دانلود آهنگ بی کلام

شاید برایتان جالب باشد که بدانید اصلا دانلود آهنگ بی کلام به چه دردی می‌خورد؟ یا شاید بگویید به آهنگی که در آن خواننده نقشی ندارد و فقط برای مکان‌هایی مثل باشگاه یا انرژی درمانی استفاده می‌شود آهنگ بی کلام می‌گویند. بله این دو مورد چند نمونه از استفاده‌هایی است که از آهنگ بی کلام می‌شود.

 

در ادامه به بررسی عناوین زیر خواهیم پرداخت.

  • باید بدانید
  • نکته قابل توجه
  • آهنگ بی کلام شاد
  • آهنگ بی کلام خارجی
  • کسب درآمد از آهنگ بی کلام
  • آهنگ بی کلام خواننده های ایرانی

 

دانلود آهنگ بی کلام

 

دانلود آهنگ بی کلام خواننده های ایرانی

دانلود آهنگ بی کلام خواننده های ایرانی می‌تواند برای اکثریت افراد جذابیت مختص به خود را داشته باشد. به واسطه دانلود آهنگ بی کلام پاپ ایرانی می‌توانید علاوه بر گوش دادن به آن استفاده های دیگری از آن نمایید. موضوع اول این است که به واسطه اینگونه از آهنگ‌ها می‌توانید به صورت تمرینی یا حتی زمزمه ای روی اهنگ مورد علاقه تان بخوانید و از آهنگ بی کلام خواننده مورد علاقه تان لذت ببرید. و حتی در مهمانی‌های خانوادگی یا دوستانه به صورت سوپرایز روی آن اجرا کنید. و دوستانتان را شگفت زده نمایید. و جالب تر از آن چون آهنگ‌های بی کلام به صورت کاملا حرفه ای توسط آهنگسازان حرفه ای ساخته شده اند. حتی به صورت کاملا حرفه ای می‌توانید روی آن ضبط کنید . و یا به صورت یک هدیه فوق العاده تقدیم بهترین فرد زندگیتان کنید.

 

نکته قابل توجه

جالب است بدانید که اینگونه آهنگ‌ها به چند دسته اصلی تقسیم می‌شوند. که در ادامه به دو مورد از آنها اشاره خواهیم کرد.

  • دانلود آهنگ بی کلام شاد
  • دانلود آهنگ بی کلام خارجی

 

دانلود آهنگ بی کلام شاد

در دسته بندی دانلود آهنگ بی کلام شاد آهنگ‌های خاطره انگیزی وجود دارد که برای مثال می‌شود به آهنگ‌های خواننده محبوب کشورمان مهدی یراحی یا بهنام بانی و سیروان اشاره کرد. که خاطرات زیبایی را برای ایرانیان رقم زده اند. و شما می‌توانید توانایی خود را در خواندن آهنگ‌های این خوانندگان بسنجید.

 

دانلود آهنگ بی کلام خارجی

در دسته بندی آهنگ بی کلام خارجی هم مواردی وجود دارد که بسیار خاطر انگیز است که همانند آهنگ بی کلام شاد نیز می‌توانید از آنها به بهترین شکل استفاده نمایید.

باید بدانید

نکته مهم اینجاست.

پروژه آهنگسازی شده در نرم افزارهای آهنگسازی برای افرادی که به صورت تخصصی تر وارد این حوزه شده اند هم در وبسایت بیتستان نیز یافت می‌شود. و به سادگی می‌توانید به آن دسترسی داشته باشید. جالب اینجاست که پیش‌نمایش تصویری از نحوه ساخت آهنگ مورد علاقه شما نیز موجود است. و شما می‌توانید پروژه آهنگسازی شده را به دلخواه ویرایش نمایید. یا از نکات آموزشی آنها بهره ببرید.

 

کسب درآمد از آهنگ بی کلام

موضوع بعدی کسب درآمد از آهنگ بی کلام است. اگر به صورت حرفه ای آهنگسازی می‌کنید آدم خوش شانسی هستید.

و اگر می‌خواهید درآمدی انفعالی را در موسیقی تجربه کنید می‌توانید با عضویت در وبسایت بیتستان آهنگ‌های معروف بی کلام ایرانی را بسازید و با توجه به مخاطبان زیاد این سایت به منبعی بزرگ از مشتریان به صورت مادام العمر دسترسی داشته باشید.

 

 

خدمات نقاشی ساختمان (هزینه و کیفیت)

خدمات نقاشی ساختمان به نسبت سایر خدمات ساختمانی بارزترین نماینگر جلوه داخلی ساختمان است که در عین حال به نسبت سایر خدمات قیمت پائین تری هم دارد. شایان ذکر است پائین بودن هرینه نقاشی ساختمان به معنی پائین بودن کیفیت نقاشی منزل نمیباشد. بسیاری از کارفرمایان در مرحله نقاشی ساختمان بسیار حساسیت به خرج می دهند که به دلیل جلوه نمائی داخلی ساختمان این حساسیت منطقی و درست است بابد توجه داشت که نقاش ساختمان مرحله آخر کار را انجام می دهد و کیفیت کاری که در مراحل زیرین انجام شده در کیفیت کار نقاش ساختمان تاثیر مستقیم و اساسی دارد.

شما به عنوان صاحب خانه و کارفرما باید نکاتی را مد نظر داشته باشید که بتوانید یک کار رنگی خوب را تحویل بگیرید. چون یک کار باکیقیت میتواند ۷ تا ۱۰ سال دوام داشته باشد و نیاز به دستکاری نباشد و یک کار بدونه کیفیت شما را به چالش اساسی مواجه کند که کمتر از ۳ سال مجبور به رنگ آمیزی مجدد خواهید شد؛ و حتی به جای احساس آرامش به شما احساس بدی دست دهد.

مدت زمان شروع و خاتمه کار نقاش ساختمان در منزل یا محل کار شما در حالت متوسط بین ۸ تا ۱۵ روز میباشد و رنگ آمیزی ساختمان شما باید طول عمری بین ۷ تا ۱۰ سال پیدا کند. پس برای مدت یک یا دو هفته در انجام کار نقاشی ساختمان سعی کنید برای خود و نقاشتان مساله ای که باعث نارحتی و دلخوری است ایجاد نکنید

پس پیشنهاد میکنم اگر برای کارتان حساسیت دارید حتما نقاشی که به تجربه و کارش اطمینان پیدا کردید (با معرفی دوستان – اطمینان به واسطه قرارداد – بررسی سوابق کاری – اتحادیه نقاشان ساختمان ) را انتخاب کنید تا به نقاشی ساختمان اطمینان داشته باشید چون اگر نقاشی را انتخاب کنیدکه به خدماتش به اطمینان نرسیده باشید؛ مطمنا برای خود و نقاشتان چند روزه ناخوشایند و چندین سال شک به کیفیت کارش را مهیا مکینید. .

 

پایان نامه نقش و جایگاه خاندان ذوالقدر درتحولات سیاسی ایالت فارس در دوره صفویه

واحد داراب

پایان نامه کارشناسی ارشد (M.A)

رشته تاریخ ایران دوره اسلامی

موضوع :

نقش و جایگاه خاندان ذوالقدر درتحولات سیاسی ایالت فارس در دوره صفویه

استاد راهنما :

دکتر محمد باقر مهاجر

شهریورماه ۱۳۹۴

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده و استاد راهنما در سایت درج نمی شود

(در فایل دانلودی نام نویسنده و استاد راهنما موجود است)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

فهرست مطالب

عنوان                                                                      صفحه

فصل اول: کلیات

  • مقدمه ……………………………………………………………………………………………………………………………………………….. ۲

۱-۲- اهمیت تحقیق ……………………………………………………………………………………………………………………………………… ۳

۱-۳- پرسش های تحقیق ……………………………………………………………………………………………………………………………… ۴

۱-۴- فرضیه های تحقیق ………………………………………………………………………………………………………………………………. ۴

۱-۵- پیشینه تحقیق …………………………………………………………………………………………………………………………………….. ۵

۱-۶- روش تحقیق …………………………………………………………………………………………………………………………………………. ۵

۱-۷- محدودیت های تحقیق ………………………………………………………………………………………………………………………… ۶

۱-۸-معرفی و بررسی منابع …………………………………………………………………………………………………………………………… ۷

فصل دوم اصل و نسب صفویان

۲-۱- اصل و نسب صفویان …………………………………………………………………………………………………………………………. ۲۰

۲-۲- عناصر تشکیل دهنده ………………………………………………………………………………………………………………………… ۲۳

۲-۳- ساختار اداری وتشکیلات  حکومتی صفویه ………………………………………………………………………………………. ۲۷

۲-۴- تقسیم بندی امرا ……………………………………………………………………………………………………………………………….. ۲۹

۲-۵- اراضی ممالیک‌ و اراضی خاصه دولت صفوی ……………………………………………………………………………………. ۳۵

فصل سوم اصل و نسب خاندان ذوالقدر

۳-۱- اصل و نسب ذوالقدرها ………………………………………………………………………………………………………………………. ۳۹

۳-۲- اوبه های خاندان ذوالقدر …………………………………………………………………………………………………………………… ۴۲

۳-۲-۱- قورغلو ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ۴۲

۳-۲-۲- سوکلن ………………………………………………………………………………………………………………………………………….. ۴۳

۳-۲-۳- شمس الدینلو ………………………………………………………………………………………………………………………………… ۴۳

۳-۲-۴-حاجیلر ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ۴۴

۳-۲-۵- ساری شیخلو ………………………………………………………………………………………………………………………………… ۴۴

۳-۲-۶- چیجکلو …………………………………………………………………………………………………………………………………………. ۴۴

۳-۲-۷- جاماسلو ………………………………………………………………………………………………………………………………………… ۴۴

۳-۲-۸- شادی بگلو ……………………………………………………………………………………………………………………………………. ۴۵

۳-۳- استقرار خاندان ذوالقدر در ایالات فارس ………………………………………………………………………………………….. ۴۵

۳-۴- شورش علاءالدوله ذوالقدر …………………………………………………………………………………………………………………. ۴۶

فصل چهارم موقعیت خاندان ذوالقدر در دوره شاه اسماعیل اول

۴-۱- اقدامات شاه اسماعیل برای تثبیت حکومت ……………………………………………………………………………………… ۵۰

۴-۲- الیاس بیک ذوالقدر ……………………………………………………………………………………………………………………………. ۵۳

۴-۳- ابدال بیک ذوالقدر …………………………………………………………………………………………………………………………….. ۵۵

۴-۴- سلمان بیک ذوالقدر ………………………………………………………………………………………………………………………….. ۵۶

۴-۵- منصور بیگ افشار ……………………………………………………………………………………………………………………………… ۵۶

۴-۶- امت بیک ذوالقدر ………………………………………………………………………………………………………………………………. ۵۶

۴-۷- علی سلطان ذوالقدر …………………………………………………………………………………………………………………………… ۶۱

۴-۸- نواب سلطان ذوالقدر ………………………………………………………………………………………………………………………….. ۶۲

۴-۹- علی سلطان ذوالقدر …………………………………………………………………………………………………………………………… ۶۲

فصل پنجم نقش و جایگاه سیاسی ذوالقدر ها در دوره شاه طهماسب تا به قدرت رسیدن شاه عباس اول

۵-۱- به قدرت رسیدن شاه طهماسب اول …………………………………………………………………………………………………. ۶۵

۵-۲- مراد سلطان ذوالقدر …………………………………………………………………………………………………………………………… ۶۷

۵-۳- حمزه بیگ ذوالقدر …………………………………………………………………………………………………………………………….. ۶۷

۵-۴- غازی خان ذوالقدر …………………………………………………………………………………………………………………………….. ۶۸

۵-۵- سرکوب شورش حسن ریشهری ……………………………………………………………………………………………………….. ۶۹

۵-۶- ابراهیم سلطان ذوالقدر ………………………………………………………………………………………………………………………. ۷۰

۵-۷- شورش شاه سلیمان عثمانی و القاص میرزا ……………………………………………………………………………………… ۷۱

۵-۸- نگاهی مختصر به برخی از حکام ذوالقدر در دوره شاه طهماسب …………………………………………………….. ۷۴

۵-۹- علی سلطان ذوالقدر …………………………………………………………………………………………………………………………… ۷۵

۵-۱۰- ولی سلطان ذوالقدر ………………………………………………………………………………………………………………………… ۷۶

۵-۱۱- محمد خان ذوالقدر …………………………………………………………………………………………………………………………. ۷۷

۵-۱۲- ولی سلطان ذوالقدر ………………………………………………………………………………………………………………………… ۷۸

۵-۱۳- اوضاع فارس از مرگ شاه طهماسب تا جلوس شاه عباس اول ………………………………………………………. ۸۰

۵-۱۴- شاهرخ خان ذوالقدر ……………………………………………………………………………………………………………………….. ۸۱

۵-۱۵- به قدرت رسیدن شاه اسماعیل دوم ……………………………………………………………………………………………….. ۸۳

۵-۱۶- حکمرانی سلطان محمد خدابنده ……………………………………………………………………………………………………. ۸۵

۵-۱۷- علی بیگ ذوالقدر ……………………………………………………………………………………………………………………………. ۸۶

۵-۱۸- امت بیگ ذوالقدر ……………………………………………………………………………………………………………………………. ۸۸

۵-۱۹- حکومت دوباره علی خان تواچی باشی ذوالقدر ……………………………………………………………………………… ۹۰

۵-۲۰- بر تخت نشاندن طهماسب میرزا …………………………………………………………………………………………………….. ۹۲

۵-۲۱- کشته شدن شاهزاده حمزه میرزا ……………………………………………………………………………………………………. ۹۳

۵-۲۲- اختلاف میان امرای ذوالقدر و افشار ……………………………………………………………………………………………….. ۹۴

۵-۲۳- بازگشت علی خان ذوالقدر ……………………………………………………………………………………………………………… ۹۵

۵-۲۴- فرمانروایی شاه عباس و حکمرانی مهدی قلی خان ذوالقدر ………………………………………………………….. ۹۶

۵-۲۵- از بین بردن مهدی قلی خان و انتصاب یعقوب خان ……………………………………………………………………… ۹۸

۵-۲۶- از بین بردن مخالفان و قزلباشان …………………………………………………………………………………………………. ۱۰۲

فصل شش حکمرانی یعقوب خان ذوالقدر

۶-۱- یعقوب خان ذوالقدر ………………………………………………………………………………………………………………………… ۱۰۶

۶-۲- لشکر کشی یعقوب خان به خراسان و درگیری با حمزه بیگ ……………………………………………………….. ۱۰۷

۶-۳- درگیری یعقوب خان و بیکتاش خان………………………………………………………………………………………………. ۱۰۷

۶-۴- ازدواج یعقوب خان با همسر بیکتاش خان………………………………………………………………………………………. ۱۱۱

۶-۵- تجهیز قلعه استخر توسط یعقوب خان…………………………………………………………………………………………….. ۱۱۲

۶-۶- لشکر کشی یعقوب خان و پیوستن او به اردوی شاه ……………………………………………………………………… ۱۱۳

۶-۷- تلاش یعقوب خان برای انتساب خود به فرزندی شاه طهماسب صفوی ……………………………………….. ۱۱۴

۶-۸- سرکوب و کشتن مخالفان و مدعیان توسط یعقوب خان ………………………………………………………………. ۱۱۵

۶-۹- از بین بردن ذوالقدریان …………………………………………………………………………………………………………………… ۱۱۶

۶-۱۰- عزل و نصب سرخود حکام ولایات ……………………………………………………………………………………………….. ۱۱۷

۶-۱۱- ارسال خلعت به حاکم لار …………………………………………………………………………………………………………….. ۱۱۸

۶-۱۲- پذیرش امیران فراری قزلباش ………………………………………………………………………………………………………. ۱۱۸

۶-۱۳- خوداری از پیشکش و هدایا به دربار ……………………………………………………………………………………………. ۱۱۹

۶-۱۴- نرفتن به اردوی شاهی ………………………………………………………………………………………………………………….. ۱۱۹

۶-۱۵- لشکر کشی شاه عباس به شیراز …………………………………………………………………………………………………… ۱۲۰

۶-۱۶- واگذاری حکومت به بنیاد خان ذوالقدر ……………………………………………………………………………………….. ۱۲۱

۶-۱۷- پناهنده شدن به قلعه استخر ……………………………………………………………………………………………………….. ۱۲۱

۶-۱۸- پیام دعوت شاه عباس به یعقوب خان …………………………………………………………………………………………. ۱۲۳

۶-۱۹- درخواست امان نامه یعقوب خان از شاه عباس ……………………………………………………………………………. ۱۲۳

۶-۲۰- از بین بردن یعقوب خان و افرادش ……………………………………………………………………………………………… ۱۲۵

۶-۲۱- تسخیر قلعه استخر ………………………………………………………………………………………………………………………. ۱۲۸

۶-۲۲- یادگار علی سلطان ذوالقدر …………………………………………………………………………………………………………… ۱۳۱

۶-۲۳- حکام ذوالقدر فارس بعد از یعقوب خان ………………………………………………………………………………………. ۱۳۱

نگاهی گذرا به حکام فارس ……………………………………………………………………………………………………………… ۱۳۵

نکاتی درباره قلاع مهم دوره صفویه مقارن با حکومت ذوالقدرها……………………………………………………….. ۱۳۸

نتیجه گیری ………………………………………………………………………………………………………………………………………………. ۱۵۰

معرفی منابع ………………………………………………………………………………………………………………………………………………. ۱۵۲

 

چکیده :

      خاندان ذوالقدر، قبیله ای از ترکان بودند که در ناحیه شمال آناطولی اقامت داشتند و از جمله نیروهایی بودند که به کمک شاه اسماعیل شتافتند و همراه دیگر قبایل ترکان و قزلباشان نقش مهمی در تشکیل و تاسیس سلسله صفویه ایفا نمودند.

    خاندان ذوالقدر به پاس خدماتشان به صفویان در کسب حکومت، ایالت فارس(که مهمترین ایالت جنوبی ایران محسوب می شد) را تصاحب کردند و در طی تقریبا صد سال تا اوایل دوره شاه عباس اول ایالات فارس و نواحی تابعه در واقع تیول این خاندان بود. 

     خاندان ذوالقدر در طی دوران حکومت خود بر ایالت فارس با فراز و نشیب های فراوانی روبرو بودند. در دوران شاه اسماعیل اول و شاه طهماسب اول، امرای ذوالقدر عموما در تابعیت و وفاداری به خاندان صفوی حکومت می کردند. در زمان شاه محمد خدابنده بخاطر ضعف در پادشاهی، قزلباشان خصوصا خاندان ذوالقدر در امور حکومت دخالت بسیاری کردند، اما در دوران شاه عباس اول خاندان ذوالقدر با برافراشتن پرچم استقلال برعلیه خاندان صفوی طغیان نمودند لیکن لشکرکشی شاه عباس به فارس سبب شکست و عزل این خاندان از حکومت فارس گردید. در دوران پس از شاه عباس برخی از بزرگان ذوالقدر بر شهرها و نواحی کوچک فارس حکومت داشتند. این خاندان درمجموع  تاثیرات بسیاری بر روند تحولات فارس بر جای نهاده که کمتر به آن توجه و پرداخته شده است. در این تحقیق سعی شده با استفاده از منابع و پژوهش های انجام شده و به روش کتابخانه ای، توصیفی تحقیق جامعی درحد امکان درباره ی نقش وجایگاه خاندان ذوالقدر در ایالت فارس در دوره صفویه صورت گیرد.

واژگان کلیدی: صفویه، قزلباشان، ایالت فارس، خاندان ذوالقدر

۱-۱- مقدمه:

      تشکیل امپراتوری صفویه در واقع پیامد تحولاتی است که بعد از حملات مغول در ایران روی داد.  یورش مداوم مغولان، از بسیاری از مناطق ایران جز ویرانه ای بر جای نگذاشته بود. کاهش سریع جمعیت، قحطی های پی­در­پی، فقدان امنیت اجتماعی و از بین رفتن حاکمیت قدرت مرکزی، اوضاع سیاسی و اجتماعی را آشفته ساخته بود. از لحاظ سیاسی حملات مغولان دوره ای طولانی از تشنج، پراکندگی و ضعف قدرت مرکزی ایجاد کرد که تا ظهور صفویان به طول انجامید. در این مدت قبایل متعددی در عرصه سیاست ایران ظهور کردند و مدتی کنترل بخشی از ایران را به دست گرفتند، تأسیس دولت صفوی را میتوان شکل گیری دولت ملی در ایران خواند، که مبتنی بر بازگشت به اندیشه های ایران قبل از اسلام است. در این دوره بود که مرزهای ایران عصر ساسانی احیا شد و اولین دولتی است که به علت تمایز از جهان اسلام سنی، مذهب خاصی را اتخاذ کرد که هم برای دولت و هم مذهب پیامدهای خاصی دربرداشت. دوره صفویه از مهم‌ترین دوران تاریخی ایران به شمار می‌آید، چرا که با گذشت نهصد سال پس از نابودی شاهنشاهی ساسانیان، یک فرمانروایی پادشاهی متمرکز ایرانی توانست بر سراسر ایران آن روزگار فرمانروایی نماید. بعد از اسلام، چندین پادشاهی ایرانی مانند صفاریان، سامانیان، طاهریان، زیاریان، آل بویه و سربداران روی کار آمدند، لیکن هیچ‌کدام نتوانستند تمام ایران را زیر پوشش خود قرار دهند و میان مردم ایران یکپارچگی پدید آورند. این دیدگاه در سنت خود استدلالی را طی می کند که از درون ملیت می گذرد و منابع آن به ناسیونالیسم باز می گردد و مبنای شکل گیری باستان گرایی در ایران نیز قرار گرفته است. دولت صفوی را تأسیس جدید در قلمرو ایران نمی دانم بلکه آن را امتداد عثمانی یا آناطولی قلمداد می کنم. مهم ترین نظریه پرداز نسبت به این نظریه، فاروق سومر، کلارک، دکتر رحیم لو استاد دانشگاه تبریز و… می باشند. این افراد معتقدند ساخت قدرت در صفوی امتداد ساخت سنتی دولت در جهان اسلام است. صفویان آگاهی ملی نداشتند بلکه خود را صوفیان مسلمانی می دانستند که بیشتر با صوفیان آناطولی متحد بودند. آنها به جای اندیشیدن به مرز، به عقیده می اندیشیدند و ساخت آن نیز الگوبرداری از جهان اسلام است. پس این دولت، ملی نیست، بلکه امیرنشینی از جهان اسلام است.

      ایالات فارس از دوران قبل از اسلام تا کنون منطقه ای بسیار مهم بوده است؛ بدلیل موقعیت تجاری و داشتن اراضی مرغوب و نزدیکی به حاشیه خلیج فارس از اهمیت ویژه ای برخوردار بوده است و نظر اکثر پادشاهان را به خود جلب می کرد. از مهمترین مناطق در دوره صفویه ایالات فارس بود. خاندان ذوالقدر که با دیگر قبایل ترکمن و قزلباشها نقش بسیار تأثیر گذار در تشکیل شاهنشاهی صفویه داشتند و پس از آن به پاس زحمات خود سهمشان را ایالت فارس دیدند و بدین ترتیب وارد معادلات قدرت و دستگاه خلافت صفویان شدند. حاکمیت خاندان ذوالقدر تقریبا پیوسته ادامه داشت و حدود یک قرن بر این منطقه حکمرانی کردند و نقش بسزایی در تمام امور سیاسی اجتماعی فرهنگی و اقتصادی بر جای گذاشتند و در ادامه توضیح داده خواهد شد که شاه اسماعیل بدون کمک قزلباشان خصوصا خاندان ذوالقدر راه به جایی نمی برد واین قبیله وارد نهاد حکومتی صفویان شدند و سهم آنان ایالات فارس و نواحی هم­جوار بود و حدود یک قرن این خاندان در حکومت صفویه نقش بسیار مهمی را ایفا می کنند.    

۱-۲- اهمیت تحقیق

     پرداختن به وقایع و رویدادهای فارس به ویژه در دوره مورد بحث می تواند بیانگر بخش مهمی از روند تاریخی این سرزمین باشد. مهمترین ویژگی این پژوهش، تبیین و تشریح برهه ای از تاریخ منطقه فارس است که بیانکر برهه ای از تاریخ منطقه فارس است که در هاله ای ابهام فرو رفته است. این پژوهش بر آن بوده که وضعیت عمومی فارس را در بین سالهای۹۰۰ ه.ق تا ۱۰۰۰ ه.ق مورد بررسی قرار دهد و معلوم سازد که این منطقه به دلیل وجود چه ویژگی هایی مورد توجه قرار گرفته است و صاحب منصبان چه تدابیری برای سر و سامان دادن به این ایالت اندیشیده اند.

 

۱-۳- پرسش های تحقیق

پرسش اصلی :

خاندان ذوالقدر چه نقشی در تحولات سیاسی اجتماعی فارس در دوره صفویه ایفا نمودند ؟                               

پرسشهای فرعی :

  1. پیشینه و موقعیت سیاسی خاندان ذوالقدر قبل از روی کار آمدن صفویان چگونه بوده است ؟
  2. چه عواملی سبب شد خاندان ذوالقدر از حکومت صفویه سرپیچی کنند ؟
  3. وضعیت سیاسی خاندان ذوالقدر بعد از واگذاری حکومت فارس به الله وردی خان چگونه شد؟

۱-۴- فرضیه های تحقیق :

فرضیه های اصلی :

  1. خاندان ذوالقدر نقش مهمی در تحولات سیاسی اجتماعی فارس در دوره صفوی ایفا نمودند.
  2. خاندان ذوالقدر دراواخرحکومت خود برفارس تلاش داشتند در برابر صفویان به استقلال دست یابند.

فرضیه های فرعی :

  1. حضور حکام قبل از صفویه باعث ناآرامی و عدم ثبات در فارس شده بود با روی کار آمدن شاه اسماعیل و استقرار خاندان ذوالقدر در فارس حکومت فارس به یک ثبات سیاسی اجتماعی رسید.
  2. منطقه فارس در دوره صفویه به لحاظ سیاسی اجتماعی و جغرافیایی دارای اهمیت بالا بوده و به عنوان یکی از کانون های مورد توجه صفویان بوده است.
  3. رویاروئی خاندان ذوالقدر با شاه عباس منجر به سقوط این خاندان از حکومت فارس و واگذاری این ایالت به خاندان الله وردی خان گردید.

روش تحقیق :

     این تحقیق از نظر نوع هدف، تحقیق نظری می باشد و بر اساس ماهیت و روش تحقیق در ردیف تحقیقات تاریخی جای می­گیرد که به شیوه توصیفی، تحلیلی انجام شده است. مراحلی که در این تحقیق و تدوین این پایان نامه از آغاز تا پایان صورت گرفته به ترتیب زیر می­باشد :

  1. بررسی و مطالعه دقیق مطالب از لابه لای منابع دست اول تاریخی سفرنامه ها تذکره ها تواریخ محلی و تحقیقات جدید
  2. فیش برداری مطالب مربوط به موضوع پایان نامه
  3. دسته بندی منظم فیش ها بر اساس فصل بندی های مقدماتی برای استفاده مطلوب و بررسی هرچه بهتر اطلاعات
  4. تدوین و نگارش مطالب بر اساس توالی زمانی و ترتیب وقوع رویدادها

۱-۷- محدودیت های تحقیق :

       مطالعه تاریخی با یک سری محدودیت ها مواجه است که این پژوهش از این امر مستثنی نیست. شاید مهمترین محدودیت در این پژوهش مربوط به کمبود منابع به ویژه سفرنامه ها باشد، چون در این دوران با فقر منابع تاریخی بخصوص درباره خاندان ذوالقدر روبرو هستیم و تا به حال کار مستقل در این زمینه صورت نگرفته است. اکثر تحقیقات درباره وضعیت کلی صفویه و قزلباشان تألیف گردیده و از وضعیت خاندان ذوالقدر و ایالت فارس اجتناب کرده اند؛ بر خلاف دوره های دیگر مانند قاجار که حضور مستشرقان و جهانگردان اروپایی باعث گردید تا سفرنامه های بسیاری تالیف گردیده و مطالب بسیار با ارزش درباره اوضاع ایران بیان گردد. در دوره مورد بحث یعنی صفویه اکثر سفرنامه ها تألیف و ترجمه نگردیده و اگرهم موردی بوده بیشتر درباره پادشاهان صفویه و منطقه حکومتی آنها (پایتخت) بوده و خاندان ذوالقدر در فارس کمتر از طرف مورخان و محققان مورد توجه قرار گرفته است به گونه­ای که تا کنون پژوهش جامع و مستقلی که بتواند تصویری روشن از وضعیت سیاسی، اجتماعی و اقتصادی این خاندان نشان دهد تدوین و تحریر نگشته است و همین مسائل، مشکلات زیادی برای محقق بوجود آورده است.

 

۱-۸- معرفی و بررسی برخی منابع

     بدیهی است که لازمه پژوهش درباره هر موضوعی وجود منابع لازم و کافی در مورد آن موضوع است. بنابراین برای پژوهش در هر دوره ای وجود منابع دست اول و مکتوب آن دوره ضروری می باشد. در این تحقیق یکی از مشکلاتی که نگارنده با آن روبرو بود عدم وجود منابع مستقل و مرتبط به دوران مورد نظر است. با این تفاسیر در این پژوهش سعی شده است از منابعی استفاده شود که در­برگیرنده اطلاعات تاریخی مفیدی از این دوران باشد. این آثار علی­رغم برخی نقایص از ارزش واعتبار بسیاری برخوردار است. 

      منابع مربوط به تاریخ صفویه که در این رساله مورد استفاده قرار گرفته است، شامل تواریخ عهد صفویه تا عصر حاضر می باشد. در بسیاری از این منابع مطالبی پیرامون اوضاع ایران در عهد مذکور به طور کلی دیده می شود. علاوه بر آن سفر نامه ها نیز از منابع دیگری است که مورد استفاده قرار گرفته است و از آن­جا که این سفر نامه ها همزمان با رویداد های مختلف عهد مذکور تدوین شده اند حائز اهمیت می باشد.

 منابع اصلی:

     عالم آرای عباسی: مؤلف کتاب به علت اینکه در دربار شاه عباس بود و از تمام مسائل‏ اداری، نظامی، دیوانی و…دربار آگاهی داشت، شاید به دلیل گرفتن هدیه یا صولت شروع به‏ نگارش کتاب مورد نظر کرده باشد، یا به دلیل ثبت وقایع و اتفاقات آن دوره و بدون هیچ‏گونه‏ چشم داشتی اقدام به نوشتن این کتاب کرده باشد. ولی نظریه دوم به انگیزه مولف صحیح‏تر به نظر می‏آید چون در کتابش زیاد مدح و چاپلوسی و غلو وجود ندارد و ترتیب وقایع را دقیق ذکر کرده‏ است. در مورد علت نامگذاری این اثر به این نام تصور می‏شود که مؤلف نام کتاب خود به‏ این علت گذاشته که فضل اللّه بن روزبهان خنجی پیش از او کتابی بنام تاریخ عالم آرای امینی‏ تألیف کرده است که سراسر انتقاد از حکومت صفوی و شاه اسماعیل اول و شرح حال اعمال‏ خشن و دشمنی و جدال اهل تسنن و تشیع بود. این کتاب از حیث زیبایی لفظ و ذکر وقایع و نکات تاریخی اهمیت و شهرت فراوانی یافته است. نثر آن ساده و روان است اسکندربیک در کتاب خود اشاره می‏کند از لفاظی و بکار بردن صنایع ادبی اجتناب کرده، با وجودیکه به طور قطع با علوم ادبی و سبک‏ از لفاظی و بکار بردن صنایع ادبی اجتناب کرده، با وجودیکه به طور قطع با علوم ادبی و سبک‏ نثر نویسی مرسوم آن زمان آشنا بوده، با این وجود صنایع لفظی و تکلفات در آن دیده می‏شود. همین خصوصیات موجب رواج و شهرت کتاب او شده است. این کتاب نه تنها از نظر اهمیت‏ تاریخی بلکه از حیث زیبایی نثر موجب توجه است. اهمیت و امتیاز خاص«تاریخ عالم آرای عباسی»در این است که مؤلف آن‏ خود شاهد و ناظر بسیاری از وقایع و حوادث آن دوران پرهیاهو بوده است. از دیگر موارد اهمیت این اثر این است که این کتاب مشتمل بر احوال شاعران و عالما و سادات و هنرمندان‏ و ارکان دولت از وزیران و امیران و خوانین با ذکر وفات آنان که بسیار مورد استفاده محققان‏ است. تاریخ عالم آرای عباسی تنها تاریخ وقایع و حوادث نیست، بلکه کتابی است که در آن به‏ مباحث و مسائل اجتماعی نیز کم و بیش توجه شده است. فایده مهمی که از این مورد حاصل‏ می‏شود اطلاعات کثیر و مفیدی در چگونگی تشکیلات اداری و سپاهی و مسائل مالی و شرعی آن عهد است که در تدوین و تألیف تاریخ اجتماعی ایران خصوصا مبحث مورد نظر (خاندان ذوالقدر) بکار خواهد آمد. از دیگر موارد اهمیت و فایده این اثر ضبط وقایع مربوط به تاریخ ملل همسایه و مجاور ایران مانند عثمانیها، گرجیها، سلاطین تیموری، هند و اتراک و ترکمانان ماوراء النهر می‏باشد که بعض از این وقایع در جای دیگر مضبوط نیست و کمک بسیاری در مبحث شورش علاء الدوله در زمان شاه اسماعیل اول و شورش سلطان سلیمان در زمان شاه طهماسب که دیگر منابع کمتر به آن توجه کرده اند دارد. تاریخ عالم آرای عباسی تاریخ جامعی است که در ذکر وقایع‏ سلطنت بعضی از شاهان صفوی خصوصا حکام ذوالقدر پرداخته است و به ذکر حوادث‏ مهم آن دوران پرداخته است.مؤلف کتابش را در سه جلد تنظیم کرده است،مقدمه یا جلد اول،آغاز کار سلسله صفوی است و سلطنت شاه اسماعیل اول و شاه طهماسب را ذکر کرده‏ است. جلد دوم: در وقایع سی سال سلطنت شاه عباس و ذکر اقدامات و احوالات آن پادشاه‏ مقتدر است.و جلد سوم: شامل وقایع قرن دوم سلطنت او که از سال ۱۰۲۶ شروع و به مرگ‏ وی در ۱۰۳۸ ختم می‏گردد. او در این بخش به احوال عده‏ای از علما،سادات و صاحب‏ منصبان مالی دولت صفوی پرداخته است. اسکندر بیگ ترکمان مؤلف کتاب عالم آرای عباسی این اثر را در سال ۱۰۲۵ شروع به تألیف‏ کرده است و تا مرگ شاه عباس تا سال ۱۰۳۸ ادامه داشته که در ۲۴ جمادی الثانی ۱۰۳۸ تألیف آن را به پایان برده است و در نوشتن مباحث تاریخی کتاب خود از کتب معتبری‏ که راجع به تاریخ آن ایام در دسترس بوده استفاده کرده است که مهمترین آنها احسن‏التواریخ، تاریخ اکبری، تاریخ جهان آرا، حبیب السیر، روضه الصفا، تاریخ طبرستان، تذکره میرتقی کاشی، صفوه الصفا، فتوحات یمینی، لب التواریخ، مطلع السعدین، نگارستان، نفحات الانس، صورالاقالیم، نزهه القلوب، مسالک و الممالک، عجایب‏ المخلوقات، اخلاق ناصری، حیوه الحیوان و… است. انواع و سال خود عالم آرا یکبار در سال ۱۳۱۴ ه.ق در تهران و بار دیگر از روی‏ همان چاپ به سعی و اهتمام مؤسسه انتشارات امیر کبیر در سال ۱۳۵۰ طبع شد، ایرج‏ افشار بر این چاپ مقدمه و چند فهرست سردمند افزوده و بعضی از افتادگیهایی که در چاپ‏ سنگی نخستین روی داده از روی نسخ کامل تر ترمیم کردند. به طور کلی آنچه در این مورد استنباط می‏شود توجه و اهمیت علما و نویسندگان در این‏ دوره است.

       فارسنامه ناصری: فارسنامه ناصری اثر میرزا حسن طبیب فسائی‌ (۱۳۱۶-۱۲۳۷ ه.ق)، نویسنده و پزشک ایرانی قرن‌ سیزدهم هجری قمری حاوی اطلاعات وسیعی درباره تاریخ‌ و جغرافیای استان فارس می‌باشد وی این کتاب را در عهد ناصر الدین شاه و با استفاده از منابع فراوانی که در دسترس‌ داشته به رشته تحریر درآورده و در دو بخش به ذکر حوادث‌ و وقایع استان فارس و از جمله حکومت خاندان ذوالقدر در زمان صفویان همچنین موقعیت طبیعی و جغرافیائی شهرهای فارس می‌پردازد در مورد حکومت ذوالقدرها میرزا حسن فسائی در بخش اول کتاب خود چکیده مطالب‌ نویسندگان و مورخان قدیم خاندان ذوالقدر به رشته تحریر درآورده و در برخی موارد به ذکر جزئیات حوادث نیز پرداخته‌ است اهمیت این بخش بیشتر مربوط به ذکر وقایع دوران‌ صفویه به‌ ویژه دوران حکومت شاه اسماعیل تا شاه عباس است که به دلیل دسترسی نویسنده به منابع و اسناد بسیار مهم می‌باشد. مطالب بخش دوم کتاب که نویسنده‌ در آن اوضاع طبیعی جغرافیائی، اجتماعی و اقتصادی‌ شهرهای مختلف فارس را مورد بررسی قرار داده در جای خود دارای ارزش و اعتبار فراوان می‌باشد. در این بخش میرزا حسن اطلاعات زیادی در خصوص‌ مکان ‌های تاریخی، محلات و شخصیت‌های مهم علمی، ادبی و مذهبی ارائه می‌دهد و از این جهت‌ مهمترین منبع تاریخ بحث مذکور محسوب می‌گردد فارسنامه ناصری در ۲ جلد به تصحیح دکتر رستگار فسائی‌ منتشر شده است.

     خلد برین : از کتابهای مهم تاریخی که در عصر صفوی نگاشته شده خلد برین تالیف محمد یوسف واله اصفهانی است. این کتاب در هشت روضه و یک خاتمه تدوین شده که روضه هشتم آن در پادشاهی صفویان ودر بر گیرنده سرگذشت پادشاهان این سلسه ازآغاز تا حکومت شاه سلیمان ونیز شرح احوال سادات، علما، شعرا، امرای عظام وخوانین وهنرمندان آن دوره است. تاریخ ولادت مولف سال۹۸۸ ه.ق بود. وی به کارهای دیوانی اشتغال داشت. در تالیف کتاب از عالم آرای عباسی، فتوحات امینی، صفوه الصفا و بطور غیر مستقیم ازخلاصه التواریخ تاثیر پذیرفته است و تاریخ تالیف آن سال ۱۰۷۸ ه.ق است. در این رساله در بحث حکام فارس وخاندان ذوالقدر، از خلد برین استفاده شده است.

       تاریخ سلطانی (ازشیخ صفی تا شاه صفی ): تالیف حسین بن مرتضی حسینی استرآبادی است. این کتاب عهد شاه صفی اول را در بر می­گیرد. مولف در کتاب خود کوشیده است تاریخ صفویه را از زمان شیخ صفی تا شاه صفی که حدود چهار قرن به طول انجامیده است، از کتب معتبر تاریخ استخراج و آن­ را به طرز موجز و مختصر عرضه کند. هرچند مولف در زمان شاه سلطان حسین ۱۱۰۶-۱۱۳۵ ه.ق می زیسته لیکن از ماخذ و منابع قبل از خود مانند فتوحات امینی، صفوه الصفا، عالم آرای عباسی و چند کتاب دیگر استفاده کرده است و نویسنده مطالبی گسترده و بسیار مفصل را بطور خلاصه و فشرده با نقل قول ها و ذکر منبع آورده است. در ذکر ماجرای یعقوب خان ذوالقدر در فارس و قیام اسماعیل دوم در کهکیلویه نیز که به مسئله فارس هم مربوط می شود و همچنین نقش مردم فارس در دیوان­سالاری عهد صفویه، در مبحث نقطویه در این پایان نامه از مطالب کتاب مذکور بهره فراوان گرفته شده است.

      خلاصه التواریخ: کتاب خلاصه التواریخ و عنوان گذاری و تقسیم مطالب کتاب از اول تا پایان سلطنت شاه اسماعیل اول بر اساس نام مشایخ سلسله و یا اتفاقات مهم قرار گرفته و از دوران شاه طهماسب، به بعد بر اساس سال‌های پادشاهی است. هر سال با فصل بهار و عید نوروز آغاز می‌شود و معمولا نام ترکی سال‌ها نیز آمده است. بین دو نوروز یک رشته رویدادهای مهم به صورت فصل‌های فرعی وجود دارد و اتفاقات با اهمیت با ذکر روز و ماه و سال همراه است. پس از مرگ شاه طهماسب یکم، قاضی احمد از سوی شاه اسماعیل دوم مامور شد که تاریخ صفویه را از شاه اسماعیل یکم تا شاه اسماعیل را دوم بنویسد. اما این کار به دلیل مرگ شاه به تعویق افتاد و بعدا او تاریخ دوره صفویه از روزگار شیخ صفی الدین اردبیلی تا نخستین سال‌های پادشاهی شاه عباس یکم را با نام خلاصه التواریخ به پایان رساند. خلاصه التواریخ، رخدادهای سال‌های سده هشتم تا اواخر سده دهم هجری قمری در ایران است. وقایع مربوط به مشایخ صفویه به اختصار بیان شده است، ولی از هنگام تشکیل حکومت صفوی وقایع بیشتر با شرح و بسط آمده است. از ویژگی‌های این کتاب اشاره‌های بسیار به شاعران و هنرمندان و ذکر آثار و اشعار آنان است که این کتاب را از سایر کتاب‌های تاریخی متمایز کرده است. احمد منشی قمی ادعا کرده است که تاریخ عالم را از هبوط آدم تا زمان خود (یعنی روزگار صفویه) درچنین جلد نوشته است، ولی در هر صورت فقط جلد پنجم آن یعنی تاریخ صفویان موجود است. قاضی احمد در مقدمه کتاب نام چند تن از مورخین را که از پیشروان او بوده‌اند، آورده و این اشخاص عبارتند از امیر سلطان ابراهیم امینی هروی و میر یحیی سیفی قزوینی و میر محمود ولد میرخواند هروی و مولانا حیاتی تبریزی، قاضی احمد غفاری و حسن بیگ روملو. و می‌نویسد، بعد از مرگ این جماعت کسی پیرامون تحریر وقایع زمان نگشته است و ناگزیر خود برای تالیف چنین تاریخ اقدام به نوشتن مجلد پنجم خلاصه التواریخ کرده است. و از همین مقدمه بر می‌آید که مولف پس از اتمام مجلدات چهارگانه که دوازده سال به طول انجامیده، ظاهرا در سال ۹۸۴ ه.ق به تشویق شاه اسماعیل دوم تصمیم گرفته است، به سبک کتاب مطلع السعدین کمال الدین عبدالرزاق سمرقندی که شامل وقایع دوران ابوسعید مغول تا ابوسعید گورکانی است، کتابی در تاریخ صفویه از شاه اسماعیل اول تا شاه اسماعیل ثانی تالیف کند. اما حوادث زمان و گرفتاری‌های ناشی از همراهی او با اردوهای نظامی و مشکلات فراوان دیگر و مهم تر از همه نبودن یک صاحب دولت که او را در انجام مقصود یاری دهد، تصمیم وی را با موانعی روبرو ساخته است. با این همه به سعی و همت خود موفق شده است، تالیف کتاب را در سال ۹۹۹ه.ق به اتمام رساند و آن را به شاه عباس هدیه کند. مولف در آغاز و پایان کتاب وعده داده است، نسخه دیگری در حوادث سال به سال دوران شاه عباس بنویسد و به درستی نمی‌دانیم، در این کار توفیق یافته است یا نه. شاید مطالب اضافی خلاصه التواریخ نسخه برلین مربوط به وقایع بین سال‌های ۹۹۹ تا ۱۰۰۱ه.ق آغاز همان بخشی باشد که مولف وعده نوشتن آن را داده است. قاضی احمد در سال فوت شاه طهماسب ۹۸۴ ه.ق ۲۰ ساله بوده و با توجه به اشتغال او در رشته‌های مختلف دیوانی و علاقه اش به علم و هنر و تاریخ نویسی و دسترسی به منابع تاریخ معاصر، حوادث نزدیک به زمان خود را مفصل تر نوشته و آنجا که خود در متن حوادث بوده، این تفصیل بیشتر به چشم می‌خورد. اما برای نوشتن تاریخ زمان ‌های دورتر از همان مدارکی استفاده کرده است که مورخین متقدم از آن‌ها بهره گرفته‌اند و به همین دلیل بخش نخستین کتاب او که تاریخ پیشوایان صفویه است، به اختصار برگزار شده و از تشکیل حکومت صفوی به بعد وقایع با جزئیات و تفصیل بیشتری آمده است. در حقیقت این کتاب یک واقع نگاری است و حوادث و تحولات سیصد سال تاریخ ایران از سده هشتم تا یازدهم بیان می‌کند. حوادثی که منجر به تاسیس دولت صفوی و استقرار آن به عنوان یک قدرت سیاسی و نظامی متمرکز بر اساس مذهب شیعه اثنی عشری  و حکمرانی ذوالقدر ها در فارس گردید. استقرار تشیع به عنوان یک مذهب رسمی که آرمان دیرین شیعیان ایران بود، به وحدت ملی و سیاسی اقوام ایرانی کمک کرد و مقررات اداری و اجتماعی خاصی را به وجود آورد. قاضی احمد بی آنکه تحلیلی از ماهیت قضایا بدست دهد، شرح جنگ‌های خارجی صفویه را به تفصیل بیان کرده است، اما او نه تنها به عنوان یک واقعه نگار، بلکه نظر به اعتقادات مذهبی و اطلاعاتش در زمینه ادبی و هنری مباحث گوناگونی را در کتاب تاریخ خود آورده است. البته تنظیم این مطالب با روش معینی دنبال نشده، بلکه نویسنده هر چه به خاطرش آمده و آنچه را که دیده یادداشت کرده است. در چنین شیوه تاریخ نویسی آن قسمت از وقایع که در زمان خود مولف اتفاق افتاده از اهمیت بیشتری برخوردار است. در این کتاب نام و شرح حال مختصر علمای شیعه که در تحکیم مبانی مذهب و اسقرار آن در ایران نقش بسیار موثری داشتند، همراه با آثار و تالیفات آنان دیده می‌شود و کمتر اثر تاریخی از دوران صفویه دارای چنین خصوصیتی است. منابعی که در کتاب خلاصه التواریخ از آن‌ها استفاده شده است، به قرار زیر است:

      صفوه الصفای ابن بزاز، فتوحات شاهی، تاریخ حبیب السیر، تاریخ جهان آرا، لب التواریخ، تکمله الاخبار ، تاریخ شاه اسماعیل و شاه طهماسب، احسن التواریخ و جواهر الاخبار و سایر کتبی به آن‌ها دسترسی داشته است. خلاصه التواریخ توسط احسان اشراقی تصحیح شده است و در دو جلد به چاپ رسیده است. جلد اول وقایع مربوط به زمان شیخ صفی تا مرگ شاه طهماسب یکم را بیان می‌کند و جلد دوم وقایع زمان شاه اسماعیل دوم تا اوایل حکومت شاه عباس یکم (۹۹۹ قمری) را به شرح آورده است.

تعداد صفحه :۱۷۶

قیمت :۱۷۵۰۰ تومان

بلافاصله پس از پرداخت ، لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار می گیرد

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت  serderehi@gmail.com

پایان نامه نقش لایه های اجتماعی بصره و کوفه در رخدادهای جهان اسلام تا پایان عصر …

پایان نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد (M.A )

عنوان

نقش لایه های اجتماعی بصره و کوفه در رخدادهای جهان اسلام تا پایان عصر امویان

استاد مشاور

دکتر علیزاده سالطه

زمستان ۹۲

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده و استاد راهنما در سایت درج نمی شود

(در فایل دانلودی نام نویسنده و استاد راهنما موجود است)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

فهرست

عنوان                                                                                                 صفحه

چکیده —————————————————————-     5

مقدمه —————————————————————-      7

طرح موضوع ——————————————————–     8

بیان مسله ————————————————————-      8

ضرورت انجام تحقیق ————————————————-       9

اهداف پژوهش ——————————————————–       9

سابقه و پیشینه تحقیق —————————————————      10

روش تحقیق————————————————————      11

فصل اول : جغرافیا ی تاریخی شهرهای کوفه و بصره  ——————-      12

      1  –   جغرافیای تاریخی شهر کوفه ———————————-    12

                    1-1 تاریخ تاسیس و پیشینه تاریخی کوفه —————–       13

     2 –  جغرافیای تاریخی شهر بصره ———————————-      19

  • ۲ تاریخ تاسیس و پیشینه تاریخی بصره ————- ۱۹

فصل دوم :   بنیان ها و ساختارهای اجتماعی کوفه ——————–۲۳

۱ – ترکیب جمعیتی شهر کوفه ——————————————–  24

           1-1   عناصر عرب کوفه —————————————-   24

         2- 1      عناصر غیر عرب کوفه ———————————–   27

چینش جمعیتی کوفه از نظر اداری ——————————————    29

مذاهب و ادیان کوفه ——————————————————-    33

ترکیب قبیله ای کوفه ——————————————————۳۹

لایه های اجتماعی کوفه —————————————————-۴۲

جایگاه موالی در کوفه ——————————————————-۴۳

جایگاه برده گان در شهر کوفه ————————————————۵۳

جایگاه بادیه نشینان در شهر کوفه ———————————————  55

فصل سوم : بنیان ها و ساختار اجتماعی بصره —————————-۵۸

ترکیب جمعیتی بصره ——————————————————–۵۹

مذاهب و ادیان بصره ———————————————————۶۱

ترکیب طبقات اجتماعی بصره ————————————————-۶۳

فصل چهارم :کوفه و بصره در عصر خلفای راشدین و امامان معصوم (ع ) تا پایان عصر امویان

کوفه و بصره در عصر خلافت عمر ————————————۶۶

کوفه و بصره در عصر خلافت عثمان —————————————–۶۸

کوفه و بصره در عصر خلافت حضرت علی (ع ) —————————–۶۹

جریان های سیاسی لایه های اجتماعی کوفه و بصره و جایگاه آن در جهان اسلام

تا پایان عصر امویان —————————————————–۷۳

نقش لایه های اجتماعی بصره و کوفه در جنگ جمل ———————–۷۶

تجزیه و تحلیل نقش آفرینی های طبقات اجتماعی بصره و کوفه در زمان خلافت

حضرت علی (ع ) ——————————————————–۷۷

تجزیه و تحلیل نقش آفرینی های طبقات اجتماعی بصره و کوفه در زمان

حضرت امام حسن  (ع ) ————————————————- ۸۵

تجزیه و تحلیل نقش آفرینی های طبقات اجتماعی بصره و کوفه در زمان

حضرت امام حسین  (ع ) ————————————————۸۹

نقش لایه های اجتماعی بصره و کوفه در قیام توابین ———————-۹۶

نقش لایه های اجتماعی بصره و کوفه در قیام مختار ثقفی —————–۹۷

 تجزیه و تحلیل نقش آفرینی های طبقات اجتماعی بصره و کوفه در زمان امام باقر و

امام صادق  (ع ) —————————————————-۱۰۰

نقش لایه های اجتماعی کوفه و بصره در سقوط دولت اموی ————۱۰۶

نتیجه گیری ———————————————————–۱۱۰

چکیده انگلیسی —————————————————–۱۱۲

منابع و ماخذ ———————————————————۱۱۴

   چکیده :

شهرهای کوفه و بصره از آغاز پیدایش ، نقش مهم و سرنوشت سازی در تاریخ جهان اسلام و خصوصا تاریخ تشیع در قرن های اول و دوم هجری قمری و در دوره امویان داشتند . تحت تاثیر ترکیب جمعیتی و وجود قبائل مختلف در آنها و قرار گرفتن این دو شهر علی الخصوص کوفه در مرکزیت و محوریت حکومت و حضور صحابه پیامبر ( ص) و شیعیان خاص امیر المومنین(ع ) ، لایه های اجتماعی در شهرهای کوفه و بصره به گونه ای شکل گرفت که  شهر های کوفه و بصره   که این دو شهر به مرکز تحولات فرهنگی و سیاسی در جهان مبدل شد  . این پایان نامه برآن است که با شناخت لایه های اجتماعی این دو شهر ، نقش آنها را در خط سیر تحولات جهان اسلام مورد کاوش قرار دهد .

در راستای موضوع پایان نامه ، پس از تبیین و صفت جغرافیایی ، بنیان ها و ساختارهای اجتماعی این دو شهر و چگونگی شکل گیری لایه های اجتماعی تحت تاثیر شرایط محیطی ، سیاسی و ترکیب جمعیتی و همچنین کمیت و کیفیت هرکدام از این لایه ها  پرداخته شده است . پس از نقش آفرینی هرکدام از لایه های اجتماعی در تحولات دوره های مختلف صدر اسلام مورد بحث و بررسی قرار گرفته است .

از مجموعه مباحث چنین استباط شده است که این شهر ها در مقاطع مختلف تاریخی ودر  جریانهای سیاسی و نظامی دو دهه اول و خصوصا در زمان خلافت علی (ع ) و رخدادهای مربوط به آن دوره و همچنین مسائل مربوط به واقعه عاشورا و رخدادهای پس از آن ، نقشهای مهم و گاهاً متضادی را از خود نشان می دادند . کوفه در زمان امام صادق (ع ) بعنوان پایتخت فرهنگی جهان اسلام تلقی می شد و وجود محدثان فراوان ، شاعران ،ادیبان و مورخان سبب شکل گیری یک مکتب علمی – فرهنگی مستقل بنام مکتب کوفه شد . منابع تاریخی شهر بصره را شهری سنی و طرفدار عثمان معرفی کرده اند و شیعیان حضرت علی (ع ) نیز در این شهر وجود داشتند که از آغاز تاسیس بصره در حیات سیاسی و مذهبی شهر تاثیر گذار بودند و از شهر های مهم عراق بشمار می رفت و راویان شیعی فراوانی در این شهر به سماع و نقل حدیث مشغول بودند . دوران خلفای راشدین با مسائل فراوانی در جهان اسلام علی الخصوص در شهر های کوفه و بصره همراه بود در این میان بغرنج ترین مسائل در پیوند با نقش کوفه و پیدایش جناح های سیاسی است که در بر گیرنده هر دو جناح خلفای متقدم اموی و مخالفان خلفا مانند ابن زبیر که در ادامه منجر به وجود آمدن خوارج ، شیعه و اشراف قبایل شد .هرچند لایه های اجتماعی تشکیل دهنده این شهر در جریان عاشورا حضور فعالی نداشتند اما در خونخواهی امام حسین (ع ) و یارانش ایفای نقش کردند . شرکت شیعیان بصره در قیام زید بن علی بن الحسین نیز از برگه زرین لایه اجتماعی تشکیل دهنده این شهر می باشد .

کلید واژه : کوفه – بصره – امویان – خوارج – موالی – اعراب – اشراف – تشیع – انصار

مقدمه

طبقات اجتماعی شهر های بصره و کوفه ، نقش عمده ای را در رخدادهای جهان اسلام در دو سده اول هجری قمری ایفا می کرد و به صراحت می توان گفت که نقش و تاثیر این لایه های اجتماعی تا قرن حاضر نیز مشهود می باشد . چگونگی تعامل و جایگاه هر لایه اجتماعی به ترقی و تعالی جامعه اسلامی کمک می کرد و یا برعکس ، موجبات شماری از ناهنجاری ها و بی ثباتی در حوزه های فرهنگ ، سیاست ، اقتصاد و … را فراهم می ساخت . حضور طبقات اجتماعی مختلف در جوامع اسلامی به خصوص در صدر اسلام و قرن های اول و دوم هجری قمری واقعیتی انکار ناپذیر است که هرچند به موجب تعالیم دینی و آموزه های قرآنی ، هیچ کس را از لحاظ نژادی بر دیگری امتیازی نیست مگر به واسطه داشتن تقوا ، اما همین لایه های اجتماعی هم به توسعه و ترقی تمدن اسلام مدد رسانیده و هم در برخی دوره ها و رخداد های اجتماعی ، جامعه اسلامی را به مرز بی ثباتی و آشوب و نفاق کشانیده اند . چهار طبقه عمده اجتماعی که  در شهر های بصره و کوفه در جامعه امویان ، حضور فعال داشتند عبارت بودند از اشراف ، آزادگان ، موالی و بردگان . گذشته از جایگاهی که هریک از لایه های اجتماعی فوق در ادامه جامعه داشتند و در بسیاری از موارد با تعالیم و احکام فقهی اسلامی ناسازگاری داشت ، اشراف خصوصا قریش از جایگاه طبقاتی بس ممتازی در جامعه اموی برخوردار بود و بر پایه اشرافی گری عرب ، مناصب مهم سیاسی و نظامی را در انحصار خود می گرفت . آزادگان اکثریت جامعه را برعهده داشتند و در مقابل موالی از بسیاری از حقوق شهروندی محروم بودند و به ناچار می بایست در پناه برخی افراد با نفوذ یا قبایل و طوایف عرب در می آمدند وبر همین پایه طبقه بردگان نیز از بسیاری از حقوق اجتماعی و شرعی خود محروم بودند و در هر حال نقش ابن طبقات اجتماعی در رخداد های جهان اسلام در دو قرن اول هجری قمری تاثیرات مثبت و منفی فراوانی داشته است .

طرح موضوع

ساختار سیاسی و اقتصادی و اجتماعی و فرهنگی کوفه و بصره از بدو ورود اسلام و تاسیس این شهر ها تا پایان دوره امویان چه نقشی در تداوم یا تغییر شکل گیری های اقشار اجتماعی این شهر ها داشت ؟ تاثیر دین اسلام و حوادث دوره امویان و قیام های این دوران به چه شکلی خود را در شکل گیری لایه های اجتماعی این شهر ها نمایان شد ؟ نقش این قشرها در حوادث مربوط به این دوران و  لایه های اجتماعی در دگرگونی ارزش های الهی در عصر امویان چه نقشی ایفا کردند و نقش موالی در شکل گیری رخدادهای تاریخی این دوران به چه شکل بوده است ؟ و نقش اقشار مختلف در تبلیغات منفی و تحریفات امویان و دین ستیزی و ایجاد گروه های انحرافی مانند خوارج به چه نحوی آشکار شد ؟ پیروان مذاهب دیگر ساکن این شهر ها به چه شکلی خود را در رخدادهای تاریخی این دوره وارد شدند ؟ بافت نظامی و دینی موجود در این شهرها به چه نحویی بود ؟

بیان مسله

بنیان شهر کوفه در سال هفده هجری به وسیله خلیفه دوم و به دست سعد بن ابی وقاص به منظور برپایی یک پادگان نظامی برای پیگیری هرچه بیشتر فتوحات اسلامی در داخل ایران بود که گنجایش چهل هزار جمعیت نظامی را دارا بود . در این تحقیق ترکیب جمعیتی کوفه و بصره را از بعد نژادی و عقیدتی بررسی می نمایم و بخشی از طایفه ها ی عرب و غیر عرب که از شبه جزیر عربستان به قصد شرکت در جنگ به سمت عراق کوچ کردند و در این شهر ها مستقر شدند تاسیس این شهر ها و  دگرگونی های در ساختار سیاسی و اجتماعی این شهر ها به وجود آوردند و در این میان نقش مستقیم و غیر مستقیم موالی بر رخدادهای تاریخی در دوران امویان و شکل گیری لایه های اجتماعی و نقش آن در حوادث تاریخی و خوارج و محوریت این گروه در حوادث مربوطه بررسی خواهد شد که به صورت جامعه شناسی و نقش لایه های اجتماعی در هنجارهای سیاسی اجتماعی و تغییر ساختار آنها و فتنه ها و فساد و تاثیر آنها به صورت متقابل و تبلیغات منفی و دین ستیزی و تحریفات به وجود آمده توسط عوامل اموی نقد و بررسی  خواهد شد . دگرکون سازی سخنان رسول اکرم ( ص ) و توجیه آنها به نفع بنی امیه و علیه اهل بیت ( ع ) و حضرت علی ( ع ) در این دوران در این شهرها به اوج خود رسیده بود و سازماندهی فرقه های منحرف و مختلف به نام اسلام و دامن زدن به آتش تعصبات قومی و امتیازات نژادی و افتخارات طایفه ای  و ترویج دوباره مسائل عصر جاهلی که یکی از اهداف حضرت محمد ( ص ) مبارزه با این بینش های غلط اجتماعی بود توسط امویان از سرگرفته شد و خاندان های شیعی و خوارج و موالی به عنوان بخشی مهم از این لایه های اجتماعی بصره و کوفه مورد نقد و بررسی قرار خواهد گرفت .

اهداف پژوهش

هدف کلی  از این تحقیق  باز خوانی و باز سازی زمینه ها و عوامل موثر در شکل گیری سیستم فکری ، سیاسی و مذهبی دروه اسلامی و تبعات و تاثیرات آن در مبانی فکری ، مذهبی و سیاسی کل جهان اسلام که بعضی از تبعات آن به گونهای تا به امروز نیز ادامه دارد و همچنین کلی دیگر این تحقیق بررسی ساختار سیاسی و اجتماعی و فرهنگی شهر های کوفه و بصره از بدو تاسیس این شهر ها و استحکام یافتن اسلام در آنها تا پایان دوره امویان و همچنین تغییر و شکل گیری قشر های اجتماعی ساکنین این شهر ها و نفوذ و تاثیر تحریفات و تبلیغات منفی عوامل اموی و مبارزه با حضرت علی ( ع ) و امام حسن و حسین (ع ) و قیام های این دوره با محوریت لایه های اجتماعی آن و قیام های توابین و مختار ثقفی و عاشورا خواهد پرداخت و نقش این قشرها در این قیام ها و دگرگونی ارزش های الهی و تبلیغات منفی امویان و انحرافات و تحریفات آنها و بازگرداندن تعصبات قومی و نژادی و اشعار جاهلیت و نقش موالی در این خصوص و همچنین خوارج و حتی لایه های درونی این اقشار نیز بررسی خواهد شد .

روش تحقیق

روش تحقیق این پایان نامه  به صورت مراجعه به منابع و ارجاعات دست اول و مقایسه مطالب موجود در یک مورد یک مبحث خاص و بررسی و نقد توام و مجزای نقش های این لایه های اجتماعی در این شهر ها انجام خواهد گرفت . ابتدا منابع دست اول  در خصوص موضوع مورد استفاده قرار گرفته و در برخی موضوعات نیز مجبور به مراجعه به منابع  دست دوم  و همچنین مقایسه یک موضوع مشترک در منابع مختلف و تحلیل آنها نیز از روش های تحقیق این پایان نامه بوده است . در بعضی از موارد هم که دسترسی به منبع مورد نظر مقدور و ممکن نبوده و یا اینکه منبع مذکور از بین رفته باشد بصورت غیر مستقیم به مطالب مذکور ارجاع شده است .

 

 

فصل اول

جغرافیای تاریخی شهرهای  کوفه و بصره

تاریخ تاسیس و پیشینه تاریخی کوفه

کوفه در سرزمین عراق واقع شده است واین سرزمین با نام های ((بین النهرین)) و((سواد)) شناخته می شد واز دو رودخانه مهم دجله وفرات مشروب می شود به دلیل وجود این دو رود،بین النهرین به دو قسمت شمالی وجنوبی تبدیل می شود که قسمت شمالی آن سرزمین قدیم آشور ودارای مراتع سرسبزی بود وقسمت جنوبی آن،بابل بوده که به دلیل رسوبی بودن خاک آن،بسیار حاصلخیز ودارای نخلستانهای پرثمر بود .که اعراب قسمت شمالی بین النهرین را جزیره وقسمت جنوبی آن را عراق نامیدند.( لسترنج ،۸۱)

کوفه در هشت کیلومتری شرق نجف اشرف بر کرانه رود فرات قرار دارد. این سرزمین ۲۲ متر از سطح دریا ارتفاع دارد و در شرق آن رود فرات، در غرب آن صحرا، در جنوب غربی آن شهر باستانی حیره (شش کیلومتری آن) و در شمال شرقی آن ذی الکفل واقع شده است(ابن بطوطه ،۱/۲۷۰ ). به سبب همین نزدیکی به فرات که در سه کیلومتری شرق آن قرار دارد و نیز جاری بودن یکی از شاخه‌های فرات در شرق آن،زمین‌های اطراف شهر حاصلخیز است (یاقوت حموی ،۴/۴۹۰) در شش کیلومتری کوفه، شهر باستانی حیره قرار دارد(قائدان ،۷۵).

بعد از آنکه مدائن از نظرآب وهوایی برای استقرار سپاهیان اسلام نامناسب تشخیص داده شد،محل کنونی شهر کوفه را به خاطر سازگار بودن آب وهوای آن با طبع عرب ها و عدم وجود موانع طبیعی مانند کوه ودریا بین آن سرزمین ومدینه،انتخاب کردند(ابن اثیر، ۲/۲۵۱)

تاسیس شهر کوفه در سال ۱۷ه.ق بوده است .البته بعضی از مورخان مانند بلاذری در فتوح البلدان بنای آن را سال ۱۵ه.ق ویعقوبی در البلدان بنای آن را ۱۴ه.ق می دانند. معنی لغوی  کوفه از دید ((لسترنج))؛یعنی صغره های دریا ونیز به معنی ساحل آمده است ؛به طور کلی اعراب سرزمین های رسوبی را  “سواد” یعنی خاک سیاه می نامیدند.

بلاذری راجع به علت نامیده شدن این محل به کوفه اظهار می دارد که مسلمان ها بعد از پیروزی      سعدبن ابی وقاص درقادسیه در شهر انبار اقامت گزیدند وبه خاطر اذیّت وآزار حشرات از آن مکان کوچ کرده وبه کوفه رفتند ودر آنجا تکوف[۱] نمودند که تکوف به معنی جمع شدن در یک ناحیه است( فتوح البلدان  ، ۲/ ۳۹۲).هشام بن محمدکلبی نام کوفه را برگرفته از تپه کوچکی در وسط شهر که به کوفان مشهور بود که به معنی بلا وشر میباشد گرفته شده است  و یاقوت حموی براین باور بود که کوفه از واژه کوفان اخذ شده وکوفان یعنی بلا ودردسر وگروهی نیز بر این باور بودند که چون آن منطقه دارای خاک شن زار بود کوفه نام گرفت. (معجم البلدان ،۴ /۴۹۰)

خواندمیر نیز بر این باور بود که به آن جهت به کوفه معروف بود چون که نخست در آن منطقه منازل از نی وبوریا بود واعراب به این چنین مناطقی کوفه می گفتند(حبیب السیر فی اخبار افراد البشر، ۴۹ ) .از گفته های فوق بر می آید که به هر حال این نام کوفه یک واژه عربی بوده است  .

در وجه تسمیه کوفه اختلاف زیادی وجود دارد ولی از مهمترین آنها به معنی تجمع و اجتماع است ( تکوف الرسل : تجمع ) و همچنین به معنی ریگ ،ریگ سرخ ، ریگ مدور ، سرزمین ریگ زار و شنی است و چون محل انتخاب شده در قطعه زمین دایره ای که در ان ریگ و شن و گل در هم آمیخته و خاک آن سرخ رنگ بود قرار داشت عرب به چنین سرزمینی ( کوفانا ) می گوید که این نام به تدریج به کوفه تغییر یافت ( طبری ،۳/۳۳۸ )

پس از پیروزی مسلمین در جنگ های قادسیه ،به سال ۱۵ه.ق خلیفه به سعدبن ابی وقاص که فرمانده ارتش اسلامی در عراق بود دستور داد تا در آنجا بمانند که این عمل وی به دلیل استحکام بخشیدن به سیطره ی مسلمانان در عراق بود تا اقدامات لازم در خصوص پیشروی به فارس انجام پذیرد(جعفری   ، ۱۲۵ )

از این رو سعد بن ابی وقاص ارتشهای عرب را در سرزمین های تازه فتح شده وپایتخت ساسانی در مدائن مستققر ساخت (طبری ،۷/۱۸۴۵) ولی به زودی ثابت شد که محل مزبور به خاطر آب وهوای مرطوب ،شرایط زندگی پر از ازدحام ، کمبود محیط صحرائی وهوای سالم ومراتع برای چرانیدن گله وگوسفندان برای اعراب رضایت بخش نیست.خلیفه از سختی هایی که لشگریان عرب در محیطی غریب  با آن دست به گریبان اند آگاه شده ونامه ای به سعدبن ابی وقاص نوشت تا ارتش را از مدائن بیرون کرده ومحلی را که مناسب با شیوه زندگی اعراب باشد ونیازمندیهای آنان را برآورده کند بیابند.پس از آنکه دو سه محل دیگر توسط فرستادگان سعدبن ابی وقاص آزمایش شد.ریگزاری با شن های سرخ بود که آنجا را سهله می گفتند.هرجا ریگ وشن در هم می آمیخت توسط اعراب کوفه نامیده میشد.در آنجا سه دیر بود،دیر خرقه ،دیر ام عمر،دیر سلسله ،این محل مورد قبول واقع شد  ودر آن فرود آمدند وسعدبن ابی وقاص با لشگریانش به آنجا نقل مکان نمودند چادر زده و آنجارا خانه خود و لشگریانش  ساخت که این امر شروع تأسیس کوفه بود (همو ،۱۸۴۶ )

از نگاه عمر کوفه معنی یک پادگان شهری را می داد که گروه های مختلف می توانستند در آن اقامت کرده،و می باید در کمال آمادگی باشند و وقتی که به وجود آنها نیاز باشد در دسترس باشند از این رو اولین مهاجران تازه در این پادگان کسانی بودند که در جنگ قادسیه شرکت کردند .( جعفری ،۱۲۷)

در سطح شهر کوفه پانزده راه اصلی ساخته شد که تماما به مسجد کوفه ختم می شد . پنج معبر بزرگ از پشت صحن مسجد می گذشت ، چهار معبر از طرف قبله ، سه معبر از سمت شرق و سه معبر از سمت مغرب عبور داده شده بود . ( ابن اثیر ،۲۱۸) اطراف این معابر را بر اساس اهمیتی که برای آنها قایل شده بودند ناحیه بندی کرده بودند و در نتیجه شهر به پانزده ناحیه تقسیم شده بود . این مناطق بر اساس موقعیت اجتماعی قبایل برای خانه سازی میان سکنه آن تقسیم گردید ( بلاذری ،۲۰۶ )

کوفه در آغاز تأسیس حدود چهل هزار نفر سرباز  داشته است که با توجه به این که بسیاری از این سربازان،زن وفرزندان خودرا نیز همراه داشتند میتوانیم به جمعیتی در حدود صد هزار نفر در زمان تأسیس برسیم که رقم معقولی هم به نظر میرسد.کوفه پس از تأسیس به علت آب وهوای خوش ونزدیکی به فرات وایران و وضیعت اقتصادی خیلی خوب که از راه غنایم وخراج سرزمینهای فتح شده کسب نموده بود پذیرای سیل مهاجرت اقوام وگروههای مختلف از سرتاسر مملکت های اسلامی آن روز گردید.در ادامه این مهاجرت ها در سال سی وشش هجری که حضرت علی (ع)این شهر را پایتخت کشور اسلامی قرار دادند شدّت بیشتری به خود گرفت.(مسعودی، ۲/۳۸۵ )

از ویژگی های شهر کوفه ،جبانه  است . جبانه فضای باز اطراف و میانه قبایل بوده که غالبأ محل دفن مردگان آنان نیز بوده است ( یاقوت حموی  ،۲/۹۹ ) . گاه این فضای باز میدان مناسبی برای فعالیت های سیاسی ، اجتماعی، ایراد سخنرانی ، گرد آوری نیرو و تمرین و مسابقه تیر اندازی و اسب سواری می شد و بسیاری از جنگ های داخلی نیز در جبانه ها رخ می داد( طبری ،۴/۱۹۳ )

 کوفه از جمله معدود شهرهایی است که در تحولات سیاسی و اجتماعی خصوصا در دوره خلفای راشدین  وامویان تأثیرات آشکاری داشته است وتأثیر ترکیبات طبقاتی ولایه های اجتماعی در این شهر وبافت سیاسی و اجتماعی آن در قیام های متعدد وگوناگون تأثیرات بسزایی داشته است.

[۱] تکوف در لغت نامه دهخدا به معنی جمع شدن و گرد گشتن مردم است و در اینجا به مفهوم با کوفیان مانند کردن خود  نسبت نمودن خود با کوفیان می باشد .

تعداد صفحه :۱۲۶

قیمت :۱۷۵۰۰ تومان

بلافاصله پس از پرداخت ، لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار می گیرد

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت  serderehi@gmail.com

پایان نامه نقش تنظیمی – تقویمی فرهنگ تشیع بر فرهنگ ایرانی در عهد آل بویه

نقش تنظیمی – تقویمی فرهنگ تشیع بر فرهنگ ایرانی در عهد آل بویه

استاد مشاور:

دکتر مهدی عبادی

آذر/ ۹۴

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده و استاد راهنما در سایت درج نمی شود

(در فایل دانلودی نام نویسنده و استاد راهنما موجود است)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

چکیده:

  به دنبال فتح ایران توسط عرب های مسلمان و گرویدن ایرانیان به دین اسلام، برخی از مولفه های فرهنگ ایرانی، در مواجهه با فرهنگ اسلامی، دچار تغییر و دگرگونی گردید و بخشی دیگر از سنن و آداب ایرانی توانست در کنار ارزش های جدید دینی تثبیت و تنظیم گردیده و به حیات خود ادامه دهد. مولفه هایی مانند فرهنگ جشن ها و اعیاد ایرانی، فرهنگ آداب و تشریفات ایرانی، اشتیاق به دانش و دانش اندوزی، فرهنگ کتاب و کتابخوانی،فرهنگ تساهل و تسامح در برخورد با عقاید و باورهای مخالف، فرهنگ برگزاری مجالس گفتگوهای خانوادگی و اجتماعی، فرهنگ فتوت و جوانمردی در مناسبات اجتماعی، فرهنگ خوش رویی و خوشرفتاری و مواردی از این قبیل که آموزه های اسلامی نه تنها آنها را نفی نکرد، بلکه به مولفه های مذکور قوام و نظام نیز بخشید. البته در ابتدای ورود اسلام به ایران، به دلیل حاکمیت عرب‌ها، امکان تبلور سنت‌های ایرانی در میان فرمانروایان عرب و یا نمایندگان آن‌ها در ایران وجود نداشت، اما به‌تدریج با روی‌کار آمدن حکومت‌های محلی ایرانی که از استقلال بیش‌تری بر خوردار بودند، ایرانیان توانستند در بازیابی و اشاعه فرهنگ و سنت‌های ایرانی بکوشند و آل ‌بویه از جمله خاندانی بود که در این رابطه نقش عمده‌ای ایفا کردند.

نتیجه اینکه، بخشی از آداب، سنن و رفتارهای فرهنگی ایرانیان، از سوی آموزه های اسلام، در دوره بویهیان، مورد تایید قرار گرفت و همین امر سبب قوام و دوام آنها گردید که در این تحقیق به تفصیل به آنها پرداخته شده است.

کلید واژه: فرهنگ ،تشیع، ایران، آل بویه، تنظیم، تقویم.

 

فهرست                                                                                         

فصل اول.. ۱

کلیات… ۱

تعریف مساله و بیان کلیات    2

۱- بیان موضوع تحقیق   2

۲- تعریف و تحدید واژگان تحقیق   2

۳- شرح موضوع و ضرورت آن  3

۱-۳ مواجهه فرهنگ اسلامی- شیعی با فرهنگ ایرانی.. ۳

۲-۳ ایران اسلامی یا اسلام شیعی- ایرانی.. ۴

۳-۳ اسلام شیعی و تقویم فرهنگ ایرانی.. ۴

۴-۳ اسلام شیعی و تثبیت فرهنگ ایرانی.. ۵

۴- اهداف تحقیق: ۵

۵- سوالات اصلی تحقیق   6

۶- فرضیه های تحقیق   6

۷- موانع و مشکلات و محدودیت های  تحقیق   6

۸-  ارزیابی منابع و ماخذ  7

فصل دوم.. ۱۵

فرهنگ تشیع در عهد آل بویه. ۱۵

۱- مقدمه  16

۲- اسلام شیعی و حکومت آل بویه  22

۳- مواجهه حاکمان آل بویه با اصحاب مذاهب مختلف    23

۴- حاکمان آل بویه و برگزیدن مذهب تشیع   26

۵- حاکمان آل بویه و برگزیدن مکتب تشیع زیدی یا امامی   27

                                                              6- بنی بویه و اعتقاد به شیعه دوازده امامی   29

۷- نتیجه  30

فصل سوم.. ۳۲

بخش اول: تقویم فرهنگ ایرانی با فرهنگ تشیع در عهد آل بویه. ۳۳

۱- مقدمه  33

۲- ابتدای کار حاکمان آل بویه به ویژه در ایران  34

۳- قوام بخشی تشیع به دانش و دانش اندوزی ایرانیان  36

۴- قوام بخشی مکتب تشیع به ادبیات ایرانی   40

۵- پیوند فرهنگ اسلام با فرهنگ ایرانی در دوره بویهیان  42

۶-  نظام بخشی تشیع بر تشکیل گروه های اجتماعی ایرانیان  42

۷- نظام بخشی رنسانس اسلامی بر فرهنگ ایرانی   43

۸- اهداف تشکیل مجالس در فرهنگ ایرانیان  47

۱-۸ مناظره در فرهنگ ایرانی برای آموزش و آموختن.. ۴۷

۲-۸ ارزیابی مرتبه علمی در مناظره ها در فرهنگ ایرانی.. ۴۸

۳-۸ استهزا و به دشواری افکندن حریف… ۴۹

۴-۸ خودنمایی و فخرفروشی.. ۵۰

۹- شرکت کنندگان در مجالس در فرهنگ ایرانیان  52

۱-۹ همتایان علمی.. ۵۲

۲-۹ استاد و شاگرد. ۵۳

۳-۹ ملازمان و شرکت کنندگان غیر اصلی.. ۵۳

۱۰- چگونگی برگزاری مجالس     54

۱-۱۰ طرح مسئله. ۵۴

۲-۱۰ مبارز طلبی.. ۵۵

۳-۱۰ مجلس به صورت گردش بهاری.. ۵۵

۴-۱۰ مجلس به صورت شبیه سازی.. ۵۵

۵-۱۰ مجلس بدون طرح و برنامه. ۵۶

۱۱- مناظره به صورت غیر حضوری و کتبی   57

۱۲- موضوعات مورد بحث    58

۱۳- ویژگی  مجالس ادبی آل بویه  59

۱۴- حاصل مجالس     59

۱۵- قوام بخشی و نظام بخشی تشیع به مجالس علمی-آموزشی ایرانیان  60

۱-۱۵ تنظیم و تعمیقِ نظریه ها و روش  های علمی مستدل. ۶۰

۲-۱۵قوام یابی شک و شبهه افکنی در مباحث… ۶۱

۳-۱۵ به وجود آمدن مکاتب جدید کلامی و فلسفی.. ۶۲

۴-۱۵ تقویم فرهنگ توسعه طلبی ایرانیان در کسب معارف… ۶۴

۵- ۱۵تقویت توان فکری و کمک به فهم مسائل.. ۶۴

۱۶- قوام بخشی تشیع به تسامح و تساهل ایرانی   65

۱۷- نتایج منفی مجالس     66

۱۸- نظام بخشیِ تشیع به اصل اخلاقیِ تحمل عقاید مخالف ایرانیان  67

۱۹- قوام بخشی در اقدامات فرهنگی آل بویه  68

۲۰- برخی از دلایل فرهنگی افول آل بویه  70

۱-۲۰ فرهنگ سازنده اتحاد اسلامی و عدم التزام خاندان بنی بویه به آن. ۷۰

۲-۲۰ فرهنگ سازنده اتحاد اسلامی و اختلافات مذهبی عباسیان و بویهیان. ۷۱

بخش دوم: بویهیان احیاگر سنت های ایرانی در سایه فرهنگ اسلامی.. ۷۲

۱- مقدمه  72

۲- تقویم کتاب و کتابخانه در رفتار فرهنگی بنی بویه  72

۳- تسامح و تساهل بویهیان برای مواجهه فرهنگ ایرانی با فرهنگ اسلامی   76

۴- میراث ملی آل بویه  79

۵- تقویم آداب و تشریفات ایرانی   79

۶- تقویم آیین شکار، تیراندازی و پوشاک ایرانی   80

۷- تقویم تفریحات و سرگرمی های ایرانی   81

۸- تقویم اعیاد و جشن های ایرانی   82

۹- آموزه های فرهنگی ایرانیان در روابط خانوادگی بنی بویه  84

۱-۹ تکریم بزرگترها، میراث فرهنگی ایرانی در خاندان بویهی.. ۸۴

۲-۹ فرهنگ اتکا و اعتماد به نفس ایرانی در خاندان بویهی.. ۸۵

۳-۹ خوش رویی و خوشرفتاری ایرانی در فرهنگ سیاسی بویهیان. ۸۶

فصل چهارم.. ۸۷

نتیجه گیری.. ۸۷

۱- جمع بندی و نتیجه گیری   88

۲- پیشنهادات    93

فهرست منابع و مأخذ  94

Abstract 101

 تعریف مساله و بیان کلیات

۱- بیان موضوع تحقیق

موضوع تحقیق حاضر به نقش تنظیمی- تقویمی فرهنگ تشیع بر فرهنگ ایرانی در دوره آل بویه می پردازد که  از سال ۳۲۲ تا ۴۴۷ هجری قمری / ۹۳۳ تا ۱۰۵۶ میلادی، بر بخش بزرگی از سرزمین ایران و عراق حکومت می کردند. سلسله بویهیان در ایران با تساهل و تسامح فرهنگی-مذهبی، شرایطی را فراهم ساختند که دو فرهنگ ایرانی- شیعی در مواجهه با یکدیگر تاثیراتی بر همدیگر گذاشتند که در این تحقیق بر تاثیر صرفا تنظیمی – تقویمی فرهنگ شیعی بر فرهنگ ایرانی پرداخته شده است. جنبه های دیگر ارتباط فرهنگی بین ایران و اسلام مانند تاثیر تحذیفی فرهنگ شیعی بر فرهنگ ایرانی یا تاثیر ترویجی فرهنگ ایرانی بر فرهنگ شیعی، ارتباط موضوعی با این تحقیق ندارند.

۲- تعریف و تحدید واژگان تحقیق

با عنایت به موضوع تحقیق، مهمترین واژگانی که نیاز به تعریف و تحدید معانی دارند، واژه های فرهنگ و تنظیم – تقویم است. آنچه که از فرهنگ در نگاه تاریخی، در این تحقیق مد نظر قرار گرفته است، مجموعه ای از آداب، رسوم، رفتار، دانش، علم و ادبیات است که در زیست اجتماعی طبقات مختلف ایرانیان (اعم از عامه مردم، علما و نخبگان علمی) از قدیم الایام در جامعه ایرانی وجود داشته است و تا حدودی می توانست وجه تمایز ایرانیان از دیگر اقوام و ملل به ویژه اعراب باشد. بنابراین معنای فرهنگ در محدوده کنش و رفتارهای اجتماعی ذکر شده ایرانیان مد نظر است.

از سوی دیگر، تنظیم و تقویم هم، در نسبت با مولفه های فرهنگی که در تعریف فرهنگ به برخی از آنها اشاره گردید، معنا و مفهوم می یابد. زمانی که فرهنگ اسلامی – شیعی، پس از استقرار در ایران با فرهنگ ایرانی(بر اساس تعریف فرهنگ در این تحقیق) مواجه شد، چند رخداد در تعلاملات و تبادلات دو فرهنگ اتفاق افتاد که قابل بررسی و تحلیل تاریخی است. آموزه های اسلامی، با برخی از آموزه ها فرهنگ ایرانی ناسازگار بود که نتیجه برخورد دو فرهنگ، منجر به حذف سنت های فرهنگیِ ایرانیِ ناسازگار با فرهنگ اسلامی شد. این وضعیت ارتباط موضوعی با این تحقیق ندارد. از سوی دیگر آموزه های فرهنگ اسلامی در رویارویی با برخی دیگر از آموزه های فرهنگ ایرانی، نه تنها به چالش و تقابلی که منجر به تحذیف فرهنگی گردد، نشد بلکه به آنها نظام و قوام نیز بخشید که این بخش از مواجهه دو فرهنگ ایرانی – شیعی در مقطع تاریخی بنی بویه، موضوع تحقیق حاضر است و دایره معنایی واژه گانی فرهنگ و تنظیم و تقویم، در همین محدوده خواهد بود.

۳- شرح موضوع و ضرورت آن                   

در باره تاریخ آل بویه و تاثیر تنظیمی- تقویمی آموزه های تشیع بر فرهنگ ایرانی، علی رغم با اهمیت بودن آن، پژوهشی جدی در این زمینه انجام نگرفته و به این موضوع بطور منسجم و جامع پرداخته نشده است، از این رو نیاز به مجموعه ای جامع تر که بتواند زوایای این مساله را محققانه و مدقانه در نگره تاریخی روشن ترنماید، ضروری می نمود.

۱-۳ مواجهه فرهنگ اسلامی- شیعی با فرهنگ ایرانی

ایرانیان در زمینه باورکردن فرهنگ و دانش های انسانی نقش اساسی ایفا کردند و با پذیرش دین جدید که از خصیصه های تاریخی ایرانیان در مواجهه با آموزه های مترقی است، از اعراب پیشی گرفتند. همچنین آنان به عنوان حلقه واسط در تفکیک اسلام از عرب و سازگاری اندیشه های ایرانی با اسلامی و اعتلای فرهنگ ایرانی، نقش بسزایی را ایفا نموند و گذشته باستانی خود را با دین جدید- مذهب شیعی_ پیوند زدند.

در سایه دیدگاه غیر طبقاتی اسلام از عرب و خارج شدن علم از انحصار طبقه معین طلایه داران فرهنگ شیعیِ آمیخته با فرهنگ ایرانی شدند.که این وضعیت در دوره آل بویه تجلیِ تاریخی افزون تری به خود گرفت. فرهنگی که در دامن اسلام قوام یافت ولی ارتباط چندانی با اعراب نداشت.

۲-۳ ایران اسلامی یا اسلام شیعی- ایرانی

اگر مقصود از بیان اسلام ایرانی که برخی از محققان خیلی به آن اهمیت داده و سه ممیزه اساسی آن را تشیع، تصوف و اعتقاد به تقدیر توصیف کرده اند(آربری،۱۳۶۳ش، ص ۳۶۳) این باشد که ایرانیان اسلامِ شیعی را در چارچوب های خاص نژادی و ملی تفسیر کرده اند، سخن معتبری نیست. همچنین این دیدگاه که «دینی که از فاتحین عرب به ایرانیان رسید، در اینجا رنگ و روی ایرانی گرفت و تشیع خوانده شد و از مذهب اهل سنت امتیاز یافت»(اشپولر،۱۳۶۹ش،ص۲۳۹) نیز چندان با واقعیت های تاریخی تطبیق نمی کند. اما این دیدگاه که قوم ایرانی برخلاف عرب توانسته است با نبوغ خویش اسلام را در چارچوب های قومی و ملی محصور نکند و جبنه های جهانی آنرا تفوق بخشد، سخنی استوارتر است. با ترویج اسلام شیعی در ایران، تحولات چشم گیری در مناسبات فرهنگی اجتماعی ایرانیان به وقوع پیوست که منجر به تنظیم و تقویم فرهنگ ایرانی شد که در تحقیق حاضر مصادیق آن بررسی می شود.

۳-۳ اسلام شیعی و تقویم فرهنگ ایرانی

 از آنجا که به نظر نگارنده یکی از کارکردهای مکتب تشیع، مانند هر مکتب دیگری، تاثیر و نفوذ آن بر فرهنگ های مختلفِ در جوامع انسانی است و در ایجاب یا سلب بخش هایی از فرهنگ ها نقش ایفا کرده است، بررسی تاثیرات فرهنگیِ مذهب تشیع، دارای اهمیت می گردد. از این رو مطالعه و تحقیق در این زمینه می تواند به ایضاح مساله کمک نماید. مولفه های فرهنگ ایرانی از یک سو داعیه قرابت تاریخی با فرهنگ تشیع داشته است و از سوی دیگر، بر تقویت فرهنگ خود نیز التفات داشته است. بنابراین ضرورت تحقیق و بررسیِ نقش تنظیمی- تقویمی تشیع بر فرهنگ ایرانی در عهد آل بویه که بسترهای تاریخی لازم برای نفوذ فرهنگ شیعی مهیا گردیده بود، ایجاب نمود تا به این مهم بپردازم. 

۴-۳ اسلام شیعی و تثبیت فرهنگ ایرانی

از اوایل قرن سوم هجری به بعد شاهد ظهور فرهنگ ترکیبی و مشترک اسلامی- شیعی با ایرانی هستیم که آموزه های آن در رفتارهای فرهنگی اجتماعی ایرانیان تنظیم و تثبیت گردیده است و تجلی آن در عرصه های حکمت، ادبیات، هنر، علم، اخلاق، معماری ایرانیان بوده است. ایرانیان پس از حیرت اولیه ناشی از سقوط وضعیت قبلی و ورود عناصر جدید از طریق تطبیق خود با ارزش های و هنجارهای جدید فرهنگی- اجتماعی که منبعث از دین اسلام بود به هویتی نوین دست یافتند. اسلام شیعی به مثابه پدیده ای خودی تلقی شد و به تدریج از تلاقی فرهنگ ایرانی با فرهنگ اسلامی و همسویی آنها فرهنگ سومی متولد شد که در دوره آل بویه به بار نشست. این دوره به عصر زرین تمدن اسلامی مشهور گشت که اوج ترقی آن در قرون سوم تا پنجم هجری است.

 

۴- اهداف تحقیق:

اهداف مهم پژوهشی در این تحقیق به این شرح خواهد بود: بررسی تاثیر آموزه های مکتب تشیع بر فرهنگ ایرانی در عهد آل بویه، بررسی میزان استقبال ایرانیان از فرهنگ تشیع، در عهد آل بویه، بررسی میزان تاثیر اندیشمندان دینی – مذهبی، در کشورداری بویهیان و همچنین بررسی زمینه های تعامل فرهنگیِ ایرانی و اسلامی در عهد آل بویه.

۵- سوالات اصلی تحقیق

  1. فرهنگ تشیع چه نقشی در فرهنگ ایرانی عهد آل بویه داشت؟
  2. قرابت و همسویی فرهنگ شیعی و فرهنگ ایرانی چگونه بوده است؟

۶- فرضیه های تحقیق

  1. فرهنگ تشیع بر فرهنگ ایرانی نقش تنظیمی- تقویمی داشته است.
  2. اصالت های ارزشی فرهنگ شیعی و فرهنگ ایرانی دارای قرابت و همسویی بوده اند.

۷- موانع و مشکلات و محدودیت های  تحقیق

این پژوهش مشکلات فراوانی پیش روی خود داشت. از جمله مشکلات مهم این بود که تاثیر تنظیمی-تقویمی فرهنگ شیعی بر فرهنگ ایرانی، برای نخستین بار مورد بررسی و گردآوری قرار می گرفت و نویسندگان پیشین، حتی به تبیین فرهنگ ایرانی در دوره بویهیان نیز بطور کامل نپرداخته بودند، از این رو نگارنده می بایست مولفه های فرهنگ ایرانی را با تفصیل کامل گردآوری می نمود تا شاید انتظار التفات به فرهنگ ایرانی در مواجهه با آموزه های شیعی در عهد آل بویه برآورده شود. از دیگر مشکلات تحقیق، محدودیت منابع، ماخذ و در  دسترس نبودن منابع مربوط به تاریخ اجتماعی، فرهنگی و همچنین آداب و رسوم مربوط به فرهنگ عامه و جامعه عمومی عصر آل بویه به ویژه کتب مورخین معاصر این سلسله و همچنین در دسترس نبودن منابع تمدنی ایران در عهد آل بویه بود. گستردگی بحث و نیاز به مطالعه همزمان در چند بخش نیز از مشکلات دیگر این تحقیق بود. چرا که مطالعه عمیق و کاربردی در حوزه های فرهنگ ایران در عصر بویهیان، آموزه های شیعی و سلسله بنی بویه امری بود که کار را برای پژوهشگر بسیار سخت و زمان بّر می ساخت.

۸-  ارزیابی منابع و ماخذ

در روند این پژوهش از منابع و ماخذ متعددی استفاده و سعی شده است، تقریبا تمامی گونه های منابع و ماخذ موجود، مورد توجه قرار بگیرند. در بررسی های تاریخی ایران به ویژه در سده های گذشته بیش از آنکه به جنبه های اجتماعی و فرهنگی جامعه توجه شود بیشتر به اوضاع و تحولات سیاسی اهمیت داده شده است. به همین خاطر تحقیق و بررسی در اینگونه موارد، اغلب دشوارتر از تاریخ سیاسی حکومت هاست. با توجه به اینکه اطلاعات منسجمی در منابع تاریخی عصر آل بویه درباره موضوعات اجتماعی-فرهنگی وجود نداشت مطالعه و استفاده از تمام کتاب های عصر آل بویه، اعم از تواریخ، کتابهای ادبی، جغرافیای تاریخی، سفرنامه ها، سرگذشت نامه ها و مانند آن مورد استفاده واقع شد. بنابراین کثرت منابع و پراکندگی اطلاعات، دشواری بسیاری در مرحله جمع آوری مطالب ایجاد کرد.

اگر چه در خصوص تاریخ سیاسی و تمدنی آل بویه در منابع و تحقیقات، مطالب زیادی وجود دارد ولی اکثر اطلاعاتی که در این آثار تدوین شده صرفا توصیف وضعیت سیاسی، اقتصادی ، فرهنگی و اجتماعی ایران در دوره بویهیان آن هم بصورت پراکنده و مختصر است. چنانکه در کتاب هایی چون آل بویه و اوضاع اجتماعی زمان ایشان نوشته علی اصغر فقیهی، دیلمیان در گستره تاریخ نوشته پروین ترکمنی آذر، تاریخ تحولات سیاسی اجتماعی ایران در عصر آل بویه نوشته محمد رویگر، با همه اهمیتی که دارند ولی به دلیل گستردگی موضوع، فقط قسمت کوتاهی را به فرهنگ اختصاص داده اند. همچنین داده های آنان بیشتر توصیفی است تا تحلیلی. کتاب هایی چون احیای فرهنگی در عهد آل بویه نوشته جوئل کرمر، تنها به بخشی از فرهنگ توجه کردند و اختصاصا به تمام مسائل فرهنگی این عصر نپرداخته اند هر چند در برخی از این آثار بصورت پراکنده و کلی به برخی از جنبه های تاثیر و احیای فرهنگ باستانی ایران در عهد آل بویه اشاره شده است. اما تاکنون کار مستقل و جامعی جهت روشن کردن تمام ابعاد فرهنگ آل بویه و تاثیر فرهنگ و آموزه های تشیع بر فرهنگ ایرانی انجام نشده است. لذا در این تحقیق تلاش بر این است که به بازیابی و تاثیر تنظیمی-تقویمی فرهنگ تشیع بر فرهنگ ایرانی در دوره آل بویه پرداخته شود.

همانطور که اشاره شد، در روند این تحقیق سعی شد تا حد امکان از منابع متنوع و گوناگون بجا مانده از عصر آل بویه و آثار نوشتاری دوره های بعد که مرتبط با موضوع هستند استفاده شود که مهم ترین آنها عبارتند از:

تکمله تاریخ طبری: طبری از مورخان مشهور قرن سوم ه.ق. بود که کتاب خود را از آغاز آفرینش تا سال ۳۰۲ ه.ق. به رشته تحریر درآورده است. پس از او ذیل های بسیاری بر کتاب او نوشته شد که در واقع دنباله کار او بود. در این تحقیق از جلد اول تکمله تاریخ طبری نوشته عبدالملک همدانی که وقایع را از سال ۲۹۶ تا ۳۶۷ ه.ق. بصورت مختصر ضبط کرده است استفاده شد. هرچند این اثر از بهترین مدارک تاریخی آل بویه است و نکات باریک و تاریخی را ذکر نموده است، اما در برخی جاها چندین سال را از قلم انداخته است.

احسن التقاسیم فیی المعرفه الاقالیم: در حدود سال ۳۷۵ه.ق. توسط ابوعبدالله محمدبن احمد مقدسی نوشته شده است. در میان کتابهای مسالک و ممالک که از قرن چهارم ه.ق. باقی مانده است گویا هیچکدام از لحاظ دقت و توجه در جهات مختلف زندگی مانند کتاب مقدسی نباشد. مقدسی این اثر را بر اساس تجربه و تحلیل های شخصی، مشاهدات و اخباری که در طول سفرش شنیده بود، نوشته است. در کتاب او نکات مهم و جالبی از فرهنگ، آداب و رسوم، اوضاع اقتصادی و مذهبی سرزمین های شرقی جهان اسلام و قلمرو آل بویه به چشم می خورد. خصوصا در زمینه زبان و گویش های هر ناحیه، درباره نام های مردمان که در هر ناحیه بیشتر معمول بوده است، وضع آب و هوا، محصولات و خوراک، اخلاق و آداب و رسوم دقت کافی نموده است. اطلاعاتی درباره شیوه زندگی، لباس پوشیدن، آداب و عادات و خرافات، اطلاعات دینی و گفتگو از مبارزات و تعصبات فرقه ای بدست می دهد. مقدسی ابتدا اوضاع کلی جغرافیایی هر منطقه را مورد بررسی قرار داده سپس به شرح و توصیف هر شهر و بخشی مبادرت کرده است. در مورد هر بخش و شهر، مطالب گرانبهایی درباره آثار تاریخی، اوضاع اجتماعی، سیاسی و اقتصادی آنها بیان داشته است.

مروج الذهب: نوشته مسعودی از مورخان قرن چهارم ه.ق. و معاصر آل بویه است. این کتاب چکیده مطالعات او در تاریخ عمومی اقوام و امم عالم است و در واقع دایره المعارف تاریخی آن عصر محسوب می شود. این کتاب همزمان با روی کار آمدن آل بویه نوشته شده است و حوادث را تا سال ۳۳۶ ه.ق. با محوریت سرنوشت خلافت در بر دارد. این منبع چندان که باید به مسائل فرهنگی اهمیتی نداده و بیشتر توجهش به رویداد های سیاسی، آنهم بیشتر در رابطه با نهاد خلافت است. با این وجود این کتاب برای درک اوضاع سیاسی و نحوه قدرت گیری بویهیان نکات ارزنده ای دارد و وضعیت دیلمیان پیش از به حکومت رسیدن آل بویه و به قدرت رسیدن سه برادر بویی و زمینه ای را که برای به قدرت رسیدن آنها در سرزمین خلافت بوجود آمد، به ویژه درباره حکومت هایی مانند علویان طبرستان و زیاریان که بر روی کار آمدن آنان تاثیر مستقیمی داشتند، از مهترین مسائلی است که در آن بازتاب یافته است. اما از آنجا که مسعودی بخشی از کتاب خود را اختصاص به ذکر سرگذشت، وقایع و اندرز های گذشتگان و ملوک ایرانی اختصاص داده است، مندرجات آن برای فهم چگونگی تمدن ساسانیان و تاثیرات آن بر حکومت های پس از اسلام به ویژه آل بویه مفید و مهم است. این کتاب یکی از منابع مورد استفاده در تحقیق حاضر به شمار می آید.

صوره الارض: ابن حوقل از نویسندگان قرن چهارم و معاصر با آل بویه و منصور بن نوح سامانی است که در آن ایام به سیاحت و تحقیق در ایران پرداخت. این اثر مطالب سودمندی درباره ی وقایع تاریخی و جغرافبایی، توصیف شهرها و مسائل اجتماعی مردم آن عصر دارد. وی همچنین از سرزمین های تحت نفوذ خاندان آل بویه دیدن کرده است و اطلاعاتی در زمینه موقعیت جغرافیایی دیلم و پیشینه مردم آنجا دارد که می نوان از آنها نکات فرهنگی بدست آورد.

تجارب الامم: مهم ترین اثر تاریخی محمدبن محمدبن یعقوب، ملقب به مسکویه است که تا سال ۴۲۱ ه.ق. در حیات بود. سیر حوادث این کتاب بعد از طوفان نوح شروع می شود و به سال ۳۶۹ ه.ق. پایان می یابد ولی آنچه مورد استناد ما قرار گرفته است، جلد های پنجم و ششم آن می باشد که حوادث را از سال های ۲۹۵ تا ۳۶۹ ه.ق. در بر دارد. مولف چون اهل حکمت بوده، سعی کرده تاریخ را به منزله درس عبرتی تلقی نماید و حوادث را به دیده اعتبار و انتقاد بنگرد. به همین جهت کتاب او از ملاحظات اخلاقی و نکات اجتماعی سرشار شده است. از آنجا که مسکویه از دانشمندان بنام عصر خود و خازن کتابخانه آل بویه بوده و از اسناد و مدارک دولتی استفاده کرده است، نوشته اش ارزش بیشتری می یابد. اطلاعات مندرج در این کتاب از سال ۳۴۰ ه.ق. به بعد، از طریق ابن عمید و یا مشاهدات شخصی خود مسکویه تامین می شود. همچنین نوشته های وی فارغ از هرگونه تعصبات مذهبی است و حتی در برخی موارد، حامیان بویه ای خود را مورد انتقاد قرار میدهد. در این تحقیق با توجه به اهمیت این کتاب در نقل اتفاقات دوران حکومت بویهیان آنهم بصورت مجزا و کامل، مکرر استفاده شده است و از دیگر منابع مورد استفاده در این تحقیق می باشد.

تاریخ ثعالبی: نوشته ابومنصور عبدالمک بن محمد اسماعیل ثعالبی نیشابوری، ادیب و نویسنده برجسته عصر بویهیان، در تاریخ عمومی عالم تا زمان خود مولف است. ثعالبی این کتاب را به امر ابوالمظفر نصربن ناصرالدین ابومنصور سبکتکین، برادر سطان محمود غزنوی نوشته است. آنچه اکنون از این کتاب باقی است بیشتر از دو جلد نیست که شامل تاریخ پادشاهان ایران باستان، پیامبری که پادشاهی کرده اند، فراعنه، فرمانروایان بنی اسرائیل، پادشاهان حمیر، شام و عراق تا ظهور اسلام، پاشاهان روم، هند، ترک، چین و اخبار میلاد پیامبر تا رحلت است. دو جلد دیگر آن که از تاریخ خلفای راشدین تا زمان خود مولف یعنی پادشاهی ابوالمظفر ظاهرا از میان رفته است.

آن قسمت از تاریخ ثعالبی که درباره ایران باستان یعنی تاریخ پادشاهان سرزمین پارسیان از کیومرث تا یزدگرد می باشد که برای تحقیق حاضر دارای اهمیت است. زیرا متن کتاب در توصیف آداب و رسوم اولیه شخصیت های اسطوره ای و افسانه ای در اعصار باستانی ایران، نقل حوادث به یاد ماندنی، کارهای بزرگ آئین جلوس پادشاهان و جمله های فراوانی از اندرزهای شاهان اسطوره ای و ساسانی است. با توجه به اینکه حکام آل بویه به منظور احیای سلطنت و نام ایرانی به الگوبرداری از پادشاهان ایران باستان پرداخته اند لذا مندرجات این کتاب علاوه بر فهم چگونگی فرهنگ و تمدن ساسانیان، برای تحقیق حاضر منبع مفیدی است چرا که با دیدگاه مقایسه بین اقدامات و سخنان این پادشاهان باستانی با تلاش ها و اقدامات حکام آل بویه می توان احتمال داد که از گذشتگان خود در چه زمینه هایی اخذ و اقتباس کرده اند.

تعداد صفحه :۱۱۲

قیمت :۱۷۵۰۰ تومان

بلافاصله پس از پرداخت ، لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار می گیرد

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت  serderehi@gmail.com

پایان نامه نقش ایرانیان مقیم امپراتوری عثمانی در انقلاب مشروطیت ایران

 متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته تاریخ

دانشکده علوم انسانی

مرکز همدان

پایان نامه

برای دریافت مدرک کارشناسی ارشد

رشته تاریخ

گروه علوم انسانی

عنوان پایان نامه :

نقش ایرانیان مقیم امپراتوری عثمانی در انقلاب مشروطیت ایران

استاد مشاور :

دکتر یزدان فرخی

شهریور ۹۴

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده و استاد راهنما در سایت درج نمی شود

(در فایل دانلودی نام نویسنده و استاد راهنما موجود است)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

چکیده

  با مروری بر تحولات انقلاب مشروطیت در ایران متوجه نقش تاثیرگذار ایرانیان خارج بویژه ایرانیانی که در امپراتوری عثمانی و شهر استانبول ساکن بودند در انتقال اندیشه های مدرن و متجددانه به ایران و به طبع آن بیداری و آگاهی توده های مردم ایران در جهت ایجاد اصلاحات سیاسی و اجتماعی در کشور می شویم.

  شکی نیست که اصلاحات و تحولات سیاسی-اجتماعی در یک کشور بیش از هر عامل دیگر نیازمند وجود آزادی فکر و اندیشه و بیان آزادانه مشکلات و طرح راهکار برای حل آنهاست. استقرار حکومت مشروطه در عثمانی و بوجود آمدن فضای آزادی بیان در آنجا باعث شد متفکران و رجال سیاسی ایرانی مقیم