پایان نامه تاثیر اقدامات مددکاری اجتماعی بر کیفیت زندگی افراد درگیر با سرطان

استاد مشاور

جناب آقای دکتر ستار پروین

استاد داور

جناب آقای دکتر اکبر شریفیان

خردادماه ۹۴

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده و استاد راهنما در سایت درج نمی شود

(در فایل دانلودی نام نویسنده و استاد راهنما موجود است)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

چکیده

در عصر حاضر اقدامات تخصصی مددکاری اجتماعی در سرتا سر جهان،جهت بهبود کیفیت زندگی افراد درگیر با بیماری از جایگاه ویژه ای برخوردار است.یکی از حوزه های مهم در این زمینه ،مورد توجه قرار دادن کیفیت زندگی افراد درگیر با سرطان است.پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر، بخشی از اقدامات مددکاری اجتماعی بر کیفیت زندگی افراد درگیر با سرطان انجام پذیرفته است.جامعه آماری برای انجام این پژوهش عبارت بود از ۳۹۲ نفر از افراد درگیر با سرطان که در مرکز کنترل سرطان انتخاب اصفهان دارای پرونده بودند.این افراد به دو گروه ۱۹۶ نفری تقسیم شدند.گروه اول بیمارانی بودند که از خدمات مددکاری اجتماعی مرکز هیچ استفاده ای نمی کردند و گروه دوم بیمارانی بودند که تحت پوشش خدمات مددکاری اجتماعی مرکز قرار داشتند و از این خدمات بهره می بردند. روش پژوهش در این تحقیق از نوع علی مقایسه ای است و ابزار مورد استفاده برای سنجش ،پرسشنامه کیفیت زندگی  افراد درگیر با سرطان QLQ-C30 و پرسشنامه سنجش تاثیر اقدامات مددکاری اجتماعی مطرح شده در این پژوهش است. نتیجه آزمون t student  بیانگر آن شد که در رابطه با فرضیه اصلی پژوهش یعنی بین اقدامات مددکاری اجتماعی و کیفیت زندگی افراد درگیر با سرطان تفاوت معنی دار وجود دارد.همچنین در رابطه با فرضیه بعدی مشخص گردید که میان وضعیت سنی در دو گروه تفاوت معنی داری وجود ندارد.در رابطه با فرضیه بعد مشخص شد که میان وضعیت تاهل در دو گروه تفاوت معنی داری وجود دارد.در رابطه با وضعیت اشتغال مشخص شد که وضعیت اشتغال در دو گروه دارای تفاوت معنی داری می باشد و در رابطه با وضعیت جنسیت در دو گروه نیز تفاوت معنی داری وجود نداشت.در رابطه با فرضیه بعد که وضعیت تحصیلات در دو گروه بود مشخص گردید که میان وضعیت تحصیلات در دو گروه تفاوت معنی داری وجود دارد.ودر نهایت مشخص گردید که میان وضعیت سکونت در دو گروه تفاوت معنی داری وجود ندارد.

واژگان کلیدی:اقدامات مددکاری اجتماعی،کیفیت زندگی، افراد درگیر باسرطان .

فهرست مطالب

عنوان                                                                                           صفحه

چکیده

 فصل اول :کلیات پژوهش

مقدمه ……………………………………………………………………………...……………………………………. ۲

بیان مسئله …………………………………………………………………………...………………………………….. ۳

ضرورت و اهمیت تحقیق ………………………………………………………………………………………………. ۵

انگیزه پژوهشگر ………………………………………………………………………………………………………… ۶

اهداف پژوهش …………………………………………………………………………………………………………. ۷

فایده های عملی تحقیق ………………………………………………………………………………………………… ۷

فصل دوم:ادبیات پژوهش

مقدمه ……………………………………………………………………………………………………………………. ۹

سرطان ؛ نگاه کلی ………………………………………………………………………………………………………. ۹

تعریف و تاریخچه ………………………………………………………………………………………………………. ۹

عوامل ایجاد کننده سرطان ……………………………………………………………………………………………. ۱۰

علائم و نشانگان سرطان ………………………………………………………………………………………………. ۱۱

روش های درمان سرطان ……………………………………………………………………………………………… ۱۲

مددکاری اجتماعی بیمارستانی (مددکاری اجتماعی پزشکی) ……………………………………………………… ۱۳

برخی از روشهای کار مددکار اجتماعی آنکولوژی ………………………………………………………………… ۱۵

تاریخچه کیفیت زندگی………………………………………………………………………………………………. ۲۰

تعاریف و دیدگاه ها در مورد کیفیت زندگی ……………………………………………………………………….. ۲۲

ابعاد کیفیت زندگی …………………………………………………………………………………………………… ۲۳

عوامل موثر بر کیفیت زندگی ………………………………………………………………………………………… ۲۵

پیشینه ی پژوهشی ……………………………………………………………………………………………………… ۲۶

تحقیقات داخلی ……………………………………………………………………………………………………….. ۲۶

تحقیقات خارج از کشور ……………………………………………………………………………………………… ۲۸

مبانی نظری کیفیت زندگی …………………………………………………………………………………………… ۲۹

رویکرد پزشکی به مفهوم کیفیت زندگی ……………………………………………………………………………. ۳۰

کیفیت زندگی و ارتباط آن با تندرستی ……………………………………………………………………………… ۳۱

تبیین های روان شناختی ……………………………………………………………………………………………….. ۳۴

شاخصهای روان شناختی ……………………………………………………………………………………………… ۳۵

رویکرد روان شناختی اجتماعی ………………………………………………………………………………………. ۳۹

نظریه های یادگیری ……………………………………………………………………………………………………. ۳۹

نظریه یادگیری اجتماعی ……………………………………………………………………………………………… ۴۰

رویکرد تقلید و واکنش ………………………………………………………………………………………………. ۴۰

رویکرد جامعه شناختی ……………………………………………………………………………………………….. ۴۱

دیدگاه های  مورد استفاده مددکاری اجتماعی ……………………………………………………………………….۴۲

نظریه سیستمی …………………………………………………………………………………………………………. ۴۳

نظریه توانمند سازی …………………………………………………………………………………………………… ۴۳

نظریه مداخله در بحران ……………………………………………………………………………………………….. ۴۴

نظریه وظیفه مداری ……………………………………………………………………………………………………. ۴۵

نظریه مددکاری گروهی انسان محور ………………………………………………………………………………… ۴۵

نظریه واقعیت درمانی …………………………………………………………………………………………………. ۴۵

نظریه ساختاری خانواده ………………………………………………………………………………………………. ۴۶

نظریه درمان بین فردی ………………………………………………………………………………………………… ۴۷

چهار چوب نظری …………………………………………………………………………………………………….. ۴۷

پرسش های پژوهش ………………………………………………………………………………………………….. ۴۹

فرضیات پژوهش ………………………………………………………………………………………………………. ۴۹

مدل نظری تحقیق …………………………………………………………………………………………………….. ۴۹

فصل سوم :روش شناسی تحقیق

مقدمه ………………………………………………………………………………………………………………….. ۵۱

جامعه آماری ………………………………………………………………………………………………………….. ۵۱

روش تحقیق …………………………………………………………………………………………………………… ۵۱

تعریف مفاهیم تحقیق …………………………………………………………………………………………………. ۵۱

تعاریف نظری تحقیق …………………………………………………………………………………………………. ۵۲

تعاریف عملیاتی ………………………………………………………………………………………………………. ۵۲

حجم نمومه و روش نمونه گیری …………………………………………………………………………………….. ۵۴

روش تجزیه و تحلیل داده ها …………………………………………………………………………………………. ۵۴

واحد تحلیل …………………………………………………………………………………………………………. ۵۴

اعتبار و پایایی ابزار سنجش……………………………………………………………………………………………. ۵۴

فصل چهارم: یافته های پژوهش

مقدمه ………………………………………………………………………………………………………………….. ۵۷

داده های توصیفی پژوهش …………………………………………………………………………………………… ۵۷

داده های استنباطی پژوهش …………………………………………………………………………………………… ۶۶

 

فصل پنجم: بحث،نتیجه گیری،محدودیت ها و پیشنهادات

مقدمه ………………………………………………………………………………………………………………….. ۷۱

بحث و نتیجه گیری …………………………………………………………………………………………………… ۷۱

پیشنهادات کاربردی …………………………………………………………………………………………………… ۷۵

پیشنهادات پژوهشی …………………………………………………………………………………………………… ۷۶

محدودیت های پژوهش ……………………………………………………………………………………………… ۷۶

نقش مددکاری اجتماعی در رابطه با بهبود کیفیت زندگی افراد درگیر با سرطان …………………………………. ۷۷

