پایان نامه ارشد گروه علوم تربیتی گرایش برنامه ریزی درسی: بررسی جایگاه مؤلفه های فرهنگ ایثار …

گروه علوم تربیتی

 

پایاننامه جهت اخذ درجه کارشناسی ارشد

رشته برنامه ریزی درسی

عنوان

بررسی جایگاه مؤلفه های فرهنگ ایثار و شهادت در اهداف مصوب دوره متوسطه و راهکارهای مؤثر نهادینه سازی آن در مدارس از نظر دبیران شهر قم

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده درج نمی شود

تکه هایی از متن به عنوان نمونه :

چکیده

پژوهش حاضر با هدف بررسی جایگاه فرهنگ ایثار و شهادت در اهداف مصوب دوره متوسطه و راهکارهای مؤثر نهادینه سازی آن در مدارس از نظر دبیران شهر قم انجام شده است. پژوهش توصیفی حاضر متشکل از روش های؛ تحلیل اسنادی، تحلیل محتوا و پیمایش بوده و رویکرد آن نیز کاربردی است. جامعه پژوهشی شامل سه بخش؛ مدارک و مستندات مرتبط با فرهنگ ایثار و شهادت، اهداف مصوب دوره متوسطه و نیز کلیه دبیران دوره متوسطه (۲۹۲۵ نفر) مشغول به تدریس شهر قم در سال تحصیلی ۹۴ ـ ۱۳۹۳ می باشند. در بخش اول، کلیه مستندات علمی موجود و مرتبط در حوزه فرهنگ ایثار و شهادت مورد بررسی واقع شده، در بخش دوم از نمونه گیری هدفمند استفاده شده و در بخش سوم نیز با استفاده از فرمول کوکران، ۳۴۰ نفر دبیر به عنوان نمونه برآورد و به روش نمونه گیری طبقه ای تصادفی انتخاب شدند. ابزارهای گردآوری داده، در بخش تحلیل اسنادی فرم فیش برداری، در بخش تحلیل محتوا فرم چک لیست تحلیل محتوای محقق ساخته و در بخش پیمایش، پرسشنامه محقق ساخته بوده است. داده های پژوهش، در بخش تحلیل اسنادی به شیوه کیفی، در بخش تحلیل محتوا با استفاده از شاخص های آمار توصیفی و در بخش پیمایش با استفاده از آزمون های استنباطی؛ T تک نمونه ای، T گروه های مستقل، تحلیل واریانس یک راهه و فریدمن در محیط نرم افزار Spss  فرم ۱۹ تحلیل شده اند. عمده ترین نتایج پژوهش بیانگر آن است که؛۱. چارچوب محورها و مؤلفه های مفهومی فرهنگ ایثار و شهادت پس از بررسی مدارک و مستندات مرتبط، در ۴ محور و ۴۳ مؤلفه احصاء و طبقه بندی شده است. ۲. در بخش اهداف مصوب دوره متوسطه از مجموع ۳۸ واحد تحلیل ، اهداف سیاسی با ۹ فروانی و ۶۸/۲۳ درصد بیش ترین و اهداف علمی – آموزشی بدون هیچ توجهی، کم ترین میزان توجه را به محورها و مؤلفه های مفهومی فرهنگ ایثار و شهادت داشته اند. ۳. از نظر دبیران، در میان راهکارهای چهارگانه مؤثر بر نهادینه سازی فرهنگ ایثار و شهادت در مدارس، راهکارهای آموزشی با میانگین ۲۱/۴ بیش ترین و راهکارهای پژوهشی با میانگین ۲ کم ترین تأثیر را دارند. ۴. بین نظرات پاسخ گویان بر حسب جنسیت تفاوت معنادار در سطح  ۰۵/۰ < p وجود داشته است.

 

کلید واژگان: فرهنگ ایثار و شهادت، اهداف، دوره متوسطه، راهکار، نهادینه سازی.

 

فهرست مطالب

عنوان                                                                                                                صفحه

فصل اول : کلیات پژوهش

۱-۱. مقدمه ………………………………………………………………………………………………………………………………………۲

۱-۲. بیان مسئله ………………………………………………………………………………………………………………………………..۵

۱-۳. اهمیت و ضرورت پژوهش …………………………………………………………………………………………………………۹

۱-۳-۱. نظری …………………………………………………………………………………………………………………………..۹

۱-۳-۲. کاربردی ……………………………………………………………………………………………………………………….۹

۱-۴. اهداف پژوهش ……………………………………………………………………………………………………………………….۱۰

۱-۴-۱. اهداف کلی …………………………………………………………………………………………………………………۱۰

۱-۴-۲. اهداف جزئی ………………………………………………………………………………………………………………۱۰

۱-۵. سؤال های پژوهش ………………………………………………………………………………………………………………….۱۰

۱-۶. تعریف ‌های نظری و عملیاتی مفاهیم و اصطلاحات پژوهش …………………………………………………………۱۱

۱-۶-۱. تعریف مفهومی مفاهیم و اصطلاحات …………………………………………………………………………….۱۱

۱-۶-۲. تعریف عملیاتی مفاهیم و اصطلاحات …………………………………………………………………………….۱۵

فصل دوم : مبانی نظری و پیشینه پژوهش

بخش اول : فرهنگ ایثار و شهادت …………………………………………………………………………………………………….۱۷

۲-۱. مفهوم شناسی ایثار و شهادت ……………………………………………………………………………………………………۱۷

۲-۲. فرهنگ ایثار و شهادت در پرتو قرآن ………………………………………………………………………………………….۱۸

۲-۳. فرهنگ ایثار و شهادت از منظر ائمه اطهار (ع) …………………………………………………………………………….۲۲

۲-۴. تولید کنندگان گفتمان فرهنگ ایثار و شهادت در جمهوری اسلامی ایران ………………………………………..۲۷

۲-۴-۱. فرهنگ ایثار و شهادت در کلام امام خمینی (ره) ……………………………………………………………………..۲۷

۲-۴-۱-۱. ایثار و شهادت، سعادت است ……………………………………………………………………………………۲۷

۲-۴-۱-۲. ایثار و شهادت به منزله عزت است …………………………………………………………………………….۲۸

۲-۴-۱-۳. ایثار و شهادت، حیات جاودانی است …………………………………………………………………………۲۸

۲-۴-۱-۴. ایثار و شهادت، میراث اولیاء است ……………………………………………………………………………..۲۸

۲-۴-۱-۵. ایثار و شهادت، آزادی روح است ………………………………………………………………………………۲۹

۲-۴-۱-۶. ایثار و شهادت، عامل پیروزی است ……………………………………………………………………………۲۹

۲-۴-۱-۷. ایثار و شهادت، سبب رهایی از زندان است …………………………………………………………………۲۹

۲-۴-۱-۸ . شهدا از نگاه امام خمینی (ره) …………………………………………………………………………………..۳۰

۲-۴-۱-۸-۱. ناتوانی از درک مقام شهدا …………………………………………………………………………………….۳۰

۲-۴-۱-۸-۲. شهدا در محضر خدا …………………………………………………………………………………………….۳۰

۲-۴-۱-۸-۳. شهدا مهمان خدا ………………………………………………………………………………………………….۳۱

۲-۴-۲. فرهنگ ایثار و شهادت در اندیشه مقام معظم رهبری (مد ظله) ………………………………………………….۳۲

۲-۴-۲-۱. مفهوم ایثار ……………………………………………………………………………………………………………..۳۲

۲-۴-۲-۲. مفهوم شهادت …………………………………………………………………………………………………………۳۳

۲-۴-۲-۳. مفهوم فرهنگ ایثار و شهادت ……………………………………………………………………………………۳۴

۲-۴-۲-۴. آثار و پیامدهای فرهنگ ایثار و شهادت ………………………………………………………………………۳۵

۲-۴-۲-۴-۱. تقرب الهی ………………………………………………………………………………………………………….۳۵

۲-۴-۲-۴-۲. تقویت تلاش دسته جمعی……………………………………………………………………………………..۳۶

۲-۴-۲-۴-۳. کسب رضای الهی ……………………………………………………………………………………………….۳۶

۲-۴-۲-۴-۴. حفظ و تقویت نظام اسلامی ………………………………………………………………………………….۳۷

۲-۴-۲-۵. فرهنگ ایثار و شهادت و نقش تربیتی آن در اندیشه مقام معظم رهبری …………………………..۳۸

۲-۴-۲-۵-۱. خون شهدا عامل مؤثر در مقاومت نسل امروز ………………………………………………………….۳۸

۲-۴-۲-۵-۲. شهدا عامل تدبیر و عبرت گیری برای نسل جوان …………………………………………………….۳۸

۲-۴-۲-۶. نقش دانشگاه شاهد در قبال فرهنگ ایثار و شهادت ……………………………………………………..۳۹

۲-۴-۲-۷. فرهنگ ایثار و شهادت و تقویت بنیه علمی …………………………………………………………………۳۹

۲-۴-۳. فرهنگ ایثار و شهادت از نگاه استاد شهید مطهری …………………………………………………………………..۴۰

۲-۴-۳-۱. شهادت، نوعی هجرت به سوی خدا …………………………………………………………………………..۴۰

۲-۴-۳-۲. مفهوم شناسی شهادت ………………………………………………………………………………………………۴۱

۲-۴-۳-۳. جنبه های اجتماعی ایثار و شهادت …………………………………………………………………………….۴۲

۲-۴-۳-۴. مقام شهید ……………………………………………………………………………………………………………….۴۳

۲-۴-۳-۵. منطق شهید ……………………………………………………………………………………………………………..۴۳

۲-۴-۳-۶. تربت شهید …………………………………………………………………………………………………………….۴۴

۲-۵. کارکردهای فرهنگ ایثار و شهادت …………………………………………………………………………………………….۴۵

۲-۵-۱. ارزش آفرینی ………………………………………………………………………………………………………………۴۵

۲-۵-۲. حماسه سازی ……………………………………………………………………………………………………………..۴۵

۲-۵-۳. کمال بخشی ………………………………………………………………………………………………………………..۴۷

۲-۵-۴. بحران زدایی ……………………………………………………………………………………………………………….۴۸

۲-۵-۵. موج آفرینی و بصیرت بخشی ………………………………………………………………………………………..۵۰

۲-۵-۶. عزت طلبی …………………………………………………………………………………………………………………۵۱

۲-۵-۷. انسانی بودن ………………………………………………………………………………………………………………..۵۲

۲-۵-۸ . دین محوری ………………………………………………………………………………………………………………۵۳

۲-۵-۹. اخلاص و ماندگاری …………………………………………………………………………………………………….۵۴

۲-۵-۱۰. عدالت طلبی ……………………………………………………………………………………………………………..۵۶

۲-۵-۱۱. گذشت و فداکاری …………………………………………………………………………………………………….۵۶

۲-۵-۱۲. آزادی خواهی ……………………………………………………………………………………………………………۵۷

۲-۵-۱۳. تقوا و پرهیزکاری ………………………………………………………………………………………………………۵۸

۲-۵-۱۴. مقاومت و سخت کوشی …………………………………………………………………………………………….۵۹

۲-۵-۱۵. زمان شناسی ……………………………………………………………………………………………………………..۵۹

۲-۵-۱۶. جامعیت ……………………………………………………………………………………………………………………۶۰

۲-۶. جلوه های فرهنگ ایثار و شهادت در ایران …………………………………………………………………………………۶۲

۲-۷. نقش فرهنگ ایثار و شهادت در تقویت امنیت ملی ………………………………………………………………………۶۳

۲-۸ . الگوی برنامه درسی با رویکرد فرهنگ ایثار و شهادت …………………………………………………………………۶۷

۲-۹. روش های تربیتی تعمیق فرهنگ ایثار و شهادت در دانش آموزان ………………………………………………….۷۴

۲-۹-۱. ملموس سازی …………………………………………………………………………………………………………….۷۵

۲-۹-۲. تجربی سازی ………………………………………………………………………………………………………………۷۵

۲-۹-۳. آموزش از زبان همسالان ………………………………………………………………………………………………۷۵

۲-۹-۴. تصویرسازی ………………………………………………………………………………………………………………..۷۶

۲-۹-۵. تطابق گفتار و کردار …………………………………………………………………………………………………….۷۶

۲-۹-۶. آموزش گام به گام ……………………………………………………………………………………………………….۷۶

۲-۹-۷. خوشایندسازی …………………………………………………………………………………………………………….۷۷

۲-۹-۸ . بهره گیری از مثال و مصداق ………………………………………………………………………………………..۷۷

بخش دوم : آموزش متوسطه …………………………………………………………………………………………………………….۷۸

۲-۱۰. جایگاه آموزش متوسطه در نظام تعلیم و تربیت …………………………………………………………………………۷۸

۲-۱۱. اهمیت دوره متوسطه ……………………………………………………………………………………………………………..۸۰

۲-۱۲. ابعاد روانشناختی آموزش متوسطه ……………………………………………………………………………………………۸۱

۲-۱۳. ابعاد جامعه شناختی آموزش متوسطه ……………………………………………………………………………………….۸۳

۲-۱۴. جایگاه نظام اعتقادی و ارزشی جامعه در تعیین اهداف………………………………………………………………..۸۴

۲-۱۵. اصول تعیین اهداف………………………………………………………………………………………………………………..۸۵

۲-۱۶. هدف در آموزش و پرورش ……………………………………………………………………………………………………۸۶

۲-۱۷. اهداف مصوب دوره متوسطه …………………………………………………………………………………………………..۸۷

بخش سوم : پیشینه پژوهش ………………………………………………………………………………………………………………۹۴

۲-۱۸. پیشینه در داخل کشور ……………………………………………………………………………………………………………۹۴

۲-۱۹. پیشینه در خارج از ایران ……………………………………………………………………………………………………….۱۰۹

۲-۲۰. جمع بندی ………………………………………………………………………………………………………………………….۱۱۱

فصل سوم : روش شناسی پژوهش

۳-۱. روش پژوهش ………………………………………………………………………………………………………………………۱۱۵

۳-۲. جامعه پژوهش ………………………………………………………………………………………………………………………۱۱۵

۳-۳. روش نمونه گیری و حجم نمونه …………………………………………………………………………………………….۱۱۶

۳-۴. ابزارهای گردآوری داده ها ……………………………………………………………………………………………………..۱۱۷

۳-۵. روایی و پایایی ………………………………………………………………………………………………………………………۱۱۹

۳-۵-۱. روایی چارچوب مفهومی …………………………………………………………………………………………….۱۱۹

۳-۵-۲. پایایی چارچوب مفهومی …………………………………………………………………………………………….۱۱۹

۳-۵-۳. روایی پرسشنامه ………………………………………………………………………………………………………..۱۲۰

۳-۵-۴. پایایی پرسشنامه …………………………………………………………………………………………………………۱۲۰

۳-۶. مراحل انجام پژوهش ……………………………………………………………………………………………………………..۱۲۱

۳-۶-۱. تحلیل اسنادی ……………………………………………………………………………………………………………۱۲۱

۳-۶-۲. تحلیل محتوا ……………………………………………………………………………………………………………..۱۲۱

۳-۶-۳. پیمایش……………………………………………………………………………………………………………………..۱۲۱

۳-۷. روش تجزیه و تحلیل داده ها ………………………………………………………………………………………………….۱۲۲

فصل چهارم : تجزیه و تحلیل یافته های پژوهش

۴-۱. بررسی سؤال اول پژوهش ………………………………………………………………………………………………………۱۲۵

۴-۲. بررسی سؤال دوم پژوهش ………………………………………………………………………………………………………۱۲۶

۴-۳. بررسی سؤال سوم پژوهش ……………………………………………………………………………………………………..۱۳۲

فصل پنجم : بحث و نتیجه گیری

۵-۱. نتایج بررسی سؤال های پژوهش ……………………………………………………………………………………………..۱۶۲

۵-۱-۱. نتایج بررسی سؤال اول پژوهش …………………………………………………………………………………..۱۶۲

۵-۱-۲. نتایج بررسی سؤال دوم پژوهش …………………………………………………………………………………..۱۶۴

۵-۱-۳. نتایج بررسی سؤال سوم پژوهش ………………………………………………………………………………….۱۶۵

۵-۲. پیشنهادهای عملی جهت کاربست یافته های پژوهش …………………………………………………………………۱۷۳

۵-۳. عناوین پیشنهادی برای پژوهش های آتی ………………………………………………………………………………….۱۷۴

۵-۴. محدودیت های علمی پژوهش ………………………………………………………………………………………………..۱۷۵

فهرست منابع

الف) منابع فارسی ………………………………………………………………………………………………………………….۱۷۶

ب) منابع انگلیسی ………………………………………………………………………………………………………………….۱۸۷

پیوست

پیوست شماره ۱ …………………………………………………………………………………………………………………….۱۸۹

پیوست شماره ۲ …………………………………………………………………………………………………………………….۱۹۱

  

فهرست جداول

عنوان                                                                                                                صفحه

جدول شماره ۲- ۱. کارکردهای فرهنگ ایثار و شهادت ……………………………………………………………………….۶۲

جدول شماره ۳-۱. توزیع جامعه دبیران دوره متوسطه شهر قم به تفکیک ناحیه آموزشی و جنسیت …………۱۱۶

جدول شماره ۳-۲. توزیع نمونه دبیران دوره متوسطه شهر قم به تفکیک ناحیه آموزشی و جنسیت ………….۱۱۷

جدول شماره ۳-۳. چارچوب مفهومی محورها و مؤلفه های فرهنگ ایثار و شهادت ………………………………۱۱۸

جدول شماره ۳-۴. ضریب آلفای کرونباخ هر یک از ابعاد پرسشنامه ……………………………………………………۱۲۰

جدول شماره ۴-۱. چارچوب مفهومی محورها و مؤلفه های فرهنگ ایثار و شهادت ………………………………۱۲۵

جدول شماره ۴-۲. تحلیل اهداف مصوب دوره متوسطه به لحاظ میزان توجه به فرهنگ ایثار و شهادت …..۱۲۷

جدول شماره ۴-۳. توزیع فراوانی و درصد توجه به فرهنگ ایثار و شهادت به تفکیک اهداف مصوب دوره متوسطه ………………………………………………………………………………………………………………………………………..۱۳۱

جدول شماره ۴-۴. توزیع فراوانی و درصد دبیران به تفکیک جنسیت ………………………………………………….۱۳۳

جدول شماره ۴-۵. توزیع فراوانی و درصد دبیران به تفکیک سابقه تدریس ………………………………………….۱۳۴

جدول شماره ۴-۶. توزیع فراوانی و درصد دبیران به تفکیک رشته تحصیلی …………………………………………۱۳۵

جدول شماره ۴-۷. توزیع فراوانی و درصد دبیران به تفکیک سطح تحصیلات ………………………………………۱۳۶

جدول شماره ۴-۸ . توزیع فراوانی و درصد دبیران به تفکیک ناحیه آموزشی ………………………………………..۱۳۷

جدول شماره ۴-۹. توزیع فراوانی و درصد و میانگین گویه های مربوط به راهکارهای آموزشی ……………..۱۳۸

جدول شماره ۴-۱۰. نتایج آزمون t تک نمونه ای، مقایسه میانگین با میانگین فرضی (۳ = m) ………………..140

جدول شماره ۴-۱۱. توزیع فراوانی و درصد و میانگین گویه های مربوط به راهکارهای پژوهشی …………..۱۴۱

جدول شماره ۴-۱۲. نتایج آزمون t تک نمونه ای، مقایسه میانگین با میانگین فرضی (۳ = m) ………………..143

جدول شماره ۴-۱۳. توزیع فراوانی و درصد و میانگین گویه های مربوط به راهکارهای فرهنگی …………….۱۴۴

جدول شماره ۴-۱۴. نتایج آزمون t تک نمونه ای، مقایسه میانگین با میانگین فرضی (۳ = m) ………………..146

جدول شماره ۴-۱۵. توزیع فراوانی و درصد و میانگین گویه های مربوط به راهکارهای هنری ……………….۱۴۷

جدول شماره ۴-۱۶. نتایج آزمون t تک نمونه ای، مقایسه میانگین با میانگین فرضی (۳ = m) ………………..149

جدول شماره ۴-۱۷. رتبه بندی میانگین میزان تأثیر راهکارهای چهارگانه بر نهادینه سازی فرهنگ ایثار و شهادت در مدارس ………………………………………………………………………………………………………………………..۱۵۰

جدول شماره ۴-۱۸. خلاصه اطلاعات آزمون فریدمن ………………………………………………………………………..۱۵۰

جدول شماره ۴-۱۹. توزیع فراوانی، میانگین و انحراف معیار سؤال ها به تفکیک جنسیت ………………………۱۵۲

جدول شماره ۴-۲۰. نتایج آزمون t مستقل برای متغیر جنس ……………………………………………………………….۱۵۲

جدول شماره ۴-۲۱. نتایج تحلیل واریانس برای متغیر سابقه تدریس ……………………………………………………۱۵۳

جدول شماره ۴-۲۲. نتایج تحلیل واریانس برای متغیر رشته تحصیلی …………………………………………………..۱۵۴

جدول شماره ۴-۲۳. نتایج تحلیل واریانس برای متغیر سطح تحصیلات ……………………………………………….۱۵۵

جدول شماره ۴-۲۴. نتایج تحلیل واریانس برای متغیر ناحیه آموزشی …………………………………………………..۱۵۶

جدول شماره ۴-۲۵. نتایج تحلیل واریانس چند راهه میزان تأثیر هر یک از راهکارهای مؤثر نهادینه سازی فرهنگ ایثار و شهادت در مدارس با توجه به متغیرهای جمعیت شناختی ……………………………………………..۱۵۷

جدول شماره ۴-۲۶. آزمون زوجی مقایسه میانگین راهکارهای چهارگانه بر حسب جنسیت ……………………۱۵۷

جدول شماره ۴-۲۷. مجموع میانگین راهکارهای مؤثر نهادینه سازی فرهنگ ایثار و شهادت در مدارس از نظر دبیران …………………………………………………………………………………………………………………………………………..۱۵۸

جدول شماره ۴-۲۸. نتایج آزمون t تک نمونه ای، مقایسه میانگین با میانگین فرضی (۳ = m) ………………..159

جدول شماره ۵-۱. جمع بندی نهایی تدوین چارچوب محورها و مؤلفه های فرهنگ ایثار و شهادت ………۱۶۳

 

فهرست تصاویر و نمودارها

عنوان                                                                                                                صفحه

شکل شماره ۲- ۱. فرهنگ ایثار و شهادت در کلام امام خمینی (ره)  …………………………………………………….۳۱

شکل شماره ۲- ۲. فرهنگ ایثار و شهادت در اندیشه مقام معظم رهبری …………………………………………………۴۰

شکل شماره ۲- ۳. فرهنگ ایثار و شهادت از نگاه شهید مطهری ……………………………………………………………۴۴

شکل شماره ۲- ۴. عناصر برنامه درسی مبتنی بر فرهنگ ایثار و شهادت …………………………………………………۷۴

شکل شماره ۲- ۵. روش های تربیتی تعمیق فرهنگ ایثار و شهادت ………………………………………………………۷۸

شکل شماره ۲- ۶. جایگاه نظام اعتقادی و ارزشی در تدوین اهداف ………………………………………………………۸۵

شکل شماره ۲-۷. چارچوب مفهومی فصل دوم پژوهش …………………………………………………………………….۱۱۳

نمودار شماره ۴-۱. توزیع درصد دبیران به تفکیک جنسیت ………………………………………………………………..۱۳۳

نمودار شماره ۴-۲. توزیع درصد دبیران به تفکیک سابقه تدریس ………………………………………………………..۱۳۴

نمودار شماره ۴-۳. توزیع درصد دبیران به تفکیک رشته تحصیلی ……………………………………………………….۱۳۵

نمودار شماره ۴-۴. توزیع درصد دبیران به تفکیک سطح تحصیلات …………………………………………………….۱۳۶

نمودار شماره ۴-۵. توزیع درصد دبیران به تفکیک ناحیه آموزشی ……………………………………………………….۱۳۷

 

 

۱-۱. مقدمه

هر جامعه ای دارای مجموعه ای از ارزش ها[۱] است که نقشی تحکیم بخش در آن ایفا می کنند. این ارزش ها از مهم ترین اجزای یک فرهنگ[۲] به شمار می آیند، چرا که از باورهای[۳] یک ملت سرچشمه می گیرند و در عرصه های گوناگون تأثیر می گذارند. افراد یک جامعه گفتار و رفتار خویش را بر اساس ارزش هایی که پذیرفته اند و به آن ها پای بند هستند، سامان می دهند. در این میان ارزش های اخلاقی و دینی به لحاظ تأثیر ژرفی که در روح و روان آدمیان بر جای می گذارند و در سلوک فردی و اجتماعی آن ها بیشتر جلوه گر می شوند، از جایگاه برجسته ای برخوردارند (جان فشان، حسینی، ۱۳۸۹: ۱۰۶).

ارزش ها، عقاید عمیقاً ریشه داری هستند که به وسیله مکانیزم جامعه پذیری[۴] از نسلی به نسل دیگر منتقل می شوند. جامعه پذیری، مکانیزم مهمی است که ارزش های حاکم بر جامعه را در انسان ها نهادینه می کند. درونی کردن[۵] یا نهادینه سازی[۶] در فرآیند[۷] جامعه پذیری از طریق نهادهای مختلف اجتماعی صورت می پذیرد که یکی از آن ها آموزش و پرورش می باشد. در این فرآیند، افراد جامعه بدون احساس فشار و اجبار، از سر میل و رغبت ارزش های اجتماعی را پذیرفته و با آن هم نوایی می کنند (رستمی، عرفانی، ۱۳۸۹: ۱۶۸).

یکی از ارزش های اساسی جوامع اسلامی، فرهنگ ایثار و شهادت است[۸]. فرهنگ ایثار و شهادت، به عنوان یکی از غنی ترین گنجینه های فرهنگ اسلامی، می تواند موتور محرکه پیشرفت دنیوی، اخلاقی، اخروی و … جامعه و همچنین پشتوانه عظیم حفظ و حراست از اسلام و نظام جمهوری اسلامی ایران باشد (چراغی، اسلام پناه، ۱۳۸۹: ۱۰۲).

از سوی دیگر، با توجه به این که مهم ترین سرمایه هر ملت، جوانان آن کشور هستند و طرز فکر، نگرش، رفتار و روحیه نوجوانان و جوانان هر مرز و بوم تعیین کننده خط مشی آتی کشور خواهد بود، نوجوان و جوان اگر پایه های فکری مستحکم و صحیحی داشته باشد، در آینده تبدیل به فردی مفید خواهد شد و بالعکس اگر از پایه های سست فکری و عقاید و فرهنگ غلط پیروی کند، به فردی متزلزل، بی هویت و سربار جامعه مبدل خواهد شد. در دنیای معاصر که دشمنان با تهاجم فرهنگی و در عرصه جنگ نرم هر روز سعی دارند به ترفندی جوانان را از باورهای ارزشی خود دور سازند، آنان را بی هویت کنند و پیرو فرهنگ غرب نمایند، تربیت فرزندان در پرتو فرهنگ ایثار و شهادت می تواند ضامن رشد و تعالی اخلاقی و معنوی آنان و بهترین و قوی ترین مکانیزم در این راستا باشد. بنابراین انتقال این ارزش ها به نسل جدید از اهمیت بسزایی برخوردار است و نخستین راه در انتقال و نهادینه سازی این فرهنگ، تعلیم و تربیت می باشد (سعیدمنش، الهی، ۱۳۸۹: ۱۸۶).

فرهنگ ایثار و شهادت با اثرگذاری بر فضای فکری و ذهنی جوانان، باعث می شود دو نسل قدیم و جدید درک مشترکی از جامعه و نیز فلسفه زندگی پیدا نمایند. همچنین این فرهنگ متعالی باید بازتولید[۹] شود، در غیر این صورت محدود شده و کاربرد آن در عصر حاضر و آینده کمتر خواهد شد. اما اگر در این بازتولید، فرهنگ سازی مطلوبی صورت گیرد و بستر مناسبی برای نهادینه سازی آن فراهم شود، از طرفی فرهنگ ایثار و شهادت را به نسل امروز منتقل کرده ایم و مناسبات نسلی را برقرار نموده ایم و از طرفی دیگر، فرهنگ نوینی از ارزش های ایثار و شهادت را تضمین نموده ایم. از این رو نظام تعلیم و تربیت رسمی کشور، بایستی شکوفایی و پرورش این عناصر بنیادین را سرلوحه اهداف و برنامه های خود قرار دهد (شاهین، چشمه سهرابی، ۱۳۸۷: ۴۲۳).

با عنایت به موارد فوق، از جمله اهدافی که می توان برای آموزش و پرورش برشمرد، رشد فضایل اخلاقی دانش آموزان بر پایه تعالیم اسلام است. مدرسه وظیفه آماده کردن نسل جدید را برای جامعه امروز برعهده دارد. امروزه بسیاری از افراد در رویارویی با مسائل زندگی، فاقد توانایی های لازم و اساسی هستند و همین امر آنان را در مواجهه با مسائل و مشکلات روزمره آسیب پذیر نموده است. نوجوانان و جوانان برای مقابله با فشارهای موقعیت های مختلف به کارکردهایی نیاز دارند که آنان را در کسب این توانایی ها تجهیز نماید، لذا می توان با تأکید بر فرهنگ ایثار و شهادت، فرصت هایی را برای رشد اخلاقی دانش آموزان فراهم نمود تا نوجوانان و جوانان علاوه بر کسب توانایی های خواندن، نوشتن، حساب کردن و … مفاهیم این فرهنگ را فرا بگیرند و در خود نهادینه سازند تا با بهره گیری از آن در زندگی خود، توان ایستادگی و مقابله با مسائل را دارا باشند (جمشیدیان و همکاران، ۱۳۸۷: ۲۹۴).

معمولاً با دو رویکرد[۱۰] می توان به طرح موضوع فرهنگ ایثار و شهادت در نظام آموزشی پرداخت. نگاه اول آن است که هدف نظام آموزشی، آشنا کردن دانش آموزان با مفهوم، ابعاد و مصادیق مقوله مذکور است. به بیان دیگر شناخت فرهنگ ایثار و شهادت موضوعیت دارد. در نگاه دوم، هدف از طرح این مقوله در نظام آموزشی، نایل ساختن دانش آموزان به مجموعه ای از فضائل اخلاقی و نهادینه سازی این فرهنگ در مدارس و دانش آموزان است. با پذیرش نگاه دوم، طرح موضوع فرهنگ ایثار و شهادت به مثابه ابزاری است که می تواند به تحقق اهداف نظام آموزشی یاری رساند (هاونگی، ۱۳۸۹: ۳۹۸ – ۳۹۷).

[۱]. Values

[۲]. Culture

[۳]. Beliefs

[۴]. Socialization

[۵]. Internalize

[۶]. Institutionalizing

[۷]. Process

[۸]. Sacrifice & Martyrdom Culture

[۹]. Reproduction

[۱۰]. Approach

 

***ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل و با فرمت ورد موجود است***

متن کامل را می توانید دانلود نمائید

چون فقط تکه هایی از متن پایان نامه در این صفحه درج شده (به طور نمونه)

ولی در فایل دانلودی متن کامل پایان نامه

 با فرمت ورد word که قابل ویرایش و کپی کردن می باشند

موجود است

تعداد صفحه : ۲۱۱

قیمت : ۱۴۷۰۰ تومان

 

 

***

—-

پشتیبانی سایت :               serderehi@gmail.com

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

***  **** ***

ارسال شده در