بازار تاریخی ارومیه؛ اثر تاریخی عصر صفویه در قلب شهر

دانلود پایان نامه

بازار ارومیه از آثار تاریخی به جای مونده از عصر حاکمیت صفویه در ارومیهه که دارای جذابیت های معماری، تاریخی و هنریه.

مقاله های در رابطه:

  • ارومیه تو یه نگاه
  • ارومیه نزدیکترین شهر به دروازه اروپا

بازار ارومیه مثل دیگه بازارهای سنتی ایران در مجموعه بافت قدیمی شهر قرار گرفته. این بازار که طبق نیازای اجتماعی و اقتصادی مردم ارومیه در عصر خود بوجود اومده، دارای معماری خاصیه که با کم فرق هایی که بر گرفته از فرهنگ هر گوشه از ایرانه، تقریبا در همه بازارهای سنتی ایران هست. بازارها زبون نشون دهنده فرهنگ شهرهای جور واجور ایران هستن، بازار ارومیه هم از این ویژگی به دور نیس. این بازار رو که حاصل ذوق هنری و معماری ایرونی-آذری دونسته ان همیشه یکی از مقاصد گردشگران داخلی و خارجی در ایرانه.

بازار تاریخی ارومیه

نگاهی به معماری و کارکرد مجموعه بازار ارومیه در این شهر نشون دهنده موقعیت خاص اینجا در دوره رونق بازار بوده. پر روشنه که در زمان شکل گیری این بازار، روستاهای دور و بر شهر ارومیه واسه عرضه و درخواست اجناس مورد نظر خود به اینجا مراجعه می کرده ان. وجود مسجد و حموم در کنار بازار تاریخی ارومیه نشون دهنده فعال و زنده بودن این بخش از شهر به عنوان مرکز اصلی شهر واسه فعالیت های اجتماعی، اقتصادی، و فرهنگی و دیگه کارکردهایی که بازارهای سنتی ایران در عصر خود داشته ان، بوده. کلی واردات در زمان های گذشته نفت بود که با شتر از قفقاز به بازار تجاری خوی و از اونجا به بازار ارومیه و تبریز انتقال داده می شد.

بازار تاریخی ارومیه

بافت اصلی بازار ارومیه که قدیمی ترین بخش اینه، مربوط به دوره صفویهه. این بازار در گوشه جنوب شرقی شهر قرار گرفته. این بنای تاریخی و فرهنگی در دوره قاجار زیاد شده و الحاقاتی به اون اضافه شده. در دور و بر این بازار تاریخی حموم هایی قرار داره که کارشناسان میراث فرهنگی و تاریخی سابقه اون ها رو به زمان زندیه و قاجار می رسونن. با گذشت زمان و پیشرفت تکنولوژی و تغییر شکل سبک زندگی مردم ارومیه به روش مدرن، کم کم تغییراتی در ظاهر شهرها اتفاق افتاد که دلیل شد بخش هایی از بازار از بین بره.

بازار تاریخی ارومیه

مشخصات بازار ارومیه

الان بخش سالم بازار ارومیه که در مرکز شهر قرار گرفته، پلانی مستطیل شکل داره که در حد فاصل خیابون های عسکرآبادی، امام، مهاباد و اقبال محدود شده. این بازار در حدود ۶۰ هزار مترمربع مساحت داره که بافت قدیمی اون این روزا تحت مراقبت و بهسازیه. بازار ارومیه در حدود ۱۰۰۰ باب مغازه با کارکردهای جور واجور و جور واجور و تعداد ۷ تیمچه و سرای تقریبا بزرگ، ۵ حموم قدیمی و یه باب مسجد که معروف به مسجد جامعه، ۵ هزار مترمربع مساحت (مساحت مسجد کامل شهر) داره که باعث شده این مجموعه به عنوان یه اثر تاریخی پرارزش مطرح شه.

سرای حاج ابراهیم ارومیه

سرای حاج ابراهیم بازار ارومیه

مثل کارکردهای مغازه ها می توان به مس گری، زرگری، چاقوسازی، فرش فروشی، بذرفروشی و بلور فروشی، کفاشی، عطاری، بزازی و…  اشاره کرد که از راسته های پررونق مجموعه تاریخی بازار ارومیه بوده ان.

بازار ارومیه

از ویژگی های مهم و قابل ذکر این مجموعه تاریخی می توان خیلی راحت اون اشاره کرد. با وجود فرق هایی که از دید فرم در طاق ها، محل بیرون آمدن آب زیر زمینی و گنبدهای بازار مشاهده می شه، هیچ گونه تنوعی از نظر فوت وفن هنری مثل کاشی کاری، سنگ کاری و درب های قدیمی پرکار چوبی در بازار دیده نمی شه. مصالح راسته بازارها و چهارسوها از آجر انتخاب شده و بیشتر اون ها بدون اندود ساده گچه.

نزدیکی بازار ارومیه با مسجد شهر بر زیبایی معماری بازار و اهمیت اون تاثیر گذاشته. سردر ورودی اصلی بازار ارومیه از طرف مسجد بزرگ، از زیباترین ویژگی های قدیمی شهره. تاریخ بنای این مسجد رو که خود معماری پرجاذبه ای داره، به قرن ششم هجری نسبت داده ان. سبک معماری این بازار، ایرونی-اسلامیه که بعضی اون رو با ریزه کاری و سلیقه آذری که برگرفته از فرهنگ تاریخی و اصیل مردم شهر بوده،ترکیب می کنن. بازار ارومیه در تاریخ ۲۲ خرداد سال ۱۳۱۶ به شماره ۱۶۳۹ در فهرست آثار ملی  ثبت شد.

بازار ارومیه

این روزا با وارد شدن از در ورودی اصلی بازار، اول مغازه های لبنیات فروشی به چشم می خورند و بعد می توان وارد راسته زرگرها شد.

بازار زرگرهای ارومیه

با گذشتن از این راسته فرش های ابریشمین اصیل در بازار شهر توجه ها رو به خود جلب می کنن. در طول این راه این زیبایی معماری بازار ارومیهه که چشم ها رو به طرف خود جهت می دهد. چشم برداشتن از معماری طاق ها و گنبدهای زیبای این بازار راحت نیس. شاید اگه ساعت ها صرف دیدن این معماری شه با درک زیبایی های اون، هیچوقت متوجه گذشت زمان نشید.

بازار زرگرهای ارومیه

بازار زرگرهای ارومیه

بخشهایی از بازار ارومیه این روزا نوسازی شده. این نوسازی به روش های استاندارد انجام نشده و همین امر دلیل شده که ناهماهنگی بخش نوسازی شده با بافت قدیمی، به طور کامل خود رو نشون بده. به این صورت چشم انداز چندین راسته، سرا و تیمچه دچار تغییرات و ناهماهنگی شده و سراهای اون از بین رفته ان، که به دلیل حجم و گستردگی زیاد آثار مجموعه، دیگه واحدهای اون شکل و بافت خود رو حفظ کرده و بازار در ردیف اماکن تاریخی و معماری پرارزش کشور به حساب می رود.

بازار ارومیه

همونطور که گفته شد، چیزی که از بازار ارومیه برجای مونده، نشون دهنده سابقه این بازار در عصر صفویهه. با این حال بعضی کارشناسان فکر می کنند که پایه اصلی شکل گیری بازار ممکنه به قرن چهارم هجری هم برسه که این نظریه قابل بررسیه. الان بازار ارومیه به عنوان مجموعه تاریخی شهر ارومیه مورد بازدید گردشگران داخلی و خارجیه و علاقه مندان معماری و تاریخ و هنر رو در این شهر با خود همراه می کنه.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *