پایان نامه بررسی کتب درسی چاپ سنگی دارلفنون دوره قاجار با تکیه بر کتب درسی چاپ …

گروه علم اطلاعات و دانش شناسی

گرایش ایرانشناسی-اصول نسخه شناسی و مرمت نسخ خطی و نسخه آرایی

  بررسی کتب درسی چاپ سنگی دارلفنون دوره قاجار با تکیه بر کتب درسی چاپ سنگی موجود در کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی

استاد راهنما :

دکتر حبیب­الله عظیمی

شهریور ۱۳۹۴

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده و استاد راهنما در سایت درج نمی شود

(در فایل دانلودی نام نویسنده و استاد راهنما موجود است)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

فهرست

 عنوان                                                                                                                                        صفحه

چکیده. ۱

فصل اول: کلیات تحقیق

۱-۱- مقدمه. ۳

۱-۲- بیان مسئله. ۳

۱-۳- اهمیت پژوهش….. ۴

۱-۴- اهداف پژوهش….. ۵

۱-۴-۱- اهداف اصلی… ۵

۱-۴-۲- اهداف فرعی… ۵

۱-۵- پرسش های پژوهش….. ۵

۱-۶- روش تحقیق: ۶

۱-۷- تعاریف مفهومی و عملیاتی مولفه های اصلی: ۶

۱-۷-۱- چاپ سنگی: ۶

۱-۷-۲- کتابخانه آستان قدس رضوی: ۶

فصل دوم: مبانی نظری و پیشینه پژوهش

۲-۱- مقدمه. ۸

۲-۲- تاریخ چاپ۸

۲-۲-۱- قدم اول آغاز و شیوع چاپ سنگی… ۱۰

۲-۲-۲- ورود چاپ به مشرق زمین… ۱۲

۲-۲-۲-۱- چاپ کتاب به زبان عربی… ۱۲

۲-۲-۲-۲- چاپ کتاب به زبان فارسی… ۱۵

۲-۳- آغاز چاپ‌ در ایران. ۱۷

۲-۳-۱- ورود صنعت چاپ به ایران.. ۱۸

۲-۳-۲- دلایل تأخیر ورود چاپ به ایران.. ۲۳

۲-۳-۲-۱- عدم شیوع چاپ…. ۲۴

۲-۳-۲-۲- عدم تمایل حاکمان وقت به شیوع علم.. ۲۴

۲-۳-۲-۳- بی سوادی عامه مردم. ۲۵

۲-۳-۲-۴- عدم ارتباط بصری… ۲۵

۲-۳-۲-۵- دشواری بومی سازی صنعت چاپ…. ۲۶

۲-۳-۲-۶- عدم توجیه اقتصادی برای ورود صنعت چاپ…. ۲۶

۲-۴- چاپ سنگی.. ۲۷

۲-۴-۱- تکنیک چاپ سنگی… ۲۸

۲-۴-۲- دست‌اندر کاران چاپ سنگی… ۲۹

۲-۴-۳- دستگاه چاپ سنگی… ۳۰

۲-۴-۴- تصویر در چاپ سنگی… ۳۰

۲-۴-۵-  موضوع بندی کتاب‌های چاپ سنگی… ۳۱

۲-۴-۶- قطع کتاب‌های چاپ سنگی… ۳۱

۲-۵- چاپ سنگی در ایران. ۳۱

۲-۵-۱- شروع چاپ سنگی از تبریز.. ۳۱

۲-۵-۲- ورود چاپ سنگی به تهران.. ۳۲

۲-۵-۳- محمد صالح شیرازی پدر چاپ ایران.. ۳۴

۲-۵-۴- دلایل رواج‌ چاپ سنگی… ۳۸

۲-۱-۵-۴-۱- علل اجتماعی-فرهنگی‌… ۳۸

۲-۱-۵-۴-۱-۱- هنر خوشنویسی… ۳۸

۲-۵-۴-۱-۲- کم‌ سواد‌ی حروفچینان.. ۳۸

۲-۵-۴-۱-۳- محدودیت موضوعات…. ۳۸

۲-۵-۴-۱-۴- رسم‌ الخط حروف عربی… ۳۹

۲-۵-۴-۱-۵- حفظ ویژگی های هنری… ۳۹

۲-۵-۴-۱-۶- وجود خوشنویسان مـشهور و نـقاشان معروف در آن زمان‌.. ۳۹

۲-۵-۴-۲- علل اجتماعی-اقتصادی‌… ۴۰

۲-۵-۴-۲-۱- سرعت بیشتر.. ۴۰

۲-۵-۴-۲-۲- سادگی و سهولت کار. ۴۰

۲-۵-۴-۲-۳- هزینه کمتر.. ۴۱

۲-۵-۴-۲-۴- امکان ایجاد چاپخانه‌های سیار‌. ۴۲

۲-۵-۴-۲-۵- امکان نشر‌ نـوشته‌های سـیاسی… ۴۲

۲-۵-۴-۲-۶- مهیا بودن قطعات در داخل کشور. ۴۲

۲-۵-۵- چاپ سنگی و دارالفنون.. ۴۳

۲-۵-۶- چاپ سنگی و روزنامه. ۴۳

۲-۵-۷- چاپخانه های چاپ سنگی در ایران.. ۴۴

۲-۵-۸- معرفی اولین نمونه های چاپ سنگی… ۴۵

۲-۵-۸-۱- کتب چاپ سنگی تبریز: ۴۵

۲-۵-۸-۲- کتب و نشریات چاپ سنگی تهران: ۴۶

۲-۵-۸-۳- کتب چاپ سنگی اصفهان: ۴۶

۲-۵-۸-۴- کتب چاپ سنگی شیراز: ۴۷

۲-۶- کتابهای درسی در ایران. ۴۷

۲-۶-۱- نخستین کتاب فیزیک…… ۴۹

۲-۶-۲- بعضی از معلمان دارالفنون.. ۵۰

۲-۶-۳- کتابهای وزارتی… ۵۲

۲-۶-۴- آزادی تألیف کتابهای درسی… ۵۴

۲-۶-۵- تأسیس سازمان کتابهای درسی ایران.. ۵۵

۲-۶-۶- تغییر نظام آموزش و پرورش و کتاب درسی… ۵۷

۲-۶-۷- سازمان پژوهشی و نوسازی آموزشی… ۵۸

۲-۶-۸- کتابهای درسی بزرگسالان.. ۵۹

۲-۷- کتابخانه آستان قدس رضوی.. ۶۰

۲-۷-۱- پیشینۀ کتابخانه. ۶۱

۲-۷-۲- تاریخ کتابخانه در سه دورۀ صفوی،افشاریه و قاجار. ۶۱

۲-۷-۳- خدمات کتابخانه. ۶۳

۲-۷-۴- شیوۀ تأمین منابع.. ۶۳

۲-۸- پیشینه تحقیق: ۶۴

فصل سوم: روش شناسی تحقیق

۳-۱- مقدمه : ۶۸

۳-۲- روش پژوهش : ۶۸

۳-۳- جامعه ی آماری : ۶۸

۳-۴- نمونه ی آماری و روش نمونه گیری… ۶۹

۳-۵- ابزار گردآوری داده ها: ۶۹

۳-۶- روایی و پایایی ابزار گردآوری داده ها: ۶۹

۳-۷- شیوه انجام تحقیق… ۶۹

۳-۷-۱- روش گرد آوری داده ها. ۶۹

۳-۷-۲- چگونگی طراحی چک لیست…. ۶۹

۳-۸- روش تجزیه و تحلیل آماری : ۶۹

فصل چهارم: تجزیه و تحلیل داده‏ها و بیان نتایج حاصل از تحقیق

۴-۱- مقدمه. ۷۶

۴-۲- بررسی کتابهای مورد مطالعه. ۷۶

۴-۲-۱- اساس جمشیدی (علوم فیزیکی و طبیعی). ۷۶

۴-۲-۲- اصول علم جبر و مقابله. ۷۷

۴-۲-۳- اصول علم حساب…. ۷۷

۴-۲-۴- اصول علم جغرافی… ۷۸

۴-۲-۵- اصول علم شیمی جدید.. ۷۹

۴-۲-۶- انوار سهیلی… ۷۹

۴-۲-۷- انیس الادبا. ۸۰

۴-۲-۸- بدایه الحساب…. ۸۰

۴-۲-۹- بدایه الجبر.. ۸۱

۴-۲-۱۰- بدایه العربیه. ۸۲

۴-۲-۱۱- بوستان سعدی… ۸۲

۴-۲-۱۲- تاریخ انبیاء. ۸۳

۴-۲-۱۳- تاریخ ملل قدیمه مشرق… ۸۳

۴-۲-۱۴- ترکیب الحروف…. ۸۴

۴-۲-۱۵- تشریح بدن انسان.. ۸۴

۴-۲-۱۶- تعریف علم موسیقی… ۸۵

۴-۲-۱۷- تعلیمات مدنیه. ۸۵

۴-۲-۱۸- تکلمه السیاق… ۸۶

۴-۲-۱۹- تلفظ حقیقی زبان فرانسه (جلد اول). ۸۶

۴-۲-۲۰- جبر و مقابله. ۸۷

۴-۲-۲۱- جغرافیا. ۸۷

۴-۲-۲۲- جوامع التشریح (کالبدشکافی انسان). ۸۸

۴-۲-۲۳- جواهر الحکمه ناصری… ۸۸

۴-۲-۲۴- حدائق الطبیعیه. ۸۹

۴-۲-۲۵- حساب…. ۸۹

۴-۲-۲۶- حساب و هندسه مقدماتی… ۹۰

۴-۲-۲۷- حفظ الصحه. ۹۰

۴-۲-۲۸- حفظ صحت…. ۹۱

۴-۲-۲۹- خلاصه الحساب…. ۹۱

۴-۲-۳۰- دروس النحویه. ۹۲

۴-۲-۳۱- شرعیات نبوی… ۹۳

۴-۲-۳۲- عقول عشره. ۹۳

۴-۲-۳۳- علم الاشیاء. ۹۴

۴-۲-۳۴- علم الاشیاء (دوره سوم). ۹۴

۴-۲-۳۵- علم مساحت…. ۹۵

۴-۲-۳۶- فرائد الادب…. ۹۵

۴-۲-۳۷- فرائد الادب (دوره پنجم). ۹۵

۴-۲-۳۸- قانون فارسی… ۹۶

۴-۲-۳۹- قواعد الصرف…. ۹۶

۴-۲-۴۰- قواعد النحو.. ۹۷

۴-۲-۴۱- کتاب جغرافیا بانضمام جغرافی ایران.. ۹۷

۴-۲-۴۲- کفایه الجغرافی جدید.. ۹۸

۴-۲-۴۳- کفایه الحساب…. ۹۹

۴-۲-۴۴- لآلی الادب…. ۹۹

۴-۲-۴۵- مدارج القرائه. ۱۰۰

۴-۲-۴۶- مرآت العالم (در هیات و جغرافیا). ۱۰۰

۴-۲-۴۷- معرفت الحیوان.. ۱۰۱

۴-۲-۴۸- مفتاح الادب…. ۱۰۱

۴-۲-۴۹- مفتاح السان العرب…. ۱۰۲

۴-۲-۵۰- منتخب التصریف….. ۱۰۲

۴-۲-۵۱- منتخب الفصحا. ۱۰۳

۴-۲-۵۲- منتخب جوامع الحکایات و لوامع الروایات…. ۱۰۳

۴-۲-۵۳- میزان الانشاء. ۱۰۳

۴-۲-۵۴- میزان الحساب…. ۱۰۴

۴-۲-۵۵- میزان الصرف…. ۱۰۴

۴-۲-۵۶- نامه زبان آموز (صرف و نحو زبان فارسی). ۱۰۵

۴-۲-۵۷- وسیط الحساب…. ۱۰۶

۴-۳- مقایسه کتابهای مورد مطالعه. ۱۰۶

۴-۳-۱- کتابهای درسی چاپ سنگی… ۱۰۶

۴-۳-۲- تعدادکتابهای درسی چاپ سنگی دوره قاجار. ۱۰۷

۴-۳-۳- دوره تحصیلی… ۱۰۸

۴-۳-۴- نویسنده کتاب…. ۱۰۹

۴-۳-۵- نوبت چاپ…. ۱۱۱

۴-۳-۶- قرن چاپ…. ۱۱۲

۴-۳-۷- کاتب کتاب…. ۱۱۳

۴-۳-۸- خط کتابت…. ۱۱۵

۴-۳-۹- تعداد صفحات…. ۱۱۶

۴-۳-۱۰- ویژگیهای متن… ۱۱۷

۴-۴- تجزیه و تحلیل پرسش های پژوهش…. ۱۱۸

۴-۴-۱- پرسش اول پژوهش….. ۱۱۸

۴-۴-۲- پرسش دوم پژوهش….. ۱۱۸

۴-۴-۳- پرسش سوم پژوهش….. ۱۱۹

۴-۴-۴- پرسش چهارم پژوهش….. ۱۲۱

فصل پنجم: نتیجه گیری، بحث و پیشنهادها

۵-۱- نتیجه گیری… ۱۲۴

۵-۲- یافته ها. ۱۲۵

۵-۳- پیشنهادات…. ۱۲۶

منابع و ماخذ. ۱۲۷

پیوست ها ۱۳۱

پیوست الف: تصویرصفحه اول و آخر کتب مورد مطالعه. ۱۳۱

چکیده

کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی به عنوان یکی از بزرگ ترین کتابخانه های ایران دارای مجموعه غنی از کتب چاپ سنگی نفیس و منحصر به فرد می باشد. هدف اصلی این تحقیق شناسایی و معرفی کتابهای درسی چاپ سنگی موجود در این کتابخانه است. پژوهش در مورد مجموعه کتاب های چاپ سنگی می تواند گوشه ای از تاریخ چاپ و نشر کتاب در ایران را نمایان و در اختیار محققان، اندیشمندان، کتابداران، دوست داران کتاب و تاریخ چاپ قرار دهد. در این تحقیق کتابهای درسی چاپ سنگی دوره قاجار مورد بررسی قرار گرفت. یافته ها حاکی از آن است که در مجموع ۵۷ کتاب درسی دارالفنون در کتابخانه آستان قدس رضوی وجود دارد. نتایج نشان داد از نظر موضوعی ۲۲.۸ درصد کتابها مربوط به حساب و ریاضی، ۱۵.۸ درصد مربوط به تاریخ و جغرافیا، ۸.۸ درصد مربوط به طب، ۱۲.۳ درصد مربوط به طبیعیات، ۲۴.۶ درصد مربوط به ادبیات فارسی، ۱۴ درصد مربوط به زبان خارجی و ۱.۷ درصد نیز مربوط به هنر بودند. بررسی دوره های تاریخی چاپ کتب درسی چاپ سنگی دارالفنون در کتابخانه آستان قدس رضوی نشان داد که نزدیک به ۱۵ درصد کتابها در قرن سیزدهم و ۸۰ درصد آنها نیز در قرن چهاردهم چاپ شده بودند. و نیز بیشترین درصد کتابها چاپ دهه ۱۳۱۰ تا ۱۳۱۹ بود. نتایج این تحقیق نشانگر اهمیت کتب موجود از لحاظ هنری، تاریخی، علمی، فرهنگی در این مکان مقدس و همچنین نشان دهنده تاریخچه صنعت چاپ سنگی و چاپ کتب درسی در دوره قاجار می باشد. در پایان پیشنهاد می شود این کتب از لحاظ هنری، تاریخی، علمی، فرهنگی و سایر جنبه‌های دیگر بررسی گردند.

کلمات کلیدی: چاپ سنگی، کتابهای درسی دوره قاجار، کتابخانه آستان قدس رضوی

 1-1- مقدمه

سده سیزدهم هجری قمری به عنوان دوره تحول در ایران یاد شده است. در این دوره است که برای نخستین بار اطلاعات و دانش از انحصار کتابخانه­ها خارج شد و از طریق چاپ و انتشار کتاب­های درسی و ایجاد مدارس به شیوه نوین تحولی منحصربه فرد بوجود آورد. بدین ترتیب اطلاعات و دانشی که تا پیش از این به صورت کتاب­های دستنویس و تک نسخه نگارش، طراحی و تولید می­شدند به صورت متکثری منتشر گردیدند. همانطور که عرصه نسخه­های خطی جولانگاه مناسبی برای تصویرگران و خوشنویسان بود کتب درسی چاپ سنگی نیز این ویژگی­ها را حفظ کرده و امکان فراگیری علم درعرصه مختلف فرهنگی فراهم آورد. چاپ سنگی به مدت۷۰سال حاکم بلامنازع چاپ در ایران بوده و تا پایان دوره قاجاریه ادامه داشته است . نظر به این که کتاب­های چاپ سنگی حاصل دوره انتقال از نسخ خطی به نسخۀ چاپی محسوب می­شود و از ذخایر گران­بهای این مرز و بوم و حاوی معارف بزرگان ما در موضوعات مختلف می­باشند، این کتاب­ها دارای ارزش­های فراوان تاریخی، علمی، اقتصادی، سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و دینی هستند. علاوه بر متون اصلی، نسخه دارای حواشی، شرح­ها، تقویم­ها، وقف­ها، امضاء­ها و مهر­ها حاوی اطلاعات تکمیلی جالبی است که برای محققان ارزش فراوانی دارد. این کتاب­ها همواره به جهت ویژگی و شرایط خاص (نظیر نوع چاپ، خط، تاریخ کتابت، قدمت و نفاست علمی و هنری و…) از اهمّیّت و ارزش والایی برخوردار می­باشند.

۱-۲- بیان مسئله

از دوران قاجاریه متفکران، نویسندگان و دانشمندان کوشیده­اند حاصل بسیاری از مطالعات و تحقیقات خود و گذشتگان را به صورت مکتوب (چاپ سنگی و…)، در دسترس همگان قرار دهند و برای آیندگان به یادگار بگذارند که کتابخانه­های بزرگ و کوچک کشور وکتابخانه آستان قدس رضوی دارای نسخه­های بسیار زیادی از این منابع هستند.

یکی از دغدغه های همیشگی بشر، سازماندهی داشته هایش بوده است. این امر با هدف دستیابی آسان تر به این داشته ها در صورت لزوم، صورت گرفته است. در علم کتابداری و اطلاع رسانی نیز یکی از دغدغه های بنیادی و همیشگی، دستیابی سریع و سهل به داشته ها، یعنی اطلاعات بوده است. بر این اساس، سازماندهی اطلاعات به عنوان تدبیری برای حصول به این مقصود، اندیشیده شده است. سازماندهی اطلاعات، سالها به عنوان محوری ترین فعالیت کتابداری و اطلاع رسانی و نمود فعالیتهای فنی و جدی کتابخانه به شمار می رفته است.

اختراع چاپ سنگی در قرن هجدهم، تحولی بنیادی در زندگی بشر پدید آورد و ابزاری در اختیار بشر قرار گرفت که قادر بود در مقایسه با دنیای قبل از آن شرایط بسیار بهتری فراهم نماید.  بسیاری از منابع در ایران و جهان به این روش چاپ گردیده اند که دارای ارزش بالایی از لحاظ علمی، فرهنگی و تاریخی می باشند.  این منابع با توجه به ویژگی های خاص خود نسبت به منابع چاپی دارای شرایط خاصی می باشند زیرا بررسی منابع موجود از دیرباز در عالم کتابداری و اطلاع رسانی وجود داشته و کتابداران برای رفع مشکلات موجود در این زمینه، سالها فعالیت فکری و عملی داشته و تاحدود زیادی بر این مشکلات فائق آمده اند .( بابازاده‌، ۱۳۷۸: ۱۷)

رویکرد کتابداران نسبت به منابع چاپ سنگی باید همان رویکرد کلان این حوزه نسبت به همه محملهای دانش باشد. همانگونه که سنگ نبشته ها، الواح گلین، کتابهای کاغذی و لوحهای فشرده همه در مفهوم عام کتاب، یعنی مجموعه ای از اطلاعات مضبوط و مکتوب می گنجند، منابع چاپ سنگی نیز در این دایره قرار می گیرند.

در واقع، منابع چاپ سنگی از انواع منابع اطلاعاتی نسبتا جدید می باشند اما این منابع دارای ویژگیهایی هستند که در انواع منابع شناخته شده جدید وجود ندارند .( بابازاده‌، ۱۳۷۸: ۲۲)

اهمیت منابع چاپ سنگی به حدی بوده است که اکثر کتابخانه های بزرگ کشور که دارای نسخه های سنگی می باشند را به واکنش وا داشته است. منابع چاپ سنگی، هم اکنون جایگاه خود را در کنار سایر منابع کتابخانه ای دارا می باشند و ضروری است کتابخانه های دارای نسخه های چاپ سنگی به بررسی منابع خود بپردازند تا امکان پاسخگویی بهتر و در نهایت رضایت بیشتر مخاطبین فراهم گردد (دبیری، ۱۳۸۴: ۵۹).

بر اساس شواهد موجود، نسخه های بسیار زیادی در کتابخانه‌های بزرگ، دانشگاهی، عمومی و خصوصی ایران نگهداری می‌شود. و بخش بزرگی از این منابع مورد بررسی قرار نگرفته اند و اطلاعات تفصیلی و یا حتی اجمالی از آنها در دست نیست.

در گذشته برای بررسی مجموعه‌های نسخه های چاپ سنگی، اقدامات ارزنده‌ای انجام گرفته است. اما کتب درسی دوره قاجار که اولین کتب آموزشی محسوب می شوند مورد بررسی قرار نگرفته اند. بنابراین به منظور آشنایی با کتب درسی چاپ سنگی دوره قاجار، به معرفی آن قسمت از کتب درسی که در کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی موجود هستند می‌پردازیم. لذا مساله این تحقیق بررسی موضوع کتب درسی چاپ سنگی از جنبه های مختلف با توجه به کتب درسی موجود در آستان قدس رضوی است.

 

۱۳- اهمیت پژوهش

از آنجایی که منابع چاپ سنگی حاصل دوره انتقال از دوران منابع خطی به دوران منابع چاپی هستند، با منابع خطی اشتراکات بسیار زیادی دارند و دارای ارزش تاریخی و فرهنگی بالایی می باشند. مسئله مهم در مورد نسخه های چاپ سنگی، شناسایی و تعیین قدمت آنهاست، به ویژه اگر از هنرهایی مثل خوشنویسی، تذهیب، تجلید، نقاشی و. . . در زیباسازی آنها استفاده شود. کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی به عنوان یکی از بزرگ ترین کتابخانه های ایران و منطقه، دارای مجموعه ای غنی و نفیس از کتاب های چاپ سنگی در ایران می باشد که در طول سالیان گذشته توسط افراد خیر و واقفان اهدا گردیده است.

بر اساس شواهد و قرائن  آستان قدس رضوی دارای منابع مهمی از کتابهای درسی چاپ سنگی دوره قاجار می باشد. این منابع دارای ارزش تاریخی و فرهنگی می باشند. از آنجا که با ورود صنعت چاپ به ایران به جهت سهولت و سرعت کتب چاپ سنگی جایگزین نسخه های خطی شدند و شروع این نهضت چاپ و انتشار کتاب تقریبا مقارن شد با تاسیس مراکز آکادمی علمی در کشور همانند مدرسه دارالفنون بنابراین کتب درسی در میان کتب چاپ سنگی جایگاه خاصی دارند و بررسی آنها جنبه های ناشناخته ای از فعالیت های علمی و آموزسی را روشن می کند  وبه همین جهت بررسی کتب درسی چاپ سنگی از اهمی خاصی برخوردار است.

                                   

۱-۴- اهداف پژوهش

معرفی جنبه های مختلف  کتاب­های درسی چاپ سنگی موجود در کتابخانه آستان قدس رضوی

۱-۴-۱- اهداف اصلی

۱- بررسی  فراوانی کتب  درسی چاپ سنگی در کتابخانه آستان قدس رضوی

۲- بررسی نحوه پراکندگی موضوعی کتب  درسی چاپ سنگی در کتابخانه آستان قدس رضوی

۳-  بررسی نحوه توزیع دوره های تاریخی چاپ کتب درسی چاپ سنگی در کتابخانه آستان قدس رضوی

۴-  بررسی پراکندگی مطبعه هایی که کتب درسی چاپ سنگی را چاپ و منتشر کرده اند

 1-4-2- اهداف فرعی

بررسی  مشخصه های کتابشناسی و نسخه شناسی کتب درسی چاپ سنگی به جا مانده از دوره قاجار

 

۱-۵- پرسش های پژوهش

۱- فراوانی کتب  درسی چاپ سنگی در کتابخانه آستان قدس رضوی به چه میزان است؟

۲- نحوه پراکندگی موضوعی کتب  درسی چاپ سنگی در کتابخانه آستان قدس رضوی چگونه است؟

۳- نحوه توزیع دوره های تاریخی چاپ کتب درسی چاپ سنگی در کتابخانه آستان قدس رضوی چگونه است؟

۴- پراکندگی مطبعه هایی که کتب درسی چاپ سنگی را چاپ و منتشر کرده اند چگونه است ؟

۱-۶- روش تحقیق:

به شیوه مشاهده انجام می­شود و روش فیش­برداری و کتابخانه­ای

مراجعه به کتابخانه آستان قدس و هماهنگی با مسئولین کتابخانه و حضور در تالار محققان و مشاهده و بررسی کتب درسی چاپ سنگی از دوره قاجار موجود در آن مکان مقدس.

۱-۷- تعاریف مفهومی و عملیاتی مولفه های اصلی:

۱-۷-۱- چاپ سنگی:

لیتوگرافی در لغت به معنای چاپ سنگی و حکاکی روی سنگ است و از قدیمی ترین انواع چاپ محسوب می شود که بیشتر برای چاپ کتب استفاده می گردید. چاپ سنگی نوعی چاپ مسطح بوده که درآن به جای حروف از سنگ مرمر استفاده می شده؛ بدین ترتیب که نوشته یا تصویر را به روی سنگ منتقل می کردند و با استفاده از روش های شیمیایی آن را برجسته می نمودند و سپس این تصویر به کرّات روی کاغذ کپی می شده است. این نوع چاپ با استفاده از روش مختلط فیزیکی و شیمیایی بر اساس دفع متقابل آب و چربی اختراع گردیده است (مبارکه، ۱۳۷۸: ۷۷).

 1-7-2- کتابخانه آستان قدس رضوی:

کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی به عنوان یکی از بزرگ ترین کتابخانه های ایران دارای مجموعه غنی از کتب چاپ سنگی نفیس و منحصر به فرد می باشد. و از جمله کتابخانه‌های وقفی قدیم است که درکنار بقعۀ مطهر حضرت رضا علیه السّلام شکل گرفته و تا امروز پابرجا مانده و در حفظو نگهداری میراث گذشتگان سـهم‌ بـه‌ سزایی دارد. (محبوب فریمانی، ۱۳۹۱: ۸۶)

تعداد صفحه :۱۵۸

قیمت :37500 تومان

بلافاصله پس از پرداخت ، لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار می گیرد

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت  serderehi@gmail.com

ارسال شده در