منابع ……………………………………………………………………………………………………………………. ۸۳

پیوست ها ……………………………………………………………………………………………………………… ۸۹

مقدمه

سرطان یکی از انواع بیماری های شایع و غیر واگیر دار است.سرطان از هر نوع که باشد در صورت گسترش یافتن عاملی است تهدید کننده ، جهت حیات انسان.این بیماری و پیامد های پس از آن، قادر است ابعاد مختلف زندگی فرد درگیر با سرطان و حتی اطرافیان او را تحت الشعاع قرار دهد.این بیماران  در بسیاری از موارد علاوه بر مشکلات جسمی با گروه دیگری از مشکلات مانند تغییر در کارکرد نقش،کارکرد شناختی،کارکرد هیجانی وکارکرد اجتماعی دست به گریبان هستند. مجموع این تغییرات در کوتاه مدت و یا در،دراز مدت می تواند همراه با افت سطح کیفیت زندگی  که به گونه ای در ارتباط و یا تاثیر پذیر از موارد ذکر شده است باشد.از این روی از جمله افراد و گروه هایی که در سرتاسر دنیا مورد حمایت اقدامات تخصصی مددکاری اجتماعی قرار دارند افراد درگیر با سرطان هستند.ارتقاء کیفیت زندگی و رضایت ازآن پس از بیماری موضوع بسیار مهمی است که باید از سوی دولت و متخصصین این حوزه همانند کشورهای توسعه یافته مورد توجه قرار گیرد ،همانگونه که این کشورها در کنار سرمایه گذاری های عظیم تحقیقاتی و عملیاتی در کشف و گسترش درمان های پزشکی جدید و موثرتر توجه ویژه ای به حمایت های تسکینی و بهبود کیفیت زندگی افراد درگیر با سرطان دارند.از آن روی که کیفیت زندگی در بیشتر افراد درگیر با سرطان مخصوصا در مراحل پیشرفته بیماری در حد پایین است، توجه به اقداماتی همانند خدمات تخصصی مددکاری اجتماعی مرتبط با افزایش نسبی سطح  کیفیت زندگی این بیماران که شامل حمایت های تسکینی و مراقبتی ،شناسایی و غربالگری بیماران و شناسایی دقیق نیاز های آنان ،آموزش های گروهی،حمایت های مالی،راهکارهای افزایش سطح خلق و امید به زندگی ،شناسایی مشکلات، مشاوره و راهنمایی است از جایگاه ویژه ای  برخوردار است .این پژوهش از ۵ فصل تشکیل شده است که فصل اول آن ، به کلیات  مواردی همچون مقدمه، طرح مساله، اهمیت و اهداف پژوهش، فواید پژوهش، انگیزه پژوهشگرو … می پردازد. فصل دوم این پژوهش به متون ادبیات نظری تحقیق اختصاص دارد و به چهارچوب نظری پژوهش ، فرضیات پژوهش وپیشینه پژوهش، مدل نظری و … پرداخته است. فصل سوم که مربوط به روش شناسی پژوهش است، روش تحقیق و روش نمونه گیری و روایی و پایایی،جمعیت آماری، حجم نمونه و روش نمونه گیری و ….  را در بر گرفته وفصل چهارم که عنوان تجزیه و تحلیل یافته های پژوهش را به خود گرفته به تشریح یافته های توصیفی و تبیینی پژوهشی و آزمون فرضیات پرداخته است.فصل پنجم که آخرین فصل پژوهش است و مربوط به نتیجه گیری و پیشنهادات است به خلاصه نتایج و پیشنهادات و محدودیت ها اختصاص دارد.

۲-۱- بیان مسئله

امروزه بیماری سرطان یکی از بزرگترین نگرانی های بشر در حوزه سلامت جسمی و روانی به حساب می آید. بشر از روزگاران کهن با سرطان آشنایی داشته به گونه ای که دانشمند بزرگ ایرانی  ابو علی سینا هم به این بیماری اشاره نموده است.کمی بعد از انقلاب صنعتی بیماری سرطان کم کم به یک معضل جهانی تبدیل شد و  قابل پیش بینی است که در آینده ای نه چندان دور این بیماری به طور فزاینده ای به خصوص در کشورهای در حال توسعه افزایش یابد تا جایی که آن را پدیده سونامی سرطان نامیده اند.این بیماری بعد از بیماری های قلبی و عروقی دومین عامل مرگ در کشورهای توسعه یافته است و سومین عامل مرگ در کشور های در حال توسعه بعد از بیماری های قلبی و عروقی و تصادفات جاده ای است . این بیماری به تنهایی بیش از بیماری ایدز و مالاریا در سرتاسر جهان قربانی گرفته است.برآورد سازمان بهداشت جهانی بیانگر آن است که تعداد موارد سرطان تا سال ۲۰۲۰ میلادی در جهان دو برابر خواهد شد. حدود دو سوم این افزایش در کشور های در حال توسعه از جمله ایران رخ خواهد داد.اگر چه آمارهای سازمان بهداشت جهانی هم اکنون نشانگر این است که درصد افراد درگیر با سرطان در کشورهای توسعه یافته نسبت به کشورهای توسعه نیافته به دلیل بافت جمعیتی جوان این کشورها کمتر است (طبق آمار سازمان بهداشت جهانی در سال ۲۰۱۲ حدود ۵۶درصد افراد درگیر با سرطان در کشورهای در حال توسعه در حال زندگی هستند) که البته این آمار در آینده ای نه چندان دور به علت پیر تر شدن بافت جمعیتی این کشور ها از جمله ایران با افزایش چشمگیری روبه رو خواهد شد.طبق اظهار بنیاد تحقیقات جهانی سرطان (WCRF[1]) در سال ۲۰۱۲ ،چنین تخمین زده شده که سالانه در ایران۸۴۸۲۹ مورد جدید ابتلا به سرطان تشخیص داده می شود و  53350مرگ ناشی از سرطان وجود خواهد داشت.بر اساس این آمار،میزان بروز سرطان در مردان و زنان به ترتیب در ایران:۱۳۴۰۷به ازای هر ۱۰۰۰۰۰نفر و ۱۲۰۰۱به ازای هر ۱۰۰۰۰۰نفر می باشد.شایع ترین سرطان ها در ایران در مردان ،معده،مثانه،پروستات و کولورکتال می باشد و در زنان پستان،معده ، مری و کولورکتال می باشد.(به گزارش سایت رسمی مرکز جامع سرطان ایران  -1394) .

اصطلاح کیفیت زندگی، برای ارزیابی نیک بود عمومی افراد و جوامع استفاده می شود. این اصطلاح در طیف وسیعی از زمینه ها، از جمله حوزه های توسعه بین الملل، بهداشت، و سیاست مورد استفاده قرار می گیرد. کیفیت زندگی نباید با مفهوم استاندارد زندگی که عمدتاً بر درآمد استوار است، اشتباه گرفته شود. در عوض، شاخص های استاندارد کیفیت زندگی نه تنها شامل ثروت و استخدام هستند، بلکه شامل محیط زیست، سلامت جسمی و روانی، تحصیلات، تفریح و اوقات فراغت و تعلق اجتماعی نیز می شوند. (به نقل از مهدی باسخا و دیگران،۱۳۹۰).

گوشه ای از خدمات تخصصی مددکاری اجتماعی معطوف به بهبود کیفیت زندگی افراد درگیر با بیماری و خانواده  ،جامعه و سیستم های مرتبط با زندگی آنها است. کیفیت زندگی فردی از یک سو به عنوان پنداشتی از چگونگی گذران زندگی فرد مطرح شده و از بعدی کلی تر کیفیت موقعیت های زندگی حول یک عامل را شامل شده است.موقعیت هایی نظیر محیط پیرامون و یا فرهنگ در یک جامعه ی معین.از منظری دیگر می توان کیفیت زندگی را در دو سطح خرد (فردی-ذهنی)و کلان(اجتماعی-عینی)تعریف کرد.سطح خرد شاخص هایی نظیر ادراکات کیفیت زندگی،تجارب و ارزش های فرد و معرف های مرتبط مانند رفاه،خوشبختی و رضایت از زندگی را شامل شده و سطح کلان نیز شامل در آمد،اشتغال،مسکن،بهداشت و درمان ،آموزش و پرورش است.(مختاری ،۱۳۸۹: ۱۷).در رویکردی عملی کیفیت زندگی به عنوان یک مفهوم کلی تعریف شده است که تمام ابعاد زیستی شامل رضایت مادی،نیاز های حیاتی و جنبه های انتقالی زندگی نظیر توسعه فردی،خود شناسی و بهداشت اکوسیستم را پوشش داده است. همچنین ،کیفیت زندگی بر اساس عناصر تشکیل دهنده آن  نیزمانند شادکامی،رضایتمندی،ثروت،سبک زندگی و… تعریف گردیده است.از جنبه ای دیگرکیفیت زندگی از طریق بکارگیری شاخص های عینی و ذهنی اجتماعی مانند تولید ناخالص داخلی،بهداشت،شاخص رفاه،شاخص آموزش و…صورت پذیر شده است .همانطور که بیان شد با توجه به ابعاد و شاخص های کیفیت زندگی در جهت ارتقای آن از خدمات مختلفی از جمله خدمات آموزشی،بهداشتی،اجتماعی و حمایتی،استفاده شده است.مطالب مرتبط به کیفیت زندگی بیانگر آن است که در باره سازه ی کیفیت زندگی با تعدادی از نظرات گوناگون مواجهیم که این موضوع می تواند ناشی از سه عامل  مختلف باشد،یکی چند بعدی بودن این سازه ودیگری کاربرد متفاوت آن در حوزه های حرفه ای متفاوتی چون مددکاری اجتماعی، پزشکی ،روانشناسی،جغرافیای انسانی،مطالعات توسعه،اقتصاد،جامعه شناسی و در نهایت، پردازش که می تواند مربوط به عاملان،فرایندها،موقعیت ها و یا ساختارها باشد. با توجه به آمارهای اعلام شده در رابطه با سرطان و افزایش آن در ایران و سایر کشورها ضرورت توجه  به آینده نگری و برنامه ریزی و ارائه خدمات تخصصی  به افراد در گیر با سرطان بسیار روشن است . البته مددکاران اجتماعی  با اتخاذ برخی روشهای تخصصی مانند گروه درمانی که با ارائه خدماتی مانند آموزش مهارتهای زندگی ،آموزش مهارتهای رویارویی منطقی با بیماری و ارائه راهکارهای توانمند سازی و مداخله در بحران وهمچنین  حمایت های مالی و  کمک به گذراندن اوقات فراغت  و بهبود سطح خلق  و امید به زندگی  و خدمات ارجاع و راهنمایی جهت جلوگیری از سر در گمی بیماران در راستای استفاده بهتر از منابع .بنابر این در این راستا  بایدمشخص گردد که خدمات تخصصی مددکاری اجتماعی ارائه شده چه نقشی در بهبود کیفیت زندگی افراد درگیر با سرطان دارد ؟

۳-۱- ضرورت و اهمیت تحقیق:

طی سالهای اخیر ،کیفیت زندگی ،یکی از مهمترین موضوعات پژوهش های حوزه مددکاری اجتماعی بوده است.هر جامعه ای برای دستیابی به اهداف خود به برنامه ریزی اصولی نیازداردکه برپایه شناخت شرایط،مسائل و مشکلات و منابع موجود در جامعه پدیدار پذیر است.در این راستا انجام پژوهش های علمی بسیار ضروری است تا شناخت جامع و مناسبی از جامعه ی مورد نظر ارائه دهد که بتوان براساس آن برنامه ریزی مناسب جهت نیل به اهداف مورد نظر را طراحی نمود.اما باید توجه داشت که برای شروع پژوهش ،تشخیص بسیار مهم است از طرفی دیگر تلاش برای دستیابی به زندگی مطلوب در همه ی اعصار و دوره های زندگی بشر همواره وجود داشته است و انسان همیشه به دنبال یافتن راهی برای زندگی بهتر بوده حتی در شرایط سخت مانند بیماری.در عصر کنونی کارشناسان و متخصصان علوم اجتماعی و همچنین مسئولین اداره کشورها به دنبال این هستند که سطح زندگی بشر و رفاه مادی و معنوی افراد جامعه را ارتقاء دهند و شرایطی را فراهم آورند که هر فرد در زندگی اش احساس شادکامی و بهبودی نماید،حتی اگر آن شخص ،فرد درگیر با سرطان باشد.به طور کلی در دهه های اخیر با توجه به افزایش موارد ابتلاء به سرطان در دنیا و ایران و پیامدهای منفی این بیماری بر روی فرد ،خانواده و جامعه ،این روند مورد توجه متخصصین حوزه علوم اجتماعی ،متخصصین حوزه های بالینی و محققین علوم بهداشتی وعلوم سلامت روانی و مشاوره قرار گرفته است.با در نظر داشتن عوارض جانبی درمان های متداول پزشکی در فرایند درمان سرطان این موضوع روشن گردیده که روش های معمول درمانی عمدتا بر بهبود کیفیت زندگی بیماران از نظر جسمی تمرکز نموده است.البته لازم به ذکر است که بهبود فرد درگیر با سرطان از لحاظ جسمی بسیار مهم و ارزشمند است و قطعا بر بهبود کیفیت  زندگی فرد درگیر با سرطان و خانواده اش اثر مطلوب دارد اما تنها با تمرکز بر روی این موضوع ، ابعاد  پیچیده دیگر زندگی فرد درگیر با سرطان  نادیده گرفته شده است.از این رو  در سال های اخیر کیفیت زندگی در افراد درگیر با سرطان مورد توجه متخصصین قرار گرفته است .در حقیقت کیفیت زندگی مرتبط با سلامت به بررسی اثرات متعددی که بیماری و روند درمان بر زندگی روزمره فرد داشته و رضایت از زندگی اوتاکید دارد . همچنین نتایج آن می تواند برای تصمیم گیری در مورد به کارگیری برنامه های جدید یا ترکیبی، به متخصصین این حوزه کمک نماید.در حال حاضر در این زمینه در سطح بین المللی قدم های جدی در حمایت از افراد در گیر با سرطان برداشته شده است و با توجه به اینکه کشور ایران به سمت پیر شدن جمعیت ،در حال حرکت است و همچنین اگر به این مورد گسترش پدیده هایی مثل آلودگی هوا،آلودگی آب و مواد غذایی،آلودگی های صنعتی و مشکلات ناشی از محیط کار و تماس با مواد شیمیایی،رشد چاقی والگوی تغذیه نامناسب ،کم تحرکی ،افزایش استرس و افسردگی ، دورشدن از طبیعت ،افزایش مصرف دخانیات و الکل اضافه شود، حرکت رو به رشد ابتلاء  افراد به بیماری سرطان در جامعه به راحتی قابل پیش بینی است که این موضوع ضرورت انجام تحقیق در این مورد را بیان می کند.از دیگر عوامل مورد توجه می توان به عامل پیوستگی خانواده های ایرانی اشاره نمود.به طور کلی ابتلای یک عضو مختل کننده عملکرد تمام اعضای خانواده است و این فشار تنها به اعضای خانواده که با فرد درگیر با سرطان همراه هستند محدود نیست، بلکه به شبکه گسترده بستگان و افراد در تعامل با او نیز در ارتباط است. از سوی دیگر نبود شبکه های بیمه و خدمات  درمانی فراگیر وحمایتی مناسب  و هزینه های سنگین درمان ،فشار روانی دیگری را به خانواده فرد درگیر با سرطان و خود او تحمیل کننده است که مجموعه این شرایط ،توجه ویژه مددکاران اجتماعی را به این امر ضروری ساخته است.در بعد دیگر لازم است به این نکته اشاره شود که شنیدن خبر ابتلای به  بیماری سرطان برای هر انسانی همراه با یک شوک بزرگ و بار روانی منفی همراه با استرس و اضطراب فراوان است. فرایند های مداخله در بحران وآموزش گروهی مهارتهای مدیریت استرس به شخص بیمار و خانواده او در این زمینه کمک کننده است .نگهداری چنین احساسات منفی در دراز مدت ناکارآمد و از لحاظ روانی برای فرد درگیر با سرطان و خانواده او مخرب و موجب کاهش کیفت زندگی آنها است و برخورد نا مناسب با این شرایط می تواند منجر به افسردگی،کاهش روابط و حمایت اجتماعی،خصومت ،افزایش تعارضات خانوادگی و بروز آسیب های جسمی ،روانی، اجتماعی گردد.مددکاران اجتماعی که با افراد درگیر با سرطان و خانواده های آنها در حال کار هستند باید به این امر واقف باشند که نقش توانمندسازی و همچنین مشاوره وگروه درمانی در حمایت و بهبود کیفیت  زندگی این گروه از بیماران بسیار مهم است.زیرا بیماری سرطان همراه با مجموعه ای از نگرانی هاست که هر روزه توسط بسیاری از افراد در گیر با این بیماری در سرتاسر جهان ابراز می شود.از این رو توجه ویژه به اهمیت مداخلات تخصصی مددکاری اجتماعی در حمایت و بهبود کیفیت زندگی این بیماران بسیار مهم است و ضرورت انجام این تحقیق تایید می گردد.

 

۴-۱- اهداف پژوهش

۱-۴-۱- هدف اصلی:

۱- شناخت تاثیر اقدامات مددکاری اجتماعی در بهبود کیفیت زندگی افراد درگیر با سرطان.

۲-۴-۱- اهداف فرعی:

۱-کسب شناخت در رابطه با گروه درمانی جهت بالا بردن کیفیت زندگی افراد درگیر با  سرطان و رابطه آن با مددکاری اجتماعی.

۲-کسب شناخت در رابطه با خدمات ارجاع و راهنمایی مددکاری اجتماعی و نقش آن در بهبود کیفیت زندگی افراد درگیر با سرطان.

۳-کسب شناخت بر تاثیر خدمات تفریحی برنامه ریزی شده توسط واحد مددکاری اجتماعی و نقش آن بر بهبود کیفیت زندگی افراد درگیر با سرطان.

۴-کسب شناخت در رابطه با نقش کمک های مالی واحد مددکاری اجتماعی به افراد درگیر با سرطان و تاثیر آن بر بهبود کیفیت زندگی افراد درگیر با سرطان.

۵-۱- فایده های عملی تحقیق

۱-جلب توجه هر چه بیشتر مسئولین در سطح خرد و کلان به شرایط ،مسائل،مشکلات افراد درگیر با سرطان و برنامه ریزی مناسب جهت افزایش رفاه وکیفیت زندگی آنها.

۲-شفاف تر شدن نقش خدمات مددکاری اجتماعی و ارائه راهکارها در  افزایش کیفیت زندگی و رفاه افراد درگیر با سرطان برای ایشان ،مدیران،ومسئولین مربوطه .

۳-اصلاح و گسترش رابطه ی میان مددکاران اجتماعی با افراد درگیر با سرطان و مدیران و ایجاد زمینه های مناسب برای اشتغال متخصصین مددکاری اجتماعی در این حوزه.

۴- لزوم به انجام تحقیقات بیشتر در این حوزه با توجه به افزایش آمار ابتلاء به سرطان در ایران.

World Cancer Research Foundation-1

مقدمه

در این فصل به نگاهی کلی در رابطه با بیماری سرطان و همچنین عواملی که تا کنون برای ایجاد این بیماری شناخته شده و روشهای درمان این بیماری و همچنین اقدامات تخصصی مددکاری اجتماعی وسپس واژه کیفیت زندگی و ابعاد آن اشاره شد است.

۲-۲- سرطان؛نگاه کلی

در این بخش به صورت کلی به بیان بیماری سرطان و روشهای درمان آن پرداخته شده است.

۱-۲-۲-تعریف و تاریخچه

در یک تعریف ساده سرطان به بیماری هایی گفته می شود که در آن سلول های بدن به صورت غیر عادی و غیر قابل کنترل تکثیر می شوند. سلول های سرطانی ممکن است به بافت های همسایه حمله کنند.همچنین این احتمال وجود دارد که این سلول ها از طریق جریان خون و یا سیستم لنفاوی به سایر نقاط بدن هم هجوم ببرند.(انجمن دولتی سرطان سینه،۲۰۱۵).انسان از زمانی که تاریخ مکتوب وجود داشته است با سرطان درگیر بوده است.نخستین نشانه های یافت شده سرطان ، دراستخوان های مومیایی مصر باستان  مشهود است،همچنین در پاپیروسی که به نام ادوین اسمیت[۱] شناخته شده است،از مورد جراحی به جهت در آوردن غده از سینه و استفاده از ابزار آتش و سوراخ کردن جهت درمان نام برده شده است.اما واژه سرطان نخستین بارتوسط بقراط که به پدر علم پزشکی مشهور است ،برای غده ها و تومورها به کار برده شده است.دانشمند رومی سلسوس[۲] این لغت را وارد زبان لاتین کرد.(انجمن سرطان امریکا،۲۰۱۴).در طول دوره رونسانس که از قرن پانزدهم آغاز شد دانشمندان اطلاعات بیشتری راجع به بدن انسان به دست آوردند.کالبد شکافی هایی که توسط هاروی[۳] در سال ۱۶۲۸ انجام شد منجر به کشف جریان خون در قلب و بدن شد که علم پزشکی را متحول کرد.در قرن هجدهم جراح مشهور اسکاتلندی جان هانتر[۴]پیشنهاد کرد که می توان که برخی سرطان ها را به کمک جراحی درمان کرد و شرح داد که چگونه جراح تصمیم بگیرد که بر روی کدام سرطان ها عمل جراحی انجام دهد.قرن نوزدهم تولد سرطان شناسی علمی بر مبنای استفاده از میکروسکپ های مدرن دربررسی بافت های بیمار به حساب می آید.ویرکوف[۵]که به عنوان پدید آورنده آسیب شناسی سلولی شناخته می شود،پایه های علمی لازم را برای آسیب شناسی مدرن سرطان فراهم کرد.ویرکوف اولین شخصی بود که بین آسیب شناسی میکروسکوپیک و بیماری ارتباط برقرار کرد.در آن زمان درمانگران قادر بودند بافت های آسیب دیده بیرون آورده شده توسط جراحی را مورد مطالعه قرار داده از طریق آن اقدام به تشخیص کنند.قرن بیستم همراه با تحولات عمیق در درمان سرطان بود.شیمی درمانی پس از جنگ جهانی دوم و در اثر مطالعات ارتش امریکا بر روی گاز خردل ایجاد شد. رادیو تراپی به کمک این موضوع که رادیوم می تواند سرطان زا باشد در اوایل قرن بیستم ایجاد شد.جراحی ها  در این قرن پیشرفت اساسی کردند و انجمن های مختلف برای حمایت از بیماران و ایجاد آگاهی در مردم ایجاد شد.(انجمن سرطان امریکا،۲۰۱۵).

۲-۲-۲- عوامل ایجاد کننده سرطان

عوامل بسیار متعددی در ایجاد سرطان نقش دارند.تقریبا غیر ممکن است سرطان خاصی را در یک فردبه یک علت واحد ارجاع داد.به دلیل اینکه بیشتر سرطان ها چند علتی هستند.اگر کسی که به شدت سیگاری است دچار سرطان ریه گردد،احتمالا سرطان او ناشی از مصرف سیگار است.اما قطعا عوامل دیگر هم در ایجاد این سرطان نقش داشته اند.در ذیل به چند عامل از مهمترین عوامل ایجاد کننده سرطان اشاره می گردد:

عوامل شیمیایی:مهمترین علت سرطان جهش هایی است که در DNAرخ می دهد.مهمترین موادی که با جهش DNAارتباط دارنددخانیات هستند.دخانیات یکی از علت های مهم بروز سرطان است و عامل نود درصد سرطان های ریه به حساب می آید.الکل نیز به عنوان یک ماده شیمیایی سرطان زا،عامل ده درصد سرطان مردان و سی درصد سرطان زنان در اروپای غربی است.( انجمن تحقیقات سرطان انگلستان،۲۰۱۱) .همچنین در معرض مواد شیمیایی قرار گرفتن در بروز این جهش ها نقش دارند.رژیم غذایی اشتباه و بی فعالیتی نیز از دیگر موارد زمینه ساز ابتلاء به سرطان است.مطالعه موردی که در سال ۲۰۱۱ صورت گرفت نشان داد که نزدیک به ده درصد سرطان ها به دلیل استفاده کم از میوه وسبزیجات در رژیم  غذایی و بقیه ناشی ازمصرف زیادگوشت قرمز،نخوردن فیبرکافی،ویامصرف زیاد نمک است.(انجمن تحقیقات سرطان انگلستان،۲۰۱۱).همچنین بی فعالیتی و چاقی ناشی از آن امکان ایجاد خطر ابتلا به سرطان های سینه،روده،معده،کلیه و تیروئید را افزایش دهد.سایر عوامل زمینه ای مداخله گرسرطان توانایی آن را دارند که از طریق ژن های منتقل شده از والدین به فرزندان برسند.این احتمال وجود دارد که کودک با نقص یا جهش ژنتیکی به دنیا بیاید که در بزرگسالی که او را مستعد ابتلا به سرطان سازد.افزایش سن و پیری هم انسان را مستعد  ابتلای به سرطان می کند.با افزایش سن احتمال جهش های ژنتیکی در  فرد افرایش می یابد.شایع ترین انواع سرطان ها گذشته از سرطان های ریه و روده بزرگ،در مردان سرطان پروستات و در زنان سرطان پستان است.سرطان های ریه ،پستان،پروستات و روده بزرگ بیش از پنجاه درصد سرطان تشخیص داده شده را در بر گرفته.عوامل محیطی نیز در پیداش بیماری سرطان موثر هستند،نظیرآلودگی های شیمیایی (مانند آزبست،ونیل کلراید و نفتیل و…)،دخانیات،مواد غذایی نامناسب،الکل،برخی پرتوها مانند پرتو های ماوراء بنفش و…).عوامل ایمنولوژیک نیز در برخی از سرطان ها موثر تشخیص داده شده اند.نارسایی مکانیسم ایمنی طبیعی بدن عامل مستعد کننده در ایجاد سرطان ریه شناخته شده است.علاوه برعواملی که ذکر شد ویروس ها ی مختلف مانند ایدز یا هر نقص ایمنی دیگر،انواع عفونت ها،هپاتیت C,B،تشعشعات رادیو اکتیو و اختلالات هورمونی  از سایر عوامل ایجاد کننده سرطان به حساب می آیند. .(به گزارش سایت رسمی مرکز جامع سرطان ایران  -1394) .

۳-۲-۲- علائم و نشانگان سرطان

نشانگان عمومی:از دست دادن وزن بدن و کاهش وزن بدون دلیل مشخص.اگر کاهش وزن حدود پنج کیلوگرم یا بیشتر باشد،مراجعه به پزشک و معاینه برای سرطان الزامی است.این کاهش وزن غالبا در سرطان های لوزالمعده،معده،مری یا ریه مشهود است.تب، دیگر نشانه شایع بین بیماران سرطانی است.اما معمولا زمانی دیده می شودکه سرطان از موضع اولش به سایر نقاط پخش شده باشد.تقریبا تمام افراد درگیر با سرطان در مقطعی از بیماری خود با تب روبه رو می شوند.خستگی مزمن از دیگر نشانگانی است که باید مورد توجه قرار گیرد.این حالت از خستگی بسیار شدید است وبا استراحت برطرف شدنی نیست .این مشکل اغلب در اوایل سرطان خون دیده می شود ودر سرطان های ناحیه شکم وروده با خونریزی همراه است.درد نیزیکی از علائم اولیه برای سرطان هایی مثل بیضه و استخوان می باشد.سر دردی، هم که مدتها ادامه داشته باشد نیز می تواند نشانه ای از تومور مغزی باشد.درد پشت هم می تواند نشانگانی از سرطان های انتهایی روده یا مقعد باشد.(همان منبع ).

نشانگان موضعی-اختصاصی برخی سرطان ها :

تغییر در سیستم و کارکرد دفع ادرار و مدفوع ،دوره های اسهال یا یبوست طولانی مدت می تواند نشانه هایی از وجود سرطان  روده باشد.همچنین احساس درد درهنگام دفع ادرار ،یا وجود خون در ادرار می تواند از نشانگان سرطان مثانه یا پروستات و یا کلیه به حساب آید.زخم هایی که خوب نمی شوند نشانه ای دیگر از سرطان می تواند باشد مانند برخی از سرطان های پوست که علائمی شبیه زخم دارند و به راحتی درمان پذیر نیستند. همچنین وجود زخم ها ی طولانی مدت در دهان می تواند نشانه ای بر وجود سرطان دهان باشد به خصوص در افرادی که مصرف دخانیات دارند و یا تنباکو می جوند ویا مصرف الکل دارند.خونریزی این علامت نیز می تواند در سرطان های اولیه و پیشرفته وجود داشته باشد.وجود خون در خلط سینه نیز می تواند نشانه سرطان ریه باشد،در سرطان پستان دیدن ترشحات خون آلود که از سینه خارج می شود مشهود است.وجود سرفه و گرفتگی صدای طولانی مدت می تواند از علائم سرطان ریه باشد.زگیل و خال در سرطان های پوستی و دشواری در بلع غذا به سرطان های گلو ویا مری اشاره  دارد.( .(به گزارش سایت رسمی مرکز جامع سرطان ایران -۱۳۹۴) .

۴-۲-۲- روش های درمان سرطان

جراحی :در تئوری،تمامی سرطان های غیر خونی،قابلیت درمان از طریق جراحی را دارند؛اما در واقعیت این کار همیشه امکان پذیر نیست.در مواردی که سرطان به نقاط دیگر بدن سرایت کرده باشد،جراحی به تنهایی قادر به از بین بردن آن نیست.هدف جراحی خارج کردن تومور یا خارج کردن کل یا بخشی از عضو آسیب دیده است.از آنجایی که یک سلول سرطانی،با چشم غیر مسلح قابل تشخیص نیست،ولی همان سلول می تواند زمینه ساز عود مجدد سرطان شود، از آزمایشات آسیب شناختی برای اطمینان از،از بین رفتن کل سلول های در حین عمل استفاده می شود.در صورت امکان انجام جراحی معمولا این روش به سایر روش های درمانی ترجیح داده می شود.(انجمن سرطان امریکا،۲۰۱۵).پرتو درمانی:این  روش شامل استفاده از پرتو های یونیزه جهت کشتن سلول های سرطانی و کوچک کردن تومورها ست.رادیو تراپی نیز درمانی موضعی است که اثرات آن محدود به ناحیه تحت درمان است.(همان منبع).شیمی درمانی:به استفاده از داروهایی که توانایی نابودی سلول های سرطانی دارند،در درمان سرطان اشاره دارد.بیشتر داروهای شیمی درمانی کنونی تمامی سلول های بدن و تقسیم آنها را مورد هدف قرار می دهد و تاثیرشان محدود به سلول های سرطانی نیست.به دلیل بالا روند شیمی درمانی قابلیت آسیب رساندن به بافت های سالم،به خصوص به بافت هایی که مرتبا در حال جایگزینی هستند را دارا می باشد.داروهای شیمی درمانی از طریق مداخله در کپی سازی DNA وجداسازی کروموزوم های تازه شکل گرفته بر فرایند تکثیر سلولی اثردارد.(موسسه تحقیقات ،آموزش و پیشگیری سرطان،۱۳۹۴). درمان های هدفمند،این گونه درمان ها که از دهه۱۹۹۰به یکی از مهمترین درمان های سرطان تبدیل شده است از عوامل، انتخاب گری استفاده می کند که تنها بر روی پروتئین سلول های سرطانی اثر دارند. (همان منبع).هورمون درمانی،رشد برخی سرطان ها به وسیله فراهم آوردن یا جلوگیری کردن از انتشار برخی هورمون ها متوقف می شود.از بعضی از سرطان های سینه و پروستات می توان به عنوان سرطان های حساس به هورمون یاد کرد. (همان منبع).

ایمنی درمانی،این درمان استفاده ازسیستم ایمنی خود بدن برای مبارزه با سلول های سرطانی است. (موسسه تحقیقات ،آموزش و پیشگیری سرطان،۱۳۹۴).مراقبت  حمایتی و تسکینی، شیوه ای است که به واسطه پیشگیری و مرتفع کردن رنج بیمار، از طریق تشخیص زود هنگام و ارزیابی و درمان بی عیب و نقص درد و سایر مشکلات جسمی، روانی و معنوی، کیفیت زندگی بیمار و خانواده او را هنگام رو به رو شدن با مشکل مرتبط با بیماری تهدید کننده حیات بهبود می بخشد. (به نقل از سایت مرکز کنترل سرطان اصفهان).

۳- ۲- مددکاری اجتماعی بیمارستانی (مددکاری اجتماعی پزشکی)

بارکر[۶] در فرهنگ اصطلاحات مددکاری اجتماعی مددکاری اجتماعی پزشکی را اینگونه تعریف کرده است:حرفه ای از مددکاری اجتماعی که در بیمارستان ها و مراکز درمانی حضوردارند و جهت تسهیل سلامت سازی، پیشگیری از بیماری و کمک به بیماران و خانواده ایشان به منظور حل مشکلات اجتماعی – روانی مرتبط با بیماری فعالیت دارند. مددکاری اجتماعی پزشکی ارائه دهندگان مراقبت سلامت را درباره جنبه های اجتماعی و روانی بیماری آگاه می کند.توسعه پزشکی و پیچیدگی روز افزون شرایط اجتماعی، لزوم به انجام این خدمات را توسعه داد و سبب گردید که پزشکان به این موضوع توجه کنند که بررسی اجتماعی وضع بیماری و خانواده وی و کوشش در جهت حل مسائل او در درمان موفقیت آمیز بیماری فرد تاثیر اساسی دارد.مددکاری اجتماعی پزشکی به رابطه بیماری با عوامل اجتماعی نظیر فقر، عدم آگاهی، سوء تغذیه، مشکلات شغلی، مشکلات خانوادگی، کسب زندگی غلط و غیره توجه دارد و سعی در برقراری مناسب ترین رابطه برای بیمار چه در دوران بستری و پس از ترخیص دارد، همچنین با مشخص کردن عوامل موثر، در وضعیت اجتماعی و شرایط درمان بیمار تاثیر گذار است و با انجام خدمات و فعالیت های گوناگون از طریق بیمارستان و یا خارج از آن در جهت افزایش سطح سلامت و رفاه اجتماعی بیمار نقش دارد.مددکاری اجتماعی پزشکی در زمینه یافتن پس زمینه ی اجتماعی بیماری نقش مهمی را بر عهده دارد. انجمن مددکاری اجتماعی در حوزه سلامت عنوان نمود که بسیاری از مشکلات سلامت ریشه در عوامل اجتماعی دارد و رفتارهای معینی می تواند منجر به بیماری شود. واکنش های بیماران و اعضای خانواده نسبت به بیماری و درمان پزشکی سازگاری با شرایط ناتوان کننده و مزمن سلامتی، بازگشت به کارکرد سابق با سازگاری، با محدودیت ها به همان اندازه که به فرایند بیولوژیکی بستگی دارد به همان اندازه هم به شرایط اجتماعی – محیطی – روانی بستگی دارد.این اطلاعات می تواند به گروه ،درمانی کمک کند تا به جنبه های اجتماعی بیماری نیز توجه نماید و در تشخیص و درمان گام های موثرتری بردارند.یکی از اهداف مددکاری اجتماعی پزشکی کمک به بیماران هم از طریق بهترین استفاده از ظرفیت های بیمار و هم از منابع اجتماعی برای سازگاری شخصی و اجتماعی در جامعه از جمله به وسیله بازتوانی است.مددکار اجتماعی در این زمینه نوعی پیوند و رابطه بین موسساتی که در آن مشغول است و جامعه برقرار می سازد تا بتواند از طریق شناسایی پتانسیل ها و ظرفیت های جامعه به بیمار و خانواده او  و افراد در ارتباط با او کمک کند. همچنین مداخلات مددکاری اجتماعی باید بر مبنای اطلاع از برنامه تشخیص و درمان سرطان ویژه بیمار و نیز بر اساس شرایط مادی، اجتماعی و عاطفی بیمار باشد.در گام بعدمددکاران اجتماعی خودشان باید در دسترس بیمار باشند چون برخی بیماران تمایلی برای جستجوی خدمات ندارند بنابراین قابلیت دسترسی به مددکاران اجتماعی ارتباط را تسهیل می کند.نکته مهم دیگر آن است که خدمات مددکاری اجتماعی بهتر است طراحی شده باشد تا به بیماران و خانواده ها کمک کند که بیشتر دست به کنترل یک وضعیت بزنند و کمتر احساس سر در گمی کنند و مداخلات باید متمرکز بر کمک به افراد باشد تا توانمندی مقابله با مشکلات درمانی، عاطفی، اجتماعی را به دست آورند چون آنها در تجربه سرطان با لحظات سختی دست به گریبان هستند.همچنین جمعیت گوناگون بیماران سرطان و متفاوت به لحاظ نژادی، سنی و شرایط اقتصادی اجتماعی، تحصیلی و مرحله رشد نیازهایی دارند که در هر زمان متفاوت است. مددکار اجتماعی به خوبی می تواند این تفاوتها را درک کند و نسبت به آنها حساس باشد.همچنین مددکاران اجتماعی علاوه بر موارد ذکر شده جهت حمایت و توجه به ارتقاء کیفیت زندگی افراد درگیر با سرطان می بایست به نکات مهمی توجه داشته باشند که عبارتند از:

-کمک به افراد درگیر با سرطان در درک و کنترل تاثیرات روانی .

– اجتماعی بیماری، بحران های ناشی از بروز مشکل یا ناتوانی در زندگی و روابطشان و تصمیم گیری برای آینده.

-تسهیل الگوهای سازشی – انطباقی برای رویارویی با بیماریای مزمن و یا ناتوانی و ایجاد آمادگی برای سازگاری مجدد.

– مشارکت در تیم توانبخشی و فراهم نمودن درک مناسب از ابعاد روانی – اجتماعی یک وضعیت پزشکی موثر بر بیمار و خانواده اش.

– تعیین نمودن حمایت ها و منابع موجود در جامعه جهت تسهیل ترخیص بیماران از بیمارستان یا انتقال به تسهیلات مراقبتی جایگزین.

-کمک نمودن در تعیین نیازهای گروههای ویژه ای از بیماران و برنامه ریزی و اجرای برنامه های مناسب و ایجاد شبکه کاری با سازگاری های موجود در جامعه جهت توسعه خدماتی که نیازهای بیماران را رفع نماید از جمله حمایت گروههای آموزشی، روانی، برنامه ای آموزشی.شناسایی موقعیت های زمینه ساز آسیب های اجتماعی مرتبط با بیمار و خانواده او و حمایت از اقشار ضعیف و ارتباط با سازمان های دارای اختیار در این حوزه. (به نقل از وب سایت رسمی مددکاران اجتماعی ایران ،۱۳۹۴).

۱-۳- ۲- برخی از روشهای کار مددکار اجتماعی آنکولوژی:

غربالگری بیماران و مورد پژوهی: در گذشته مددکاران اجتماعی امکان ملاقات آزادانه با همه بیماران را نداشتند اما مطالعات مددکاری اجتماعی نشان داد ارجاع بیمار از جانب پزشک به اندازه کافی برای شناخت بیمار موثر نیست و مددکاران اجتماعی بایستی امکان بررسی مواردی را که در معرفی مشکلات اجتماعی، خانوادگی مهم است را داشته باشند. مددکاران اجتماعی این موارد را به واسطه معیارهای غربالگری شناسایی می نمایند. این معیارها شامل عوامل روانی، اجتماعی و سن بیمار، شرایط اقتصادی و شرایط زندگی سیستم های حمایتی، وضعیت روانی، کارکرد فردی، اجتماعی و خانوادگی، مهارت های سازگاری و انطباق، بیماری فرد، میزان ناتوانی و احتمال مرگ و … است.

مداخله ها: مداخله ها از ارزیابی از نیازها و موضوعات مهم مراجع آغاز می شود. برخی مداخله ها مانند موضوعات فوری ممکن است کوتاه باشد و برخی مانند مشاوره در طول دوره سرطان استمرار دارد یا به ویژه در مواقع بحرانی حضور می یابند، مداخله ها زمانی موثر هستند که مددکاران اجتماعی و مراجعین از ماهیت جامع نیازها در مراکز کنترل سرطان آگاه باشند.

مداخله در بحران: اغلب بستری شدن در بیمارستان بدون برنامه ریزی و اضطراری به صورت تجربه یک بحران برای فرد و خانواده قابل بروز است و در بیماریهایی نظیر سرطان این بحران مدتها می تواند ادامه داشته باشد. زمانی که افراد با مشکلاتی در سلامت خود،  یا خانواده و دوستانشان روبه رو می شوند احساسات ناخوشایندی مانند نگرانی، ترس، فشار و فقدان را تجربه می کنند. مددکاران اجتماعی جهت مداخله در بحران های ناشی از بیماری و بستری شدن در بیمارستان آموزش دیده اند. همچنین مددکاران اجتماعی آموزشهای لازم جهت حمایت از بیماران پس از ترخیص را نیز آموخته اند. مداخله در بحران فرایند پاسخ به نگرانی و ترس های ناشی ازیک تشخیص پزشکی نامطلوب و عواقب ناشی از آن را تسهیل می کند. مانند تشخیص سرطان و یا در مواقعی که بیماری به گونه ای باشد که بهبودی قطعی نیست.در زمان بحران بیش از سایر مواقع افراد آمادگی پذیرش کمک و ایجاد الگوهای مثبت سازگاری را دارند و مداخله زودهنگام از بدکارکردی های بعدی پیشگیری می کند. تکنیک های مداخله در بحران به بیمار و خانواده اش در برخورد با محیط بیمارستان و فرایند پزشکی کمک می کند و روابط با کارکنان را تسهیل می کند. این نوع مداخله به کسب تعادل عاطفی، خودپنداره مثبت. حفظ روابط معنادار و آمادگی برای آینده ای نامطمئن کمک می کند.مداخله در بحران فرایند سازگاری در مواجهه با ناخوشایندی را به واسطه حمایت از نوع امیدواری ارائه اطلاعات مرتبط، ایجاد اطمینان، حمایت عاطفی، کمک در تعیین اهداف قابل حصول تسهیل می نماید. بعد از اینکه بحران تا حدی مرتفع و وضعیت تثبیت گردید مداخله مددکاری اجتماعی از حالت بحرانی و تطابق به نوع مشاوره ای قابل انتقال است و کار در این زمینه شروع می شود.

ارزیابی روانی – اجتماعی و برنامه مداخله: در حال حاضر از ارزیابی به جای تشخیص استفاده می شود زیرا تشخیص در رابطه با بیماری به کار می رود در صورتی که ارزیابی، نیروها و نیازها را با هم در نظر دارد و فرآیند تعاملی است که مددکار اجتماعی بیمار ، خانواده، عوامل روانی مهم، روابط اجتماعی و موضوعات مطرح در شرایط پزشکی را تعیین می نماید. محتویات ارزیابی شامل تعیین نوع پاسخ عاطفی به حادثه پزشکی، تاریخچه خانوادگی مرتبط با شرایط زندگی و تجربه انطباق با مشکلات مشابه است. همچنین ارزیابی از الگوهای ارتباطی خانواده، تصمیم گیری، انعطاف نقش و پاسخ به نیازهای اعضای خانواده نیز مهم است. همه اینها موجب شدند ارزیابی به عنوان کارکرد مهم مددکاری اجتماعی در رابطه با افراد درگیر با سرطان به شمار آید.مددکاران اجتماعی آنکولوژی در صورت نیاز، بیماران و خانواده هایشان را برای کمک روانی – اجتماعی وارد عمل می کنند. آنها کارکرد روانی – اجتماعی بیماران و خانواده هایشان را ارزیابی و در صورت لزوم مداخله می نمایند. مداخله ها شامل ارتباط بیماران  خانواده هایشان به منابع مودر نیاز و حمایتی در جامعه، مشاوره حمایتی، مشاوره سوگ یا کمک به بیمار برای گسترش شبکه اجتماعی خود می باشد.

مشاوره فردی و زمان مشاوره: معمولاً به منظور پاسخ گویی فوری به نیاز بیمار و یا خانواده از مشاوره های سریع استفاده می شود. مشاوره کوتاه وظیفه محور است. در رابطه با بیماران مزمن مشاوره های مددکاران اجتماعی به صورت طولانی مدت ادامه دارد.

حمایت ابزاری: مددکاران اجتماعی به بیماران و مراقبین در تعیین و فراهم نمودن منابع موجود و حمایت جهت دسترسی به منابعی که به آسانی موجود نیست کمک می نمایند. مددکاران اجتماعی به طور موثر با انواع استرس های متنوع ناشی از فرایند درمان و بیماری برخورد می کنند از جمله خدمات مالی ،خدمات حمایتی از نوع نامه نگاری با سازمانها جهت کمک حقوقی بیماران، خدمات قانونی و خدمات برنامه ریزی ترخیص.

مراقبت در زمان سوگواری: وقتی مرگ یک بیمار اتفاق می افتد مددکاران اجتماعی به خانواده او برای ترتیب دادن موارد مراسم سوگواری و هزینه های آن کمک می کنند و در صورت لزوم مشاوره حمایتی ومشاوره سوگ به آنها ارائه می دهند در کنار آنها هستند.

آموزش: مددکاران اجتماعی به عنوان قسمتی از تیم توانبخشی نقش مهمی در آموزش بیمارانی ،که تازه با تشخیص سرطان مواجه شده است یا خانواده آنها بر عهده دارند. بیمار یا خانواده نه تنها نیاز به دانستن درباره بیماری و راه های ممکن درمان را دارد، بلکه همچنین نیاز به مذاکره درباره تعدادی از موضوعاتی که به واسطه بیماری با آنها رو به رو می شود مانند مسائل مالی، وضعیت اسکان، گزینه ای مراقبتی و مراقبت در منزل را دارد، علاوه بر این نقش ها مددکاران اجتماعی به طور پیگیرانه در برنامه های زندگی با سرطان، استراتژی های کنار آمدن با مسائل، فقدان و اضطراب فعالیت دارند که تمام این موارد به گونه ای بر کیفیت زندگی این افراد تاثیر گذار است. مددکاران اجتماعی نقش مهمی در آموزش مستمرتر توانبخشی دارند. مددکاران اجتماعی تاکید منحصر به فردی بر نیازهای روانی – اجتماعی بیماران و مراقبین آنها و خانواده هایشان دارند و همین امر نقش مهمی را برای آموزش مستمر اعضای تیم درباره موارد سوگ و فقدان و تکنیک های مداخله در بحران به عهده مددکاران اجتماعی گذاشته است. حمایت روانی و اجتماعی عاملی مهم در کاهش تاثیر مرگ های تنش زا و مشکلات محسوب می شود. مددکاران اجتماعی تنها افرادی هستندکه چنین مداخلاتی را با دیدگاه سیستمی و مهارت بالینی ارائه می دهند. مداخلات حرفه ای و به موقع شرایط امنی را فراهم می کند تا آنها به وسیله آن بتوانند هجوم افکار ترسناک، ترس از مرگ و افکار دردناک را کنترل نمایند، بیمارانی که جایی برای ابراز بیان خودشان ندارند یا چنین فرصت هایی کمتر برایشان پیش می آید دستپاچه می شوند اما بیمارانی که زمان و جای کافی برای رسیدگی و اقدام آنها وجود دارد می توانند براین هنجارها و احساسات وحشتناک فعلی کنترل بهتری داشته باشند این موضوع حوزه ای است که مددکار اجتماعی به وسیله آن می تواند تاثیر قابل توجهی روی زندگی بیمار درگیر با سرطان داشته باشد .در بیمارستان و مراکز کنترل سرطان مددکاران اجتماعی آنکولوژی تلاش دارند تا بیمار و خانواده او بتوانند با بیماری سرطان سازگار شده و آن را بپذیرند. به محض ترخیص، اکثر بیمارستانها (که برای ارجاع بیماران و خانواده هایشان مکانی را مشخص کردند) مانند مراکز کنترل سرطان، آنها را مستقیماً به مددکاران اجتماعی واقع در این مراکز ارجاع می دهند .این افراد در مشاوره افراد درگیر با سرطان و اعضای خانواده مهارت دارند .اغلب بیمارانی که از بیمارستان به خانه منتقل می شوند نیازمند تسهیلات مراقبت توانبخشی و یا پرستاری درخانه هستند، بیمار به وسیله کادر مراقبت بهداشتی ارزیابی می شود. و تصمیم گیری درباره آمادگی بیمار جهت  ترخیص صورت می گیرد و تمام جنبه های تسهیلات مراقبت بعدی وآموزش یا حمایت های دیگر از ارجاع به سازمانهای حمایتی مناسب در جامعه بررسی می شود. خدمات حمایتی پس از ترخیص بیمار از بیمارستان و همچنین تحت حمایت قرار گرفتن بیماران توسط مراکز حمایتی می تواند همراه با  ارائه خدمات موثر مانند کاهش رفت و آمد غیر ضروری به بیمارستان و جلوگیری از بستری شدن طولانی مدت و بیهوده باشد. در حال حاضر اعتقاد گسترده ای  وجود داردمبنی بر اینکه مددکاران اجتماعی آشنا با نیازهای بیماران و خانواده هایشان هستند و قابلیت دسترسی به خدمات و تجهیزات ویژه  را دارا هستند، اگرچه رشته های مختلفی مسئولیت های حمایتی بر عهده دارند اما مهارت های مددکاری اجتماعی به ویژه در موارد پیچیده مورد نیاز است .

پیگیری پس از  ترخیص بیمار و ارائه خدمات در محل زندگی :ممکن است یک سری از بیماران پس از ترخیص از بیمارستان توان کامل اداره امورشان را نداشته باشند. مددکاران اجتماعی بر اساس شناختی که نسبت به نیازهای بیمار جهت پیگیری و نظارت و تدارک خدمات کسب نموده اند اقدام به ارائه خدمات می نمایند.پیگیری شامل گرفتن پرستار جهت مراقبت یا انجام کارهای منزل، تماس های تلفنی و گاهی اوقات بازدید از منزل بیمارانی که جزء اقشار ضعیف به شمار می آیند است. این امر مددکاران اجتماعی را قادر می سازد تا بررسی نمایند، آیا اقداماتی که برای بیمار صورت گرفته است  بر بهبود کیفیت زندگی او موثر بوده و آیا نیازی به خدمات دیگر وجود دارد؟ علاوه بر این پیگیری این امکان را ایجاد می نماید که بیمار در سیستم مددکاری اجتماعی حفظ و با خدمات اضطراری مددکاری اجتماعی در ارتباط باشد. مددکاران اجتماعی نیز به توسعه برنامه ها به جامعه بیماران در خارج از بیمارستان هم می پردازند مانند مددکار اجتماعی آنکولوژی اطفال که ممکن است از مدارس بازدید و برنامه ای را جهت آشنایی آموزگاران با مسائل کودکان درگیر با سرطان برایشان ترتیب دهد یا برای افزایش سازگاری و روابط همسالان و رشد عاطفی کودکان دچار سوختگی، سرطان و بیماری های سخت آموزشها و مشاوره های لازم را در محیط زندگی، شغلی، تحصیلی، خانوادگی آنها ارائه دهند.

کار گروهی (مدکاری اجتماعی کار با گروهها):مددکاران اجتماعی مشاوره های گروهی متنوعی را ترتیب می دهند که شامل گروههای آموزشی، اطلاع رسانی مانند: «زندگی با سرطان» یا گروههای در مانی مانند درمان حمایتی درمان شناختی، درمان رفتاری مسئولیت پذیری و … است. مطالعات اولیه پیرامون گروههای رفتاری به ویژه تکنیکهای آرام سازی مراقبه و ریلکسیشن و تصویرسازی ذهنی توسط افراد زیادی مورد استقبال قرار گرفت. در سال های اخیر حمایت گروه های همسان به صورت مستقیم یا غیر مستقیم در مراکز درمان بیماری های خاص به صورت گسترده ای فرصت های حمایت اجتماعی را فراهم می آورد. کار گروهی نوعی از مداخله است که حمایت همسان را برای بیماران و خانواده هایی که با بیماری و ناتوانی روبه رو هستند را فراهم می کند. گروه مکانی برای کاهش استرس، حل یا کاهش بحران، آموزش روش های حل مسئله یا کاهش مشکل و رو به رو شدن با واقعیت است. مواردی که استفاده از گروه موثر واقع می شود شامل:

۱- کاهش نگرانی ها و ایجاد آمادگی جهت کنار آمدن با شرایط بیماری و تلاش جهت توانمند سازی بیمار. ۲- فرصت اجتماعی شدن برای کاهش تنهایی بیمارانی که به تازگی معلول شده اند ،مورد تشخیص بیماری روانی یا بیماری های مزمن قرار گرفته اند یا مدت طولانی در بیمارستان بستری بوده اند.

 3- جنبه آموزشی که اطلاعاتی را در مورد بیماری، درمان و منابع فراهم می کند.

 4- حمایت عاطفی خانواده های سوگوار یا مراقبین بیماران مزمن.

 5- کمک به مشخص شدن مشکلاتی که نیاز به مداخله عمیق  و مشاوره دارند .

همکاری (تشریک مساعی): در مراکز پزشکی مراجعین در ارتباط با حرفه های مختلفی قرار دارند که هر یک نقش مهی در ارائه خدمات مراقبین و آمادگی برای ترخیص دارند و به عنوان یک تیم به شمار می آیند. نقش مددکاران اجتماعی در ارتباط با تیم بین رشته ای (توانبخشی) متفاوت و پر استرس است. همکاری مددکاران اجتماعی نتیجه فرعی برآمده از ارزیابی و درک بیمار و خانواده اش است و به دنبال آن انتقال اطلاعات روانی – اجتماعی به سایر ارائه دهندگان خدمات در صورت نیاز با برنامه های پیگیری بر اساس این اطلاعات است. از دیگر همکاری های مددکاران اجتماعی، هماهنگی و کمک جهت اجرای تصمیمات سایر اعضای تیم درمان و توصیه به سایر همکاران بر اساس دانش رفتار بشری است .

 مشاوره مددکاری اجتماعی با خانواده های دارای افراد درگیر با سرطان:زمانی که شخص در خانواده ای درگیر با سرطان می شود معناهای زیادی برای این خانواده دارد از سویی خانواده مهمترین نقش مراقبت از بیمار وفراهم نمودن شرایط موثر برای او دارد و از سویی دیگر سلامت خانواده به واسطه پیامدهای بیماری دستخوش تغییر می شود، فرد درگیر با سرطان و خانواده او با استرس زاهای مختلفی سرو کار دارند از جمله استرس های اقتصادی ناشی از هزینه های مراقبت پزشکی، فقدان درآمد ناشی از بیکاری موقتی یا دائمی، استرس های فیزیکی ناشی از عوارض جانبی درمان، خستگی مراقبت از بیمار، استرس های ناشی از تاثیر تشخیص سرطان و عوارض درمان آن بر روی روابط خانوادگی،  مشکل در برقراری روابط جنسی،  مشکل در روابط کاری، استرس های عاطفی ناشی از احساس تهدید زندگی، پاسخ گویی عاطفی در خانواده و استرس های روانی ناشی از ترس و اضطراب و … استرس ها بر فرد و خانواده او تاثیر گذاشته و مددکاران اجتماعی از مدل حل مسئله استفاده نموده و به آنها در درک ماهیت مشکلاتی که در حال تجربه شان هستند کمک می کنند و راه های کاهش فشارها و بهبودکیفیت زندگی خانوادگی را با هم برنامه ریزی می کنند. از جمله، مددکار اجتماعی ملاقاتهایی را با خانواده ترتیب می دهد و درباره چگونگی تغییر نقش ها و مسئولیت ها به موجب ابتلا به سرطان و اینکه چه نوع حمایتی را شخص مبتلا در طول درمان نیاز دارد نکاتی ارائه می دهد،(این آموزشها به صورت گسترده تر در گروه درمانی قابل بیان است) گفتگو درباره احساساتی که به موجب سرطان بر خانواده حاکم شده است، تعیین مشکلات فعلی خانواده با توجه به اولویت ها و مشخص نمودن وظایف و مسئولیت های جدید اعضای خانواده در دسترس قرار دادن منابع مورد نیاز در جامعه و … نیز در رابطه با بهبود کیفیت زندگی افراد درگیر با سرطان بسیار مهم است.توجه ورسیدگی به عوامل فوق نقش مهمی در بهبود کیفیت زندگی افراد درگیر با سرطان را داراست.(به نقل از وبسایت رسمی مددکاران اجتماعی ایران،۱۳۹۴).

۴-۲- تاریخچه کیفیت زندگی

نخستین استفاده از عبارت کیفیت زندگی را می توان در آثار کلاسیک ارسطو که مربوط به سال ۳۳۰ قبل از مسیح است یافت.عبارت کیفیت زندگی دوره های تاریخی زیادی را پشت سر گذاشته و تغییرات مختلفی در مورد آن صورت گرفته است.علاقه مندی به بررسی عوامل موثر بر خشنودی و رفاه انسان پیشینه ای طولانی در تاریخ زندگی بشر دارد.در واقع اینکه چگونه باید زیست که بهترین منفعت را از زندگی کسب کرد،شاید به قدمت قابلیت آدمی برای اندیشه در مورد آینده و عبرت گرفتن از گذشته باشد.کیفیت زندگی مفهوم جدیدی نیست. این مفهوم سابقه در فلسفه یونان دارد و ارسطو در بحث از شادکامی بدان اشاره کرده است. همچنین در دوران جدید فیلسوفانی چون کیرکه­گارد، ژان پل سارتر و دیگران به آن توجه داشته­اند (غفاری ، ۲۱:۱۳۸۷).

 با این وجود کسی که برای اولین بار به مفهوم کیفیت زندگی به صورت مستقیم اشاره کرد پیگو[۷] بود. (کتبی،۱۱:۱۳۸۵) .پیگو عبارت کیفیت زندگی را اولین بار در سال ۱۹۲۰ در کتاب “اقتصاد و رفاه” مورد استفاده قرار داد. در این کتاب، پیگو درباره حمایت دولت از قشرهای کم درآمد جامعه و تأثیر این حمایت بر آنها و همچنین بودجه ملی بحث می­کند. آن زمان نظریه او شکست خورد و تا بعد از جنگ جهانی دوم به فراموشی سپرده شد. بعد از جنگ جهانی دوم دو حادثه مهم رخ داد. اولی مربوط به سازمان بهداشت جهانی بود. در این زمان سازمان بهداشت جهانی تعریف گسترده­ای از سلامت ارائه کرد که در این تعریف سلامت شامل سلامت فیزیکی، روانی و اجتماعی می­شد. این اقدام سازمان بهداشت جهانی منجر به مذاکرات زیادی در مورد سلامت و چگونگی اندازه­گیری آن شد. دومین رخ داد مهم بعد از جنگ جهانی دوم که زمینه توجهات ویژه به کیفیت زندگی را فراهم آورد بحث بی­عدالتی­های وسیع در جوامع غربی بود. همین مسأله باعث یک سری فعالیت­های اجتماعی و ابتکارات سیاسی از دهه ۱۹۶۰ به بعد شد. به اعتقاد فیشر و شوسلر[۸] عبارت کیفیت زندگی به صورت خاص اولین بار در سال ۱۹۶۰ در گزارش کمیسیون ریاست جمهوری درباره اهداف ملی آمریکا مطرح شد .بر همین اساس گزارش کمیسیون ریاست جمهوری آمریکا در زمینه اهداف ملی و تحقیق باوئر[۹]در سال ۱۹۶۶ در زمینه اثرات ثانویه برنامه­های مکانی ملی در آمریکا را می­توان به عنوان اولین کارهایی ذکر کرد که به مقوله کیفیت زندگی به عنوان یک حوزه تحقیقاتی خاص پرداخته­اند. از اواخر دهه ۱۹۷۰ علاقه به مفهوم کیفیت زندگی به شکل معناداری افزایش یافت. از این تاریخ به بعد بحث­های کیفیت زندگی بیشتر در سه حوزه پزشکی، روانشناسی و علوم اجتماعی متمرکز شد. بیشترین تمرکز تحقیقات انجام شده بر روی حوزه پزشکی می­باشد.(کتبی،۱۱:۱۳۸۵) درآغاز وجه غالب این رویکردها تمرکز بر رشد اقتصادی بود و از منظر رفاه و بهزیستی اجتماعی، گزاره «ثروت بیشتر به خوشبختی بیشتر افراد می­انجامد»، اصلی پذیرفته شده تلقی می­گردید. لیکن از اواسط دهه ۱۹۶۰ میلادی، با بروز و ظهور پیامدهای منفی حاصل از رشد از سویی و برجسته شدن دغدغه­های جدید از سوی دیگر، جایگاه رشد اقتصادی به عنوان هدف اصلی توسعه مورد پرسش و تردید قرار گرفت و تلاش­هایی انجام شد تا رشد اقتصادی و سیاست­های مربوط به آن نه به عنوان هدف بلکه به عنوان یکی از ابزارهای دستیابی به اهداف توسعه در نظر گرفته شود. در اوایل دهه ۱۹۹۰ مؤلفه­های مربوط به توسعه­ی اجتماعی نظیر سرمایه اجتماعی، همبستگی اجتماعی و… نیز به ادبیات توسعه راه یافت و به تعبیری در سلسله مراتب اهداف توسعه تغییراتی اساسی حاصل گردید و با تأکید سازمان ملل، بهزیستی اجتماعی و کیفیت زندگی در رأس اهداف توسعه قرار گرفت که کاهش فقر و تخریب محیط زیست، افزایش بهداشت و طول عمر و به طور کلی ارتقاء کیفیت زندگی را به همراه دارد.مفهوم کیفیت زندگی ابتدا به حوزه­های بهداشتی و بیماری­های روانی محدود می­شد، اما در طی دو دهه گذشته، این مفهوم از زمینه­های بهداشتی، زیست محیطی و روانشناختی صرف به مفهومی چند بُعدی ارتقاء یافته و مورد توجه تعداد زیادی از حوزه­های مطالعاتی قرار گرفته است. امروزه کیفیت زندگی را به عنوان عنصری کلیدی در سیاست­گذاری و بررسی سیاست­های حوزه عمومی مورد بحث قرار داده و از آن به عنوان شاخص توسعه نام می­برند. این سازه بعد از طرح اولیه در دهه ۱۹۳۰ تا کنون تحولات بسیاری یافته و برای اندازه­گیری میزان پیشرفت و ترقی جوامع از آن استفاده روز افزونی می­شود. از اواخر دهه ۱۹۷۰ علاقه به مفهوم کیفیت زندگی به شکل معناداری افزایش یافت. از این تاریخ به بعد بحث­های کیفیت زندگی بیشتر در سه حوزه پزشکی، روانشناسی و علوم اجتماعی متمرکز شد. در واقع از دهه ۱۹۳۰ تا به امروز بر تعداد حوزه های مطالعه این سازه افزوده شده است. این امر موجب ایجاد ادبیات گسترده­ای برای شاخص توسعه شده است. هر چه تعداد مطالعات در این حوزه بیشتر باشد تدوین شاخص­های توسعه با دقت بیشتری انجام می­گیرد. از سوی دیگر توجه به کیفیت زندگی از دیدگاه اجتماعی باعث تغییرات گسترده­ای در نوع مطالعات این سازه شده و ابعاد جدیدی را بر این مفهوم افزوده است که باعث کاربرد بیشتر و گسترده­تر سازه کیفیت زندگی در مطالعات توسعه شده است.

۵-۲- تعاریف و دیدگاه ها در مورد کیفیت زندگی

کلمه کیفیت از لغت لاتین QUALITY به مفهوم چگونگی استخراج شده است و کیفیت زندگی از نظر لغوی به معنی چگونگی زندگی است و در برگیرنده تفاوت های آن است که برای هر فرد منحصر به فرد بوده و با دیگران متفاوت است . کیفیت زندگی یک مفهوم بسیار ذهنی و شخصی است که معمولاً بر پایه خوشحالی و رضایت فرد با فاکتورهایی که بر روی رفاه اجتماعی، روانی، جسمی و عملکرد وی تاثیر گذار است پایه گذاری شده است. به منظور یافتن با حفظ توانایی عملکرد و زندگی کردن به بهترین صورت ممکن در شرایطی که بیماری پایدار وجود دارد کیفیت زندگی به طور فزاینده ای قابل استفاده است و به عنوان بازده قابل اندازه گیری در درمان بسیاری از بیماری های مزمن از جمله سرطان پیشنهاد می شود .کیفیت زندگی یک ساختار دینامیکی متغیر است که به منظور تعیین طیف وسیعی از ابعاد روحی، جسمی، اجتماعی و عملکردی به کار می رود، در مراقبت بهداشتی، کیفیت زندگی به ارزیابی تاثیر مثبت و منفی که بیماری، یا درمان های بعدی آن بر روی احساس خوب بودن یا رضایت از زندگی فرد بیمار می گذراند، برمی گردد. افراد با سطوح مشابه عملکردی یا روانی ممکن است تاثیرات متفاوتی را بر روی کیفیت زندگی خود گزارش دهند که این به انعطاف پذیری فرد بستگی دارد.گروه کیفیت زندگی سازمان بهداشت جهانی نیز کیفیت زندگی را درک فرد از وضعیت خود در قالب نظام های ارزشی و فرهنگی که با آرمان ها، انتظارات، استانداردها و علایق در ارتباط است، تعریف کرده است. بر اساس این تعریف جامع، کیفیت زندگی ارتباط تنگاتنگی با وضعیت جسمی، روانی، اعتقادات شخصی، میزان خود اتکایی، ارتباط اجتماعی و محیط زیست دارد.در مقابل برخی محققان صرفاً جنبه های مرتبط با سلامت را در کیفیت زندگی مدنظر قرار داده اند که آن را مستقیماً به دو مقوله جسمی و روانی معطوف داشته اند و معتقدند که سایر مقوله های اجتماعی  و محیطی را نباید در حوزه کیفیت زندگی وابسته به سلامتی وارد کرد .کیفیت زندگی نه تنها از دیدگاه بیمار درک پذیر است بلکه کیفیت زندگی از بعدهای مختلف باید بررسی شود تا راهنمایی برای مداخلات باشد، پویا بودن کیفیت زندگی به این موضوع بازگشت دارد که کیفیت زندگی یک فرد در طول زمان و موقعیت های مختلف تغییر پذیر است، این بیانگر آن است که کیفیت زندگی نیاز به بررسی پویا و مداوم دارد، فرد هم باید استراتژی های خودرا بر اساس نیازها وشرایط مختلف تغییر دهد و خود را سازگار کند .(مختاری،۱۳۸۹: ۴۵).

تعداد صفحه :۱۰۸

قیمت :37500 تومان

بلافاصله پس از پرداخت ، لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار می گیرد

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت  serderehi@gmail.com