دانلود پایان نامه ارشد:تبیین ماهیت حقوقی و ویژگی های معاملات بورس اوراق بهادار

دانلود پایان نامه

واحد قزوین

دانشکده ادبیات و علوم انسانی

 

پایان­نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد

در رشته حقوق خصوصی

 

عنوان:

تبیین ماهیت حقوقی و ویژگی های معاملات بورس اوراق بهادار

استاد راهنما:

جناب آقای دکتر

استاد مشاور:

جناب آقای دکتر

 

بهار۱۳۹۵

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود است)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

فهرست مطالب

چکیده ۱

فصل اول: کلیات پژوهش

۱-۱-مقدمه. ۳

۱-۲-بیان مسئله. ۴

۱-۳-پیشینه تحقیق.. ۵

۱-۴-اهمیت و علت انتخاب موضوع. ۸

۱-۴- سوالات.. ۸

۱-۵-فرضیات.. ۹

۱-۶-اهداف.. ۹

۱-۷- روش تحقیق.. ۹

۱-۹- ساختار پژوهش.. ۱۰

فصل دوم: مفاهیم بورس و فرآیند معاملات بورس اوراق بهادار

۲-۱-مفاهیم بورس و تاریخچه آن. ۱۳

۲-۱-۱- مفهوم بورس اوراق بهادار. ۱۳

۲-۱-۲- تاریخچه بورس در دنیا ۱۶

۲-۱-۲-۱- بورس آمستردام. ۱۶

۲-۱-۲-۲-بورس لندن. ۱۷

۲-۱-۲-۳-بورس آمریکا ۱۸

۲-۱-۲-۳-۱-بورس نیویورک.. ۱۸

۲-۱-۲-۳-۲-بورس آمریکا ۱۹

۲-۱-۳-تاریخچه بورس ایران. ۲۰

۲-۱-۳-۱-دوره نخست: دوره شکل گیری و آغاز فعالیت(۱۳۵۷-۱۳۴۶). ۲۱

۲-۱-۳-۲-دوره دوم: دوره رکود(۱۳۶۷-۱۳۵۸). ۲۳

۲-۱-۳-۳-دوره سوم: دوره خیزش دوباره (۱۳۸۳-۱۳۶۸). ۲۳

۲-۱-۳-۴- دوره بازنگری در ساختار قانونی و مشارکت در خصوصی سازی (۱۳۸۴ به بعد). ۲۴

۲-۲-بورس اوراق بهادار و بازارهای آن و فرآیند معاملات بورسی.. ۲۵

۲-۲-۱-بورس اوراق بهادار و بازارهای آن. ۲۵

۲-۲-۱-۱-ارکان بورس اوراق بهادار. ۲۵

۲-۲-۱-۱-۱-شورای عالی بورس.. ۲۵

۲-۲-۱-۱-۲-سازمان بورس اوراق بهادار. ۲۸

۲-۲-۱-۱-۳-بورس اوراق بهادار. ۲۸

۲-۲-۱-۱-۴-هیات داوری.. ۳۰

۲-۲-۱-۲-بازارهای بورس اوراق بهادار. ۳۲

۲-۲-۱-۲-۱-بازار سهام. ۳۲

۲-۲-۱-۲-۲-بازار اولیه. ۳۲

۲-۲-۱-۲-۳- بازار ثانویه. ۴۲

۲-۲-۱-۲-۳-۱-بازار مزایده(حراج). ۴۴

۲-۲-۱-۲-۳-۲-بازارکارگزاری.. ۴۴

۲-۲-۱-۲-۳-۳-بازار دلالی.. ۴۴

۲-۲-۲- فرآیند معاملات بورسی.. ۴۵

۲-۲-۲-۱- منظور از معاملات بورسی.. ۴۵

۲-۲-۲-۲- مکانیزم معاملات بورسی.. ۴۷

۲-۲-۲-۲-۱- دریافت کدها معاملاتی بورس.. ۴۷

۲-۲-۲-۲-۲- عملکرد کارگزاران در انجام معامله. ۴۸

۲-۲-۲-۲-۳- کارمزد کارگزاران. ۵۱

۲-۲-۲-۲-۴- اعلان قطعیت یا بطلان معاملات.. ۵۲

فصل سوم: ماهیت و ویژگی های معاملات بورس

۳-۱-تبیین ماهیت معاملات بورس اوراق بهادار در قالب عقود معین. ۵۶

۳-۱-۱-عقد بیع. ۵۶

۳-۱-۱-۱-تعریف عقد بیع. ۵۶

۳-۱-۱-۲- مشخصات عقد بیع. ۵۸

۳-۱-۱-۳- ماهیت معاملات اوراق بهادر در قالب عقد بیع. ۵۹

۳-۱-۲- عقد صلح. ۶۳

۳-۱-۲-۱-تعریف عقد صلح. ۶۳

۳-۱-۲-۲- شرایط عقد صلح. ۶۳

۳-۱-۲-۳-معاملات اوراق در قالب عقد صلح. ۶۴

۳-۲- تبیین ماهیت معاملات بورس اوراق بهادار در قالب عقود آزاد. ۶۵

۳-۲-۱-تبیین اصل آزادی قراردادی و تحلیل ماده ۱۰ قانون مدنی.. ۶۵

۳-۲-۲-ماهیت معاملات بورس در قالب عقد آزاد. ۶۷

۳-۳- خصایص معاملات بورسی.. ۶۸

۳-۳-۱-رضایی یا تشریفاتی بودن معاملات در بورس اوراق بهادار. ۶۸

۳-۳-۱-۱- تعاریف رضایی و تشریفاتی بودن. ۶۸

۳-۳-۱-۲- آثار رضایی یا تشریفاتی بودن معامله. ۷۰

۳-۳-۱-۳- ماهیت معاملات بورسی از لحاظ تشریفاتی یا رضایی.. ۷۰

۳-۳-۲- لزوم یا جواز معاملات در بورس اوراق بهادار. ۷۳

۳-۳-۲-۱-تعریف لزوم و جواز. ۷۳

۳-۳-۲-۲-ماهیت معاملات سهام از حیث لزوم و جواز. ۷۴

فصل چهارم: شرایط انعقاد و آثار حاکم بر معاملات بورس اوراق بهادار

۴-۱-ضوابط حاکم بر معاملات بورس اوراق بهادار. ۷۷

۴-۱-۱-شرایط انعقاد معاملات بورسی.. ۷۷

۴-۱-۱-۱-مراحل و چگونگی انجام معاملات.. ۷۷

۴-۱-۱-۲-لزوم انعقاد معاملات در بازار بورس.. ۸۰

۴-۱-۱-۳-الزام به استفاده از کارگزاران. ۸۱

۴-۱-۱-۳-۱-ماهیت کارگزاران بورس.. ۸۱

۴-۱-۱-۳-۲- ماهیت حقوقی عمل کارگزاران در انجام معاملات بورس اوراق بهادار. ۸۲

۴-۱-۱-۳-۲-۱-دلالی.. ۸۴

۴-۱-۱-۳-۲-۲- حق العمل کاری.. ۹۲

۴-۱-۱-۳-۲-۳- عاملی.. ۹۸

۴-۱-۱-۳-۲-۴- ماهیت خاص… ۱۰۲

۴-۱-۱-۴-لزوم تایید معاملات از جانب سازمان بورس.. ۱۰۲

۴-۱-۱-۵-ممنوعیت معامله اوراق بهادار با استفاده از اطلاعات پنهانی.. ۱۰۴

۴-۱-۲- بررسی اختیارات شورا و سازمان بورس در تعیین آثار و احکام معاملات بورسی.. ۱۰۷

۴-۱-۲-۱-مباحث کلی در مورد اختیارات و جایگاه شورا و سازمان بورس اوراق بهادار. ۱۰۷

۴-۱-۲-۲- اختیارات شورا و سازمان در تعیین احکام و آثار معاملات سهام. ۱۰۹

۴-۲- بررسی و تبیین آثار معاملات بورس اوراق بهادار. ۱۰۹

۴-۲-۱-شناخت کلی آثار قراردادها ۱۱۰

۴-۲-۱-۱-آثار قرارداد میان طرفین معامله. ۱۱۰

۴-۲-۱-۲- آثار قرارداد نسبت به اشخاص ثالث.. ۱۱۴

۴-۲-۱-۲-۱- تعهد به نفع ثالث.. ۱۱۵

۴-۲-۱-۲-۲- معامله فضولی.. ۱۱۹

۴-۲-۱-۲-۳- قرارداد جمعی.. ۱۲۵

۴-۲-۲- آثار معاملات بورس اوراق بهادار. ۱۲۷

فصل پنجم نتیجه گیری

نتیجه گیری.. ۱۳۰

منابع و ماخذ. ۱۳۲

 

چکیده

بازار اوراق بهادار جایگاهی برای جذب سرمایه های سرگردان و هدایت آن به سمت سرمایه گذاری کلان با هدف رشد و توسعه اقتصادی کشورهاست. روزانه معاملات بسیاری در این بازار انجام می گیرد که بررسی و تبیین قواعد حاکم بر ان از مباحث بسیار مهم می باشد. در کنار انجام این معاملات نکته ای که به ذهن می رسد ان است که آیا این معاملات از قواعد عمومی قراردادها پیروی می کنند یا معاملاتی با ماهیت خاص می باشند. از انجایی که نقل و انتقال سهام صرفا از طریق کارگزاری ها انجام می گیرد، نقش و جایگاه کارگزای ها و ماهیت حقوقی عمل ایشان و همچنین رابطه حقوقی بین کارگزار و مشتری باید تبیین گردد. مضافا این که ماهیت ورقه سهام و ضوابط و مراحل انجام معامله سهام و قواعد و قوانین حاکم بر اختلافات ناشی از این معاملات باید در دست بررسی قرار گیرند که روشن شدن این موارد می تواند کمک شایانی در جهت رفع موانع و مشکلات حقوقی بازار سرمایه داشته باشد.

واژگان کلیدی:  بازار بورس، کارگزار، سهام، معامله، معاملات سهام

 

فصل اول: کلیات پژوهش

 

۱-۱-مقدمه

شناخت کامل هر نهادی بدون آگاهی از بستری که نهاد در ان سازمان یافته امکان پذیر نیست. در اصل فلسفه پیدایش هر نهادی رفع نیاز بوده که در جوامع انسانی وجود داشته است. بخش اقتصادی به عنوان رکن حیاتی و سازنده کش.ر متاثر از فعالیت نهادها و سازمان های مختلفی است که این نهادها در کنار یکدیگر و با مشارکت هم باعث پویایی این بخش می گردد. وظیفه اصلی بازارهای مالی به عنوان بخش مهم از اقتصاد یک کشور، کسب منابع مالی مورد نیاز کشور و تخصیص آنها به عنوان منابع سرمایه گذاری می باشد. در کنار بازار پولی، بازار سرمایه قرار دارد که هر دو ارکان اصلی بازارهای مالی را تشکیل می دهند. بازار سرمایه به هر مکان یا نظامی گفته می شود که نیازهای واحد های تجاری و مقامات دولیت را در مورد وام های بلند مدت و میان مدت برآورده می سازد. به عبارت دیگر بازار سرمایه در مقابل بازار پول جایگاه تامین بلند مدت سرمایه واحد های اقتصادی است. در کشورهای پیشرفتعه، بازار سرمایه و خصوصا بورس اوراق بهادار مهمترین جایگاه تامین سرمایه های واحدهای تجاری و صنعتی است. در حالی که در کشورهای کمتر توسعه یافته تمرکز تامین مالی در سیستم و شبکه های بانکی است. بورس اوراق بهادار به عنوان مهمترین وسیله و ساز و کار بازار سرمایه جهت تامین مالی و سمبل این بازار شناخته می شود. این نهاد دارای این وظیفه خطیر می باشد که نه تنها با استفاده از سیاست های خاص سرمایه مورد نیاز واحدهای اقتصادی را تامین نماید، بلکه با تکیه برساز و کارهای مناسب، حقوق سرمایه گذاران را نیز تضمین کند و جهت دستیابی به این مهم دارای نهاد و زیر مجموعه های مشخصی است. در راس این نهاها شورا و سازمان بورس قرار دارند که وظیفه نظارت و اجرای مقررات را بر عهده دارند. اجرای این سازوکارها زمانی فراهم می شود که مقررات جامعی بر شاکله این بازار حاکم باشد تا بتوان به پیشتوانه ان به سر منزل مقصود که همانا تامین مالی فعالیتهای اقتصادی می باشد، دست یافت.

۱-۲-بیان مسئله

بورس، بازار نوین و فراگیری است که نتیجه تحولات اجتماعی و اقتصادی دنیای معاصر است. ساماندهی بازار مالی و سرمایه، کارکردهای مهم بورس است. که به تناسب رشد اجتماعات و تحولات تازه و ایجاد شرایط و نیازهای جدید اقتصادی، بورسها توانسته اند با انجام تغییرات مطلوب وایجاد نوآوریهای لازم و معرفی ابزارهای نوین مالی و ایجاد نهادهای مالی جدید و اصلاح قوانین ومقررات مربوطه و بکارگیری فن آوریهای نو پا به پای علم و تکنولوژی و فناوریهای جدید در نظام های اقتصادی مختلف پنج قاره رشد نموده و نقش فزآینده و بی بدیلی در بازارهای مالی وسرمایه و اقتصاد جهانی بازی نماید عملکرد بازارهای بورس نه تنها مرز کشورها متبوع  را در نوردیده بلکه از مناطق اقتصادی مختلف دنیا گذشته و عملیات خود را به قاره های دیگر نیز گسترش داده اند. شرکت های چینی در سال ۲۰۱۰ توانسته اند۲۷درصد ازحجم عرضه عمومی آمریکا را به خود اختصاص دهند که این بیانگر تحولات پیچیده در روابط اقتصادی بورس آمریکا بعد از ۲۲۰ سال قدمت بوده و تاثیر بورس را در اقتصاد جهانی روشن می سازد. بورس ایران که دارای۴۷ سال قدمت است از جنبه های گوناگونی با بورس های کشورهای پیشرفته صنعتی و معتبر دنیا تفاوت دارد در واقع می توان بورس ایران را نسبت به بورس های مطرح جهانی از نظر فعالیت های اقتصادی و حجم و میزان عرضه اولیه وحجم معاملات در بازار ثانویه وتنوع بازارها وابزارهای مالی وقوانین و مقررات حاکم و نهادهای مالی و ساختار بورس،نهادی نوپا و کوچک محسوب نمود. تحولات اخیر اقتصادی جمهوری اسلامی ایران از جمله اجرای اصل ۴۴ قانون اساسی که اقتضاء آن واگذاری شرکتها و موسسات دولتی به بخش خصوصی از طریق بورس می باشد و همچنین مصوبات برنامه پنجم اقتصادی، نقش پررنگ تری به بورس ایران داده و به نظر با رشد تحولات اقتصادی، نقش بورس درنظام اقتصادی ایران نیز موثرتر خواهد گردید. دانشمندان، اساتید بزرگوار و محقیقین و دانشجویان عموما با رویکرد اقتصادی و مالی مفاهیم بورس ایران را بررسی و تحلیل نموده اند، بدیهی است تحلیل حقوقی بورس و معاملات بورسی یکی از ضرورتهای مسلم جهت توسعه شناخت عمومی معاملات بورسی بوده و برای نیل به این هدف مهم و اساسی نیاز است، ماهیت حقوقی و ویژگی های معاملات بورس اوراق بهادار که در قوانین و آیین نامه ها و مصوبات گوناگونی منعکس گردیده شناسائی و دسته بندی و بررسی و تحلیل گردد تا با اتکاء به آنها بتوان تمام مسائل و ابهامات و مشکلات درعرضه اولیه و بازارهای آن ودربازار ثانویه بین سرمایه گذاران و سرمایه پذیران و بین کارگزاران و معامله گران و نهادهای مالی و بورس را تحلیل و روشن نمود. پر واضح است که، روزانه معاملات زیادی در این بازار انجام می پذیرد. از همین رو، ضرورت می یابد که بررسی شود معاملات اوراق بهادار از چه قواعدی تبعیت می نمایند و ماهیت حقوقی اینگونه معاملات چیست. همچنین، بررسی ویژگی های اینگونه معاملات و آثار حقوقی بوجود آمده از آن نیز مطمع نظر است. از آنجایی که معاملات اوراق بهادار در بازار بورس از طریق نهاد کارگزاری انجام می پذیرند ضرورت می یابد که ماهیت عمل کارگزاران نیز مورد بررسی قرار گیرد.

۱-۳-پیشینه تحقیق

در خصوص موضوع فوق با این عنوان در سایت های حقوقی معتبر مانند سایت ایران داک سیکا ساید(SID) و کتابخانه ملی جستجویی گسترده ای انجام داده که در خصوص موضوع فوق با این عنوان هیچ گونه تحقیقی تا این لحظه معین نگردیده است ولی در خصوص موضوعات مشابه با این عنوان چندین تحقیقات صورت گرفته که به مختصر برخی از این موارد را بیان خواهیم کرد:

  1. پایان نامه کترشناسی ارشد با عنوان بررسی فقهی و حقوقی معاملات اوراق بهادار در بازار بورس ایران توسط خدیجه شیخ بگلو در سال ۱۳۹۴ در دانشگاه تبریز دفاع شد. بیان شد که، بازار بورس اوراق بهادار به عنوان یک نهاد اقتصادی مهم ضمن امکان سرمایه گذاری در طرحهای بزرگ، نقش اساسی در گردش سرمایه و نتیجتاً توسعه اقتصادی کشور بر عهده دارد که با توجه به سرعت داد و ستد اوراق بهادار در بورس و افزایش معاملات در آن مورد استقبال سرمایه گذاران قرار می گیرد، آشنایی با اصول و قواعد و ساختار آن به توسعه روز افزون بورس و توسعه معاملات کمک می کند، لذا به دلیل کار بردی بودن مسئله ابتدا با نگاهی مختصر و گذرا به ساختار و تشکیلات بورس به بیان ماهیت معاملات صورت گرفته و آثار و قواعد حاکم بر معاملات و موانع موجود بر معاملات اوراق بهادار پرداخته و سپس مبنا و مشروعیت این نوع معاملات را از منظر فقهی مورد تحلیل و بررسی قرار گرفته است.
  2. پایان نامه کارشناسی ارشد خود تحت عنوان نظام حقوقی حاکم بر شرکت های کارگزاری و اعمال آن ها در بورس اوراق بهادار توسط محمد دشتی دفاع شد. چکیده این پایان نامه بدین قرار است که، این نوشتار به بررسی نظام حقوقی حاکم بر شرکت های کارگزاری و اعمال این شرکت ها در بورس اوراق بهادار اختصاص یافته است. هدف از انجام این تحقیق شناخت و بررسی جایگاه حقوقی یکی از مهم ترین نهادهای مالی بازار سرمایه و دسته بندی شرایط و مقررات حاکم بر شرکت های کارگزاری و مطالعه خدماتی است که این شرکت ها می توانند به سرمایه گذاران در بورس اوراق بهادار ارائه نمایند. در این پایان نامه سعی شده است تا علاوه بر مطالعه کارگزاران، نقش و جایگاه شرکت های کارگزاری در بورس اوراق بهادار و اعمال آن ها در این بورس مورد بررسی قرار گیرد. در این راستا با تتبع در مقررات بسیار متعدد بازار سرمایه که یکی از دلائل پیچیدگی بازار سرمایه محسوب می شود ماهیت عمل کارگزاری مورد بررسی قرار گرفت و علی رغم وجه تشابهی که با هریک از نهادهای مشابه از قبیل دلالی، عاملی و حق العمل کاری داشت در نهایت ماهیت کارگزاری یک نوع ماهیت خاص برشمرده شد. پس از بررسی ش