دانلود پایان نامه ارشد: نقش فضایل و رذائل در ادراک از منظر قرآن و سنّت

دانشگاه باقر العلوم «علیه السلام»

    پایان نامه کارشناسی ارشد رشته مدرّسی معارف اسلامی(اخلاق)

عنوان :

نقش فضایل و رذائل در ادراک از منظر قرآن و سنّت

استاد راهنما:

دکتر امیر دیوانی

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی شود

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود است)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

فهرست مطالب:

کلیات… ۱

(مفاهیم) و متغیّرها ۳

پیش فرض های پژوهش… ۳

اهداف پژوهش… ۳

سؤالات پژوهش… ۳

الف) سؤالات اصلی: ۳

ب) سؤالات فرعی: ۴

ضرورت تحقیق.. ۴

پیشینه تحقیق.. ۵

 

بخش اول: ادراک و شناخت… ۸

فصل اول: مفهوم شناسی ادراک.. ۹

«معنای لغوی» ۱۰

تعریف شناخت و معرفت… ۱۲

(ادراک) علم و معرفت از منظر قرآن و روایت… ۱۳

اختلاف شناخت ها زمینه ساز تفاوت ایدئولوژی­ها ۱۴

امکان شناخت: ۱۵

فصل دوّم: اهمیّت و لزوم ادراک از منظر قرآن و روایات.. ۱۷

الف) قرآن مجید. ۱۸

ب) روایات معصومین:.. ۲۱

فصل سوّم: مبادی ادراک (معرفت یا شناخت).. ۲۴

راه های شناخت: ۲۶

الف) راه حسّ (معرفت حسّی) ۲۶

محدودیت ها و ویژگی های چهارگانه شناخت حسّی.. ۲۷

برخی آیات و روایات مربوط به ابزار شناخت حسّی.. ۲۸

آیات: ۲۸

روایات: ۲۸

ب) راه عقل و خرد (معرفت عقلانی) ۲۹

مشخصات شناخت عقلی.. ۲۹

برخی از آیات و روایات مربوط به شناخت عقلی.. ۳۰

آیات: ۳۰

روایات: ۳۰

حقیقت عقل: ۳۲

ج) راه دل و قلب (معرفت شهودی و اشراقی) ۳۲

زمینه شناخت اشراقی.. ۳۶

مکانیزم شناخت عرفانی یا همان ادراک و معرفت از راه دل. ۳۷

د) راه وحی (معرفت و ادراک وحیانی) ۴۲

 

بخش دوّم: فضائل و رذایل در قرآن و روایات معصومینE. 45

فصل اوّل: مفهوم شناسی فضایل و رذایل. ۴۶

الف) لغت… ۴۷

واژه فضائل: ۴۷

واژه رذایل: ۴۷

ب) در اصطلاح.. ۴۷

ملاک و معیار تشخیص فضائل و رذایل اخلاقی.. ۴۸

«سودگرایی» ۴۸

«قصد انجام وظیفه» ۴۹

«نوع دوستی» ۴۹

«تبیین دیدگاه اسلام درباره معیار فضایل و رذایل» ۵۰

فصل دوّم: بررسی مسئله «فضیلت و رذیلت» در قرآن و روایات.. ۵۴

دورنمایی از «فضایل و رذایل اخلاقی» در قرآن و روایات… ۵۵

فضائل: ۵۵

الف) فضائل اخلاقی عام: ۵۶

ب) فضایل اخلاقی ایمانی: ۵۶

ج) فضایل اخلاقی اجتماعی: ۵۶

رذایل: ۵۷

«ارتباط بین عمل و حوادث عالم» ۵۸

روش قرآن در بیان فضایل و رذایل.. ۵۸

«هشدارهای قرآن» ۵۹

راه های تحصیل فضائل و دفع رذائل.. ۵۹

 

بخش سوّم: نقش فضائل و رذائل در ادراک… ۶۱

فصل اوّل: کلیات.. ۶۲

«علّت حجاب دل» ۶۴

شکوفایی عقول هدف اصلی انبیاء از تهذیب نفوس بشر. ۶۵

تأکید قرآن و روایات بر بُعد شناختی انسان. ۶۶

کارکرد فضائل و رذایل بر قوه ادراک… ۶۷

الف) کارکرد رذایل.. ۶۷

ب) کارکرد فضائل.. ۶۷

«علوم اشراقی و شهودات عرفانی» ۶۸

حکمت، نوعی از شناخت و بصیرت قدسی.. ۷۰

عدم اختصاص علوم اشراقی به انبیاء فقط.. ۷۲

«اندکی سالکان طریق در عین امکان برای همه» ۷۴

فصل دوّم: رذایلی که بر ادراک تأثیر می گذارند. ۷۸

عدم وصول به مقصد با مرکب گناه و نافرمانی حقّ.. ۷۹

قلب مریض…. ۸۰

رذایلی که بر ادراک تأثیر می گذارند (از دیدگاه قرآن و روایت) ۸۱

۱- کفر حجاب قلب… ۸۱

۲- تکبّر حجاب نفس… ۸۲

۳- گناه «اعمال سیئه» زنگار دل. ۸۴

تیره شدن روح به وسیله گناه ۸۵

گناه باعث محرومیّت آدمی از رزق.. ۸۷

۴- اثر اعراض از ذکر خدا ۸۷

۵- هواپرستی مانع حکمت… ۸۹

۶- نادیده گرفتن حقّ اهل بیت۷ باعث نقص علم. ۹۱

۷- طول امل و ذهاب عقل.. ۹۱

۸- حرص و آز و دنیازدگی مانع حضور ملائکه در قلب… ۹۲

۹- محبّت دنیا مانع بزرگ معرفت… ۹۳

۱۰- شرک باعث پیدا نکردن راه راست… ۹۴

۱۱- نفاق سبب عدم فهم. ۹۴

۱۲- تکذیب آیات الهی و جدل در آیات الهی مانع گشایش درهای آسمان  ۹۵

۱۳- ظلم علّت محرومیّت از هدایت الهی.. ۹۵

۱۳- دروغگویی.. ۹۶

۱۴- عشق و نفرت سدّ معرفت و ادراک… ۹۷

۱۵- پرخوری و حرام خواری مانع فطانت و زیرکی در ادراک… ۹۸

۱۶- اغواء شیطان مانع فهم صحیح و القاء شیطان باعث سهو و نسیان.. ۹۹

۱۷- میل به باطل.. ۱۰۰

۱۸- لجاجت و تعصّب بی جا مانع تفکّر، استدلال و حقّ بینی.. ۱۰۱

۱۹- بهانه جویی باعث قساوت قلب… ۱۰۱

۲۰- غفلت، گمراهی جان. ۱۰۲

۲۱- شقاوت و محرومیّت از علم. ۱۰۳

۲۲- فسق موجب گمراهی ومانع شناخت حقایق.. ۱۰۳

۲۳- ترک عمل موجب از دست دادن علم. ۱۰۴

۲۴- تن پروری و راحت طلبی موجب محرومیّت از معرفت… ۱۰۵

۲۵- فضائل اخلاقی پائین حجاب از امّ الفضائل.. ۱۰۵

۲۶- منع دیگران از علم، باعث سلب علم از خود عالم. ۱۰۵

۲۷- حسّ گرایی افراطی مانع رسیدن به علوم غیبی.. ۱۰۶

۲۸- تقلید کورکورانه مانع تفکّر و اندیشه. ۱۰۶

۲۹- غضب موجب تباهی عقل.. ۱۰۷

۳۰- دون همّتی مانع پیگیری اهداف بلند. ۱۰۷

۳۱- فرار از جنگ موجب مهر بر قلب و عدم فهم. ۱۰۸

۳۲- زیاده گویی و پرحرفی و پریشانی و آشفتگی قلوب مانع از دیدن حقایق.. ۱۰۸

فصل سوم: فضائلی که بر ادراک اثر مثبت می گذارند. ۱۱۰

فضایل.. ۱۱۱

«فضائلی که بر ادراک تأثیر دارند.» ۱۱۱

مقصود از رزق در قرآن مجید. ۱۱۳

۱- ایمان و تقوا شکوفاگر فطرت… ۱۱۴

۲- عمل فضیلت مندانه کلید شناخت… ۱۱۷

۴- زهد و بی رغبتی به دنیا مایه حکمت… ۱۱۹

۵- اخلاص مایه جوشش حکمت… ۱۲۱

۶- ذکر مدام الهی باعث بینایی چشم دل: ۱۲۳

۷- استغفار و توبه سبب بارش رزق الهی.. ۱۲۴

مقصود از رزق در روایات معصومین:.. ۱۲۴

۸- القای ملک باعث فزونی فهم. ۱۲۵

۹- پند پذیری و عبرت گیری موجب بینایی.. ۱۲۵

۱۰- استمداد از خداوند باعث بصیرت… ۱۲۵

۱۱- نوافل سبب قرب الهی و دیدن و شنیدن از نوعی دیگر. ۱۲۶

۱۲- طهارت قلب راه نیل به مراحل برتر قرآن. ۱۲۷

۱۳- خوف الهی سبب نوعی علم. ۱۲۸

۱۴- خلوت کردن یا شاغل زدایی زمینه کسب فیض الهی.. ۱۲۹

۱۵- دعا کلید رحمت… ۱۳۰

۱۶- صبر زمینه نور و صفای باطن.. ۱۳۰

۱۷- حسن خلق سبب زیادی در رزق.. ۱۳۱

۱۸- شکر نعمت باعث زیادت در علم و معرفت… ۱۳۱

۱۹- حسن نیّت… ۱۳۱

۲۰- شرح صدر سبب هدایت… ۱۳۲

۲۱- پیروی از صاحب وحی شهود آور و موجب عقلانیّت… ۱۳۲

۲۲- همّت بلند شرط رسیدن به کمالات بالا. ۱۳۲

۲۳- مشورت و مشاوره باعث فزونی عقل.. ۱۳۳

۲۴- تواضع مزرعه حکمت… ۱۳۳

۲۵- دعوت به حق راهی برای وصول به حقیقت علم و بصیرت… ۱۳۴

۲۶- حدیث اهل بیت صیقل قلوب، زمینه ساز معرفت برتر. ۱۳۴

۲۷- مجاهده در راه خدا، راه رسیدن به مسیر حق.. ۱۳۵

۲۸- اتباع حقّ، سبب کمال عقل.. ۱۳۵

۲۹- غلبه بر هوا و هوس، سبب ظهور نیروی عقل.. ۱۳۵

۳۰- خودشناسی و معرفت نفس باعث علم به دیگران. ۱۳۶

۳۱- لقمه حلال سبب نور قلب… ۱۳۶

۳۲- گرسنگی و کم خوری علّت تابش نور حکمت بر قلب… ۱۳۷

۳۳- حفظ زبان کلید حکمت… ۱۳۷

۳۴- عبودیت حق سبب رسیدن به مقام یقین.. ۱۳۸

۳۵- حرکت بسوی خدا و توجه به دوستی خداوند باعث رفع حجوب… ۱۳۸

۳۶- تفکّر باعث نورانیت… ۱۳۹

جمع­بندی.. ۱۴۰

فهرست منابع.. ۱۵

چکیده

از آنجایی که دغدغه بشر در طول اعصار دستیابی به اصیل ترین و ناب ترین معارف بوده است تا بتواند تیشه بر ریشه همه جهالت­ها بزند و خود را از بند اسارت جهالت برهاند. این پایان­نامه بر آن است تا بتواند راهی را برای دستیابی بشر به ادراکاتی مصون از خطا معرفی نماید. از آنجایی که در روایات معصومین: و آیات قرآن کریم در مورد تأثیر فضایل و رذایل اخلاقی بر شناخت و ادراک، اشاراتی به صورت مستقیم و  غیر مستقیم وارد شده است این تحقیق بر آن است که این نقش و تأثیرگذاری را در این پژوهش بررسی نماید.

برخی قائلند که گناه حجابی بر دیدگان انسان ایجاد می کند که مانع از دید صحیح می شود و یا  اصلاً دیده را کور کرده و آدمی را از دیدن بسیاری از حقایق بازمی دارد. آیا این ادّعا صحیح می باشد؟

آیا گناه می تواند در نوع نگاه و نگرش انسان و بالطبع ادراک آدمی اثر بگذارد؟

آیا آدمی می تواند با رعایت تقوا به مدارجی دست یابد که دیگران از آن محرومند؟

بر فرض جواب مثبت به این تأثیرگذاری، آیا می توان دیگران را هم نسبت به این تأثیرگذاری متقاعد نمود؟ یا دست کم به تأمّلی جدی در این مسئله وادار کرد؟

آیا در بررسی علل و عوامل اُفت تحصیلی دانشجویان و طلاب و محصّلین می توان عواملی همچون، گناه و یا رذایل اخلاقی را به عنوان یکی از فاکتوری های تأثیرگذار در این امر به حساب آورد؟

آنچه که از آیات و روایات استفاده می شود این است که نافرمانی از خداوند و گناه که حرکت در خلاف مسیر کلّ نظام هستی می باشد باعث دگرگونی در عقل و خرد و حسّ تشخیص آدمی می گردد. در حقیقت دگرگونی و ناموزونی حسّ تشخیص و ادراک آدمی، معلول بیماری خاصّی است که همانند بیماری های جسمی بر مزاج و یا روح انسان مسلّط می گردد.

گرایش به گناه، نوعی بیماری روانی محسوب می شود که در روح آدمی اثر منفی گذاشته و باعث دگرگونی در نحوه اندیشه او و اعوجاج در دستگاه ادراک می گردد. از منظر قرآن و روایات در اثر تکرار گناه آدمی به حالت خاصی می رسد که دیگر زشتی ها را نمی بیند و آن را امری طبیعی قلمداد می کند و آرام و آرام فاعل گناه خود به شکل گناه درمی آید. و بر اثر آن بر قلب و گوش او مهر می خورد و پرده ای در برابر دیدگانش آویخته می گردد و از فهمیدن حقایق و شنیدن نصایح، محروم می ماند. ﴿خَتَمَ اللَّهُ عَلى قُلُوبِهِمْ وَ عَلى سَمْعِهِمْ وَ عَلى أَبْصارِهِمْ غِشاوَهٌ…﴾[۱].

با انجام رذایل، زمینه سقوط آدمی فراهم گشته و در اندیشه او شبهه و زمینه کج فهمی و اعوجاج در بینش ایجاد می شود. و بر عکس؛ با فضیلت مندی زمینه ارتقاء فهم و ایجاد بصیرت فراهم گشته و وسعت دید او زیاد می گردد.

کلیات

در یک تقسیم بندی کلّی می توان عوامل مهم تأثیرگذار بر ادراک را به دو عامل درونی و بیرونی تقسیم کرد:

عوامل بیرونی می تواند مصادیقی همچون شیطان، دوستان گمراه یا خوب، اجتماعات صالح یا ناصالح، دسترسی یا عدم دسترسی به امکانات آموزشی و معلم داشته باشد.

امّا عوامل درونی نیز مثل ملکات و فضایل اخلاقی و رذایل اخلاقی، در نوع شناخت تأثیرگذارند.

البته تأثیرگذاری عمل بر شناخت و ادراک و همچنین اثرگذاری ادراک و شناخت بر عمل یک تأثیرگذاری دوسویه و متقابل است، امّا ما در این تحقیق فقط یک سوی این تأثیرگذاری که همان نقش عمل[۱] بر شناخت است را در قالب تأثیرگذاری اعمال خوب یا بد بر شناخت و معرفت مورد مطالعه و دقت نظر بیشتر قرار می دهیم.

این تأثیرگذاری ها را می توان از منظر فلسفی، دینی، روان شناختی و یا علوم اجتماعی مورد بحث و پژوهش قرار داد امّا از آنجایی که ما در اینجا از منظر قرآن و روایات معصومین: آن را مطرح می نمائیم امکان ورود به همه این رویکردها را به طور مفصّل نداریم و غالب بحث جنبه دینی و از نگاه و منظر قرآن و روایات می باشد.

تعداد صفحه : ۱۹۱

قیمت : ۱۴۷۰۰ تومان

بلافاصله پس از پرداخت لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار می گیرد

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت :        ****       serderehi@gmail.com

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

***  **** ***