲-۱۴-۲- الگوی سلسله­مراتبی: ۳۶
۲-۱۵- تعریف زندگی.. ۳۷
۲-۱۶- رضایت از زندگی.. ۳۷
۲-۱۷- وجوه رضایت از زندگی.. ۳۹
۲-۱۸- پیشینه مطالعات انجام شده در داخل و خارج از کشور. ۴۰
۲-۱۸-۱- پیشینه پژوهش در داخل کشور. ۴۰
۲-۱۸-۲- پیشینه پژوهش در خارج از کشور. ۴۲
فصل سوم: روش اجرای پژوهش
۳-۱- پیش درآمد. ۴۸
۳-۲- روش پژوهش… ۴۸
۳-۳- جامعه آماری.. ۴۸
۳-۴- نمونه آماری و شیوه نمونه­گیری.. ۴۸
۳-۵- روش اجرا و جمع­آوری اطلاعات.. ۴۹
۳-۶- ابزار پژوهش… ۴۹
۳-۶-۱- پرسشنامه طرحواره­های ناسازگار اولیه یانگ(YSQ). 49
۳-۶-۲- پرسشنامه سبک­های دفاعی (DSQ-40). 50
۳-۶-۳- پرسشنامه رضایت از زندگی(SWLS). 51
۳-۷- روش تجزیه و تحلیل اطلاعات.. ۵۲
فصل چهارم: تجزیه و تحلیل داده­ها
۴-۱- پیش درآمد. ۵۴
۴-۲- یافته­های توصیفی.. ۵۴
۴-۳- یافته­های استنباطی.. ۵۸
فصل پنجم: نتیجه­گیری و پیشنهادات
۵-۱- پیش درآمد. ۶۹
۵-۲- مروری کوتاه بر مسئله و هدف پژوهش… ۶۹
۵-۳- بحث و نتیجه­گیری.. ۷۰
۵-۴- محدودیت­های پژوهش… ۷۸
۵-۵- پیشنهادها ۷۹
۵-۵-۱- پیشنهادهای پژوهشی.. ۷۹
۵-۵-۲- پیشنهادهای کاربردی.. ۸۰
منابع
منابع فارسی.. ۸۲
منابع لاتین.. ۸۵
پیوست­ها
پیوست شماره (۱): پرسشنامه طرحواره یانگ-فرم کوتاه (YSQ-SF). 93
پیوست شماره (۲): پرسشنامه پرسشنامه ی سبک های دفاعی (DSQ-40): 98
پیوست شماره (۳): پرسشنامه رضایت از زندگی (SWLS) 101
پیوست شماره (۴): مشخصات دموگرافیک: ۱۰۱
چکیده انگلیسی………………۱۰۳

مقدمه

     یکی از ساختارهای اساسی که اهمیت ویژه­ای برای فهم نقش شناخت در روابط دارد، طرحواره است (چاتاو و ویشمن، ۲۰۰۹). نظریه طرحواره­های معناگذاری، بر این باور است که شناخت و طرحواره­ها خاستگاه آغازین پردازش اطلاعات بوده و پردازش شناختی به کمک طرحواره­های موجود در فرد هدایت می­شوند (فتی و همکاران، ۱۳۸۴). طرحواره عبارت است از ساختاری شناختی برای ادراک، سازمان­دهی، پردازش و       بهره­برداری از اطلاعات، معنادهی به تجربه­ها و کنترل رفتار (اتکینسون، ۲۰۰۰؛ ترجمه براهنی و همکاران، ۱۳۸۵؛ تیم ب، ۲۰۱۰). از جمله سازه­های مهم و جدید که به بررسی سبک پردازش شناختی و نحوه اثرگذاری آن بر پردازش هیجانی در انسان می­پردازد؛ سازه طرحواره­های ناسازگار اولیه[۱] می­باشد. طرحواره­های ناسازگار الگوهای هیجانی و شناختی خود آسیب­رسان در فرد هستند که در ابتدای رشد و تحول در در ذهن شکل گرفته و در مسیر زندگی تکرار می­شوند. این طرحواره­ها زمانی به وجود می­آیند که نیازهای اساسی روانشناختی جهان شمول (دلبستگی­ایمن، خودگردانی، آزادی در بیان نیازها، هیجان­های سالم، خودانگیختگی، محدودیت­های واق­بینانه) برآورده نشوند (لطفی، ۱۳۸۵).
     طرحواره­های مطرح شده توسط یانگ[۲]، با توجه به پنج نیاز هیجانی به پنج حوزه: ۱. بریدگی و طرد،       2. خودگردانی و عملکرد مختل،۳. محدودیت­های مختل،۴. دیگر جهت­مندی و۵. گوش­به­زنگی بیش از حد و بازداری تقسیم می­شود. زمانی که این طرحواره­ها فعال می­شوند؛ می­توانند بر ادراک و واقعیت تأثیرگذارند و تحریف شناختی ایجاد کنند. بنابراین تحقیقات تاکنون مشخص کردند که طرحواره­ها موجب سوگیری شیوه­های پردازش شناختی شده و بر آسیب­پذیری فرد نسبت به آشفتگی روانی اثر می­گذارند. یکی از عوامل دیگری که طرحواره­ها را تحت تأثیر قرار می­­دهد، جنسیت است زیرا هیجان­­­های جنسی در هر جامعه­ای بخشی از فرهنگ آن جامعه می­باشد. همزمان با رشد کودک، در شرایطی که رابطه کودک با همسالانش پیچیده­تر می­شود؛ کودک مهارت­هایی را کسب می­کند که خاص جنسیت اوست و اقدام به فعالیت­هایی می­کند که جامعه برای جنسیت او در نظر گرفته است (ژانگ[۳]، ۲۰۱۱).
     شناخت درمانگران معتقدند که طرحواره­های ناسازگار اولیه قدیمی­ترین مؤلفه شناختی محسوب می­شوند و حتی گاهی اوقات پیش از آن­که کودکان زبان را بیاموزند، شکل می­گیرند و اغلب نفوذ خود را بر سیستم پردازش اطلاعات در زیر هوشیاری اعمال می­کنند و حتی افکار خودآیند دارند (کاظمی، ۱۳۹۰). از آن­جا که طرحواره­ها مانند چهارچوبی برای پردازش اطلاعات به کار می­روند و تعیین­کننده واکنش­های عاطفی افراد نسبت به موقعیت­های زندگی و روابط بین فردی می­باشند؛ گفته شده که با شادکامی[۴] رابطه دارند. به عنوان مثال   گفته شده که کسانی که در زندگی خود نگرش مثبت دارند؛ اطلاعات مربوط به زندگی­شان را به شکلی    طبقه­بندی می­کنند که منتهی به نتایج لذت بخش می­گردد. اما کسانی که در زندگی نگرش منفی دارند؛ به   جنبه­های منفی زندگی گرایش بیشتری دارند (شیروانی، ۱۳۹۰). طرحواره­ها در عمیق­ترین سطح شناخت، معمولاً بیرون از سطح آگاهی عمل می­کنند و فرد را به لحاظ روانشناختی نسبت به آشفتگی­هایی چون اضطراب، افسردگی، ارتباطات ناکارآمد، اعتیاد و اختلالات روان­تنی آسیب­پذیر می­سازند (تیم[۵]، ۲۰۱۰).
    یانگ، بر این باور است که طرحواره­های ناسازگار در افراد به تجربه رویدادهای منفی در زندگی منجر       ­می­شود و حضور چنین رویدادهایی در زندگی شخص، باعث احساس فشار­روانی بیش از حد و نارضایتی از زندگی می­شود. کسانی که از طرحواره­های ناسازگار به طور افراطی استفاده می­کنند بیشتر تحت تأثیر فشار روانی از جمله (اضطراب و افسردگی) در زندگی قرار می­گیرند (شیروانی، ۱۳۹۰). از این رو می­توان گفت: موفقیت دانشجویان در دوره­های تحصیلی تا حد زیادی به طرحواره­های شناختی و نگرش مثبت بستگی دارد. اکثر پژوهشگران عرصه شادکامی در این موضوع که نگرش مثبت، در انسان تأثیر قابل ملاحظه­ای بر تمام  جنبه­های شخصیتی، چگونگی فعالیت و همچنین چگونگی واکنش­های آن­ها به تمام حوادث زندگی دارد، اتفاق نظر دارند. در عین حال این موضوع نیز امر پذیرفته شده­ای است که طرحواره­ها با حوادث منفی و فشارهای روانی زندگی تعامل دارند و هنگامی که طرحواره­های ناسازگار اولیه فعال می­شوند، سطوحی از هیجان­ها منتشر شده و مستقیم یا غیرمستقیم منجر به اشکال مختلفی از آشفتگی­های شناختی نظیر اضطراب و افسردگی بین فردی می­شود. از طرفی با افزایش طرحواره­های شناختی ناسازگار، شیوع برخی از ناگویی­های هیجانی افزایش می­یابد و حضور چنین اختلالاتی به افت عملکرد افراد در تحصیل منجر می­شود (کاظمی، ۱۳۹۰).
    مکانیسم­های دفاعی[۶] نقش مهمی در آسیب­شناسی و شکل­گیری انواع اختلالات روانپزشکی دارند.             مکانیسم­های دفاعی اولین بارتوسط فروید مطرح  شدند. وایلنت که یکی از نظریه­پردازان مطرح در زمینه         مکانیسم­های دفاعی است، عقیده دارد دفاع­های سازش­یافته با سلامت جسمانی، رضایت از زندگی و کیفیت     روابط دوستانه در ارتباط است. وی عقیده دارد همانگونه که از آزمون­های هوش (IQ) جهت سنجش هوش    استفاده می­شود می­توان از دفاع­ها نیز به عنوان شاخص تعیین سلامت جسم و روان استفاده کرد)وایلانت[۷]، ۲۰۰۰). هر چه میزان رضایت از زندگی بالاتر باشد فرد معتقد تجربه عواطف و احساسات مثبت است. افرادی که رضایت از زندگی بالاتری دارند از سبک­های مقابله­ای مؤثرتر و مناسب­تر استفاده می­کنند، عواطف و احساسات عمیق­تری را تجربه می­کنند و از سلامت عمومی بالاتری برخوردارند و عدم رضایت از زندگی با وضعیت سلامتی ضعیف­­تر، علائم افسردگی، مشکلات شخصیتی رفتارهای نامناسب بهداشتی و وضعیت و وضعیت ضعیف اجتماعی همبسته است (مالتبی، ۲۰۰۴). در سال­های اخیر، رضایت از زندگی نسبت به اعصار اولیه بسیار پیچیده­تر شده است و عده رو به افزایشی از نارضایتی از زندگی رنج می­برند. شناخت طرحواره­ها که اولین درون دادهای نقش بسته در بستر شکل­گیری شخصیت و موتور محرکه فرد برای بروز رفتارهای متفاوت می­باشند؛ همچنین بررسی نحوه شکل­گیری طرحواره­ها چه به صورت سازگار و چه به صورت ناسازگار بسی جای تأمل دارد. با توجه به توضیحات مندرج، انتظار می­رود طرحواره­های ناسازگار اولیه و مکانیسم­های دفاعی به عنوان متغیرهای مهم شناختی، آثار عمیقی بر روابط و رضایت از زندگی اشخاص داشته باشند. بدین جهت، فراهم آوردن راه حل­هایی مناسب برای شناخت ساختار اولیه طرحواره­ها و بروز   مکانیسم­های دفاعی برای شکل­گیری رفتار و رضایت از زندگی بسیار حائز اهمیت می­باشد.

۱-۲- بیان مسئله

     یانگ (۲۰۰۶) آن دسته از طرحواره­هایی را که به رشد و شکل­گیری مشکلات روانشناختی می­انجامد، طرحواره­های ناسازگار اولیه می­نامد. این طرحواره­ها الگوهای شناختی و هیجانی خود آسیب­رسانی هستند که از جریان اولیه رشد آغاز شده، در طول زندگی تداوم می­یابند (نوردال[۸] و همکاران، ۲۰۰۵). این طرحواره­ها موجب سوگیری در تفسیر افراد از رویدادها می­شوند و در آسیب­شناسی روانی بین فردی، این سوگیری­ها خود را به صورت سوءتفاهم­ها، نگرش­های تحریف­شده، گمانه­های نادرست و هدف­ها و چشم­داشت­های    غیرواقع­بینانه نشان می­دهد (یوسفی و همکاران، ۱۳۸۹). از آنجایی­که این طرحواره­ها شامل عقاید زیربنایی فرد در مورد ارتباط با اشخاص مهم زندگی­اش هستند، دارای طبیعتی بین فردی­اند (شهامت و همکاران، ۱۳۸۹؛ تیم ب، ۲۰۱۰). افراد به شدت تمایل دارند اطلاعات را بر اساس آن­چه هیزل مارکوس «طرحواره خود» نامیده، سازماندهی نمایند: یعنی تعمیم شناختی درباره خود که از تجربه­های گذشته نشأت می­گیرد و پردازش اطلاعات مربوط به خود را سازماندهی می­کند (ارونسون، ۱۹۹۹؛ ترجمه شکرکن، ۱۳۸۶). طرحواره­های ناسازگار اولیه، در عمیق­ترین سطح شناخت اغلب در خارج از حیطه هوشیاری، عمل می­کنند و باعث آسیب­پذیری فرد در برابر افسردگی، اضطراب، مشکلات ارتباطی، اعتیاد، اضطراب اجتماعی، سوءمصرف مواد، اختلال­های خوردن، اختلال وحشتزدگی همراه با ترس از مکان­های باز و اختلال­های سایکوسوماتیک می­شوند (نوردال و همکاران، ۲۰۰۵؛ تیم ب،۲۰۱۰؛ بهرامی­احسان و بهرامی­زاده، ۲۰۱۱).
     یانگ و همکاران (۲۰۰۳)، ۱۵ طرحواره ناسازگار اولیه را در پنج گروه سازمان­یافته مطرح نمودند: گروه اول (بریدگی/ طرد)[۹] شامل زیر مجموعه­های رهاشدگی/ بی ثباتی[۱۰]، محرومیت هیجانی[۱۱]، بی­اعتمادی / بدرفتاری[۱۲]، انزوای اجتماعی/ بیگانگی[۱۳] و نقص / شرم[۱۴]. گروه دوم ( خود گردانی و عملکرد مختل)[۱۵] شامل: شکست[۱۶]، وابستگی/ بی­کفایتی[۱۷]، آسیب پذیری در برابر ضرر و بیماری[۱۸] و گرفتار/ خود تحول نیافته[۱۹]. گروه سوم (محدودیت­های مختل)[۲۰] شامل: استحقاق/ بزرگ منشی[۲۱] و خویشتن داری / خودانضباطی ناکافی[۲۲]. گروه چهارم (دیگرجهت­مندی)[۲۳] شامل: تمرکز افراطی بر نیازها، تمایلات و احساسات دیگران، اطاعت[۲۴] و                        ازخودگذشتگی[۲۵]. گروه پنجم (گوش­به­زنگی بیش از حد و باز­داری)[۲۶] شامل: بازداری هیجانی[۲۷] و معیارهای       سرسختانه[۲۸] است. شواهد پژوهشی خبر از وجود رابطه بین سن (جاج و همکاران، ۱۹۹۷)، عملکرد خانواده، سازگاری و سلامتی (دانگایوک، ۲۰۰۷) با رضایت از زندگی می­دهند. یکی از پدیده­های شناختی مورد توجه در این حوزه طرحواره­ها[۲۹] بوده است (دوزویس[۳۰] و همکاران ، ۲۰۰۹).
     بررسی­های چندی که در این زمینه انجام شده، نشان می­دهند که طرحواره­های ناسازگار اولیه در شکل­گیری وگسترش بسیاری از مشکلات روانشناختی همچون اختلال­­های شخصیت[۳۱]، افسردگی مزمن[۳۲] و اختلال­های اضطرابی[۳۳] نقش دارند (پلتز[۳۴] و همکاران، ۲۰۰۲). این طرحواره­ها می­توانند بر درک فرد از موقعیت­های گوناگون و از آن جمله، موقعیت­های جنسی تأثیر بگذارند (بک و همکاران، ۱۹۹۰ به نقل از سویتزر، ۲۰۰۶). زمانی که     افراد نتوانند با روش­های منطقی و مستقیم، اضطراب و مشکلات خود را کنترل کنند به روش­های غیر مستقیم،   یعنی مکانیسم دفاعی متوسل می­شوند. مکانیسم دفاعی به فرد کمک می­کند که با اضطراب مقابله کند.      دفاع­هایی که به­کار گرفته می­شوند، به سطح رشد و میزان اضطراب فرد بستگی دارند. مکانیسم­های دفاعی دو   ویژگی مشترک دارند، اول اینکه واقعیت را انکار یا تحریف می­کنند و دیگر اینکه در سطح ناهشیار عمل         می­کنند (کوری[۳۵]، ۲۰۰۵؛ ترجمه یحیی سید محمدی، ۱۳۸۹). پس مکانیزم­های دفاعی مسئولیت محافظت از     من[۳۶] را در مواجهه با شکل­های مختلف اضطراب بر عهده دارند و از آن جهت در نظام روان­تحلیل­گری، هر    اختلال روانی با مکانیسم­های دفاعی غیر­­انطباقی مشخصی همراه است (ریو[۳۷]، ۲۰۰۱؛ ترجمه سید محمدی، ۱۳۸۵). برخی از پژوهشگران بین مکانیسم­های دفاعی رشدنایافته با رفتارهای خودآسیبی به ارتباط معناداری دست یافته­اند (برودی و کارسون[۳۸]، ۲۰۱۲).
    رضایت از زندگی [۳۹]لازمه یک زندگی مفید، مؤثر و رضایت­بخش فردی است و شامل ارزیابی شناختی افراد   ازوضعیت زندگی خودشان است (کیز[۴۰] و همکاران، ۲۰۰۲). در واقع رضایت از زندگی مفهومی کلی و      ناشی از نحوه ادراک (شناختی و عاطفی) شخص از کل زندگی است. به همین دلیل افرادی با رضایت از          زندگی بالا هیجان­های مثبت بیشتری را تجربه کرده، از گذشته و آینده خود و دیگران، رویدادهای مثبت          بیشتری را به یادآورده و از پیرامون خود ارزیابی مثبت­تری دارند و آن­ها را خوشایند توصیف می­کنند (تیم، ۲۰۱۰). در حالی که افرادی با رضایت از زندگی پایین، خود، گذشته و آینده­شان، دیگران و نیز رویدادها و       موقعیت­های زندگی خود را نامطلوب ارزیابی می­کنند و هیجان­های منفی مانند اضطراب و افسردگی بیشتری را  تجربه می­کنند ­(لازاروس و فالکمن، ۱۹۸۴؛ رایت[۴۱] و همکاران ، ۲۰۰۹). رضایت مالی[۴۲] و تأثیر آن برکیفیت  زندگی در دهه­های اخیر مورد توجه قابل ملاحظه­ای قرار گرفته­اند. رضایت فرد از شرایط مالی می­تواند رضایت  شخصی و به طور گسترده­تر، رضایت از زندگی (توسکانو و همکاران، ۲۰۰۶؛ به نقل از فلاحتی و همکاران، ۲۰۱۲) را افزایش دهد و در مقابل مشکلات مالی و نارضایتی فرد از شرایط مالی می­تواند منجر به استرس و افسردگی شود.
     درواقع طرحواره­های ناسازگار اولیه در طول زندگی ثابت و پابرجا هستند و اساس ساخت­های شناختی[۴۳]     فرد را تشکیل می­دهند. این طرحواره­ها به شخص کمک می­کنند تا تجارب خود را راجع به جهان پیرامون        سازمان دهند و اطلاعات دریافتی را پردازش کنند (مالتبی و دی، ۲۰۰۴؛  تیم، ۲۰۱۰). ازآنجا که طرحواره­ها      همانند چهارچوبی[۴۴] برای پردازش اطلاعات به­کار می­روند و تعیین­کننده واکنش­های عاطفی افراد نسبت به        موقعیت­های زندگی و روابط بین فردی می­باشند، گفته شده که با رضایت از زندگی رابطه دارند (پاپالیا و             همکاران، ۲۰۰۳). به عنوان مثال، کسانی که از زندگی خود رضایت دارند، اطلاعات مربوط به زندگی­شان را به  شکلی طبقه­بندی می­کنند که منتهی به نتایج لذت بخشی شود. اما کسانی که از زندگی خود ناراضی هستند به    جنبه­های منفی زندگی گرایش بیشتری دارند (یانگ و همکاران، ۲۰۰۳). پژوهشگران بر این عقیده­اند که          طرحواره­های ناسازگار اولیه همچون یک صافی[۴۵] برای اثبات یا تأیید تجارب کودکی عمل می­کنند و به            نشانه­های بالینی نظیر اضطراب، افسردگی و اختلالات شخصیت[۴۶]، تنهایی به دلیل روابط بین فردی مخرب و سوء­مصرف الکل و مواد مخدر، پراشتهایی یا زخم معده منجر می­شوند (گرین هاوس و همکاران، ۲۰۰۳؛ سلیگمن و همکاران، ۲۰۰۷). کسانی که از طرحواره­های ناسازگار به طور افراطی استفاده می­کنند، بیشتر تحت   تأثیر حوادث منفی زندگی قرار می­گیرند (مک کالوگ و همکاران، ۲۰۰۱). یانگ و کلوسکو، (۱۹۹۷) اعلام کردند باورها و طرحواره­های مربوط به روابط میان فردی در بزرگسالی و در همسرگزینی و روابط زناشویی نمود یافته و بر آن تأثیر زیانبار می­گذارند (یوسفی و همکاران، ۱۳۸۹).  
     در جمع بندی مبانی نظری و پژوهشی می­توان گفت اکثر پژوهشگران عرصه رضایت از زندگی در این       موضوع که رضایت از زندگی، در انسان تأثیر قابل ملاحظه­ای بر تمام جنبه­های شخصیتی، چگونگی فعالیت و   همچنین واکنش­های آن­ها به تمام حوادث زندگی دارد، اتفاق نظر دارند. در عین حال این موضوع نیز امر         پذیرفته شده­ای است که طرحواره­ها با حوادث منفی و فشارهای روانی زندگی تعامل دارند. هنگامی که           طرحواره­های ناسازگار اولیه فعال می­شوند سطوحی از هیجان منتشر شده و مستقیم یا غیرمستقیم منجر به        اشکال مختلفی از آشفتگی­های شناختی نظیر افسردگی، اضطراب، ناتوانایی شغلی، نداشتن پیشرفت تحصیلی،    سوء­مصرف مواد و تعارضات بین فردی می­شوند (لطفی، ۱۳۸۵). از طرفی با افزایش طرحواره­های شناختی       ناسازگار شیوع برخی از اختلالات افزایش می­یابد و حضور چنین اختلالاتی به افت عملکرد[۴۷] افراد در مشاغل و  تحصیل منجر می­شود (سلیگمن و همکاران، ۲۰۰۷).
     از چنین منظری می­توان گفت پیشرفت و موفقیت دانشجویان در دوره­های تحصیلی تا حد زیادی به طرحواره­های شناختی، مکانیسم­های دفاعی مورد استفاده و رضایت آنها از زندگی بستگی دارد. این موضوع در افزایش توجه پژوهشگران به بهداشت روانی[۴۸] و درمان بیماری­های روانی نقش مهمی ایفا می­نماید. هدف اصلی پژوهش حاضر با استناد به شواهد ارائه شده در بیان مسئله، بررسی رابطه بین طرحواره­های ناسازگار اولیه و       مکانیسم­های دفاعی با رضایت از زندگی در میان دانشجویان در نظر گرفته شد تا بدین ترتیب دانش مربوط به   این حوزه در ایران بسط و گسترش یابد.

۱-۳- اهمیت و ضرورت پژوهش

     یانگ طرحواره­های ناسازگار اولیه را زیربنای بروز مشکلات و اختلالات روانشناختی و رفتارهای ناسازگارانه در انسان بر می­شمرد و معتقد است که این طرحواره­ها ناکارآمد و خود تداوم­بخش هستند. در طول زندگی با تحریف واقعیت فرد را وادار می­کنند تا بر مبنای الگوی ناسازگارانه آن­ها عمل کنند. همچنین یانگ بیان می­کند که این زیر­ساخت­های عمیق در اختلالات مزمن روانشناختی بسیار قوی عمل می­کنند و در نتیجه مانع از اثربخشی درمان­های کوتاه مدت شناختی-رفتاری کلاسیک در این نوع از بیماران می­شوند. لذا جهت درمان این مشکلات نیاز به رویکردی است که به تغییر و اصلاح این طرحواره­های سخت بپردازد. از دیدگاه یانگ “طرحواره­ها، باورهای عمیق و مستحکم فرد در مورد خودمان و جهان هستند و به ما می­گویند چگونه­ایم و جهان چگونه است” (یانگ و همکاران، ۲۰۰۳). نتایج نشان دادند که رابطه معناداری بین شدت اختلال شخصیت و طرحواره­های ناسازگار اولیه وجود دارد (لطفی و همکاران، ۱۳۸۶؛ نوردال و همکاران، ۲۰۰۵).
    همچنین طرحواره­های ناسازگار اولیه گوناگون، آسیب­پذیری خاصی را برای انواع آشفتگی­های روانشناختی و آسیب­شناختی شخصیتی ایجاد می­کنند (لطفی و همکاران، ۱۳۸۶). راهبردهای گوناگونی برای دور نگهداشتن افکار، غرایز و احساس­های غیر­قابل­قبول از آگاهی هشیار وجود دارد که به آن­ها مکانیسم­های دفاعی گفته     می­شود، این واکنش­های ناخودآگاه”من” در پیوستاری قرار دارند که از یک سو شامل مکانیسم­هایی می­شود که در بالاترین سطح سازگاری قرار دارند( اتمر و اتمر[۴۹]، ۱۹۹۴؛ ترجمه آرزومندی و بهشتی، ۱۳۸۷). مکانیسم­های دفاعی در حقیقت تحریف­کننده واقعیت هستند و میزان تحریف واقعیت در دفاع­های ناپخته و نوروتیک بیشتر از دفاع­های پخته است. هر چه میزان تحریف شناختی یک دفاع بیشتر باشد، به دنبال آن از میزان آگاهی هشیارانه کاسته شده و در نتیجه تلاش کمتری جهت مقابله با تحریف شناختی می­شود (برد[۵۰]، ۲۰۰۴). نیکل و ایگل[۵۱] (۲۰۰۶)؛ هه و همکاران، (۲۰۰۸) و راکتیک[۵۲] و همکاران (۲۰۰۹)، در مورد مکانیسم­های دفاعی افراد معتاد به این نتیجه دست یافتند که افراد معتاد از سبک­های دفاعی رشدنایافته و روان­رنجوری استفاده می کنند.
     در یک مطالعه طولی که توسط وایلنت صورت گرفت، استفاده از دفاع­های سازگارانه با سلامت روانی،  ثبات زناشویی، موفقیت کاری و رضایت از زندگی مرتبط بود (وایلنت، ۱۹۹۲). رایت و کروپانزانو (۲۰۰۰)       عوامل متعددی را در افزایش رضایت افراد از زندگی مطرح کرده­اند. این عوامل را   می­توان در دو دسته عوامل زیستی (نظیر آمادگی ژنتیکی و سلامت جسمانی) و عوامل اجتماعی- روانی (نظیر روابط اجتماعی مطلوب       و نیازهای روانی) طبقه­بندی نمود. یانگ آن دسته از طرحواره ها را که منجر به شکل گیری مشکلات  روانشناختی می­شوند، طرحواره­های ناسازگار اولیه می­نامد و معتقد است طرحواره­ها، به الگوی خود­تداوم­بخش  از خاطرات، هیجانات، شناخت­ها، حواس و ادراکات اطلاق می­شود که رفتارها را هدایت می­کنند. آن­ها   موضوعات ثابت و دراز مدتی هستند که در دوران کودکی به وجود می­آیند و به زندگی بزرگسالی راه می­یابند و   تا حد زیادی ناکارآمد هستند (یانگ، ۱۹۹۹؛ یانگ و همکاران، ۲۰۰۳). همچنین طرحواره­های ناسازگار اولیه   گوناگون، آسیب­پذیری خاصی را برای انواع آشفتگی­های روانشناختی و آسیب­شناختی شخصیتی ایجاد می­کنند   (لطفی و همکاران، ۱۳۸۶).
    نقش مهم طرحواره­ها در شکل­گیری و تداوم اختلالات روانی همواره مورد توجه پژوهشگران بوده است و به نقش این باورهای منفی عمیق، در اختلالات روانی چون وسواس فکری-عملی (هالند[۵۳] و همکاران، ۲۰۱۱؛ نویی و همکاران، ۲۰۱۰)، اختلال شخصیت خودشیفته (زیگلر-هیل و همکاران، ۲۰۱۱)، اختلال دو قطبی (هاوکه و همکاران، ۲۰۱۱؛ نیلسون، ۲۰۱۲)، افسردگی (وانگ و همکاران، ۲۰۱۰؛ ساکلی[۵۴] و همکاران، ۲۰۱۱؛ رنر و همکاران، ۲۰۱۲)، اختلالات خوردن (مولودی و همکاران، ۲۰۱۰؛ شایقیان و همکاران، ۲۰۱۱)، اختلالات جنسی (حقیقت منش و همکاران، ۲۰۱۰؛ کواینتا گامس، ۲۰۱۲)، سوءمصرف مواد (شوری و همکاران، ۲۰۱۲)، اضطراب و اضطراب فراگیر (حمیدپور و همکاران، ۲۰۱۱؛ کازینو، ۲۰۰۴) و اختلالات درد (ساریاهو و همکاران، ۲۰۱۱؛لینتون، ۲۰۱۰) اشاره شده است. به طور کلی نیز طرحواره­ها توانایی پیش­بینی نشانه­های سلامت عمومی را دارند (شهامت، ۲۰۱۰). پیشینه پژوهشی اشاره داشته که استفاده از سازوکارهای دفاعی رشدنایافته با خودمحوری[۵۵]، روانپریشی[۵۶] و اضطراب[۵۷] ارتباط دارد (رومنز و همکاران، ۱۹۹۹؛ هیبارد و همکاران، ۲۰۰۰؛ دیویدسون و همکاران، ۲۰۰۴؛  کرامر و تریسی[۵۸]، ۲۰۰۵؛ پارخ[۵۹] و همکاران،۲۰۱۰). نیکل و ایگل[۶۰] (۲۰۰۶)؛ هه و همکاران، (۲۰۰۸) و راکتیک[۶۱] و همکاران (۲۰۰۹)، در مورد مکانیسم­های دفاعی افراد معتاد به این نتیجه دست یافتند که افراد معتاد از سبک­های دفاعی رشدنایافته و روان­رنجوری استفاده می کنند.
     تجربه شادمانی و رضایت از زندگی هدف برتر در زندگی افراد بشر به شمار می­رود؛ لذا افراد در تمام طول زندگی خود در تلاش برای دستیابی به آن هستند (هبنر، ۲۰۰۰). رضایت از زندگی، یکی از قدیمی­ترین و پایدارترین مسایل مورد بررسی در مطالعات دوران بزرگسالی است که عموماً به عنوان بررسی کلی از شرایط موجود، از مقایسه خواسته­های فرد تا دسترسی واقعی به آن­ها بیان می­گردد (بچولد، ۲۰۰۴). دینر معتقد است رضایت فرد از زندگی، از نگرش و ارزیابی عمومی وی نسبت به کلیت زندگی خود و یا برخی از جنبه­های زندگی همچون زندگی خانوادگی، شغلی، اوقات فراغت، درآمد و… منشا می­گیرد (دینر و پیوت، ۲۰۰۳). در واقع رضایت از زندگی بازتاب فاصله میان ایده­آل­های شخص و وضعیت فعلی او می­باشد و هر چه شکاف میان ایده­آل­های شخص و فرد بیشتر گردد بالطبع رضایتمندی وی کاهش خواهد یافت (زکی، ۱۳۸۶).
   لیوبومیرسکی معتقد است افرادی که رضایت از زندگی بالاتری دارند از شیوه­های مقابله موثرتر و مناسب­تری استفاده می­کنند، عواطف و احساسات مثبت عمیق­تری را تجربه می­کنند و از سلامت عمومی بالاتری نیز برخوردارند (لیوبومیرسکی و همکاران، ۲۰۰۵). بر اساس مطالعات مختلف به عمل آمده در زمینه رضایت از زندگی، عوامل مختلفی بر میزان رضایت از زندگی نقش دارند که از آن جمله می­توان به وضعیت تاهل (راکزک، اسپیرو[۶۲]، ۲۰۰۵)، جنس (سوزا و لیوبومیرسکی، ۲۰۰۱)، سن (بورگ و همکاران، ۲۰۰۶)، درآمد (ویگینز و بومن، ۲۰۰۰)، سطح تحصیلات (بالستروس و همکاران، ۲۰۰۱؛ سابیسی و هاگرن، ۲۰۰۵)، وضعیت سلامتی (اینال و همکاران، ۲۰۰۷)، رضایت از شغل (دولان و گاسلین، ۲۰۰۴)، وضعیت خانوادگی (هرولد، ۲۰۰۷)، رضایت از اوقات فراغت (آستروم و پرکینز، ۲۰۰۳) و… اشاره نمود. ممکن است چیزی برای شخصی رضایت را پدید آورد ولی همان چیز برای شخص دیگر رضایت را پدید نیاورد و حتی در بعضی موارد آن چیز باعث نارضایتی فرد شود. بنابراین احساس رضایت، احساسی ذهنی است که گاه امکان دارد حتی برای افرادی که در اجتماعات، صاحبان منزلت­های بالا و موفقیت هستند هم ضرورتاً به وجود نیاید. تحقیقات نشان داده تصور و ذهنیت افراد (نه واقعیت­های زندگی آنان) است که بیشترین تأثیر را در زندگیشان دارد (محمدخانی به نقل از قنبری و کدخدازاده، ۱۳۸۸). امروزه بررسی وضعیت روانشناختی دانشجویان در همه فرهنگ­ها و کشورها از اهمیت خاصی برخوردار است. با توجه به نقش طرحواره­ها و مکانیسم­های دفاعی در بهداشت روانی و در نتیجه رضایت از زندگی دانشجویان، این متغیرها بیش از متغیرهای دیگر مورد توجه بوده است.

تعداد صفحه :۱۱۷
قیمت :37500 تومان

بلافاصله پس از پرداخت ، لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار می گیرد

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت  ali.farjadniya@gmail.com

ارسال شده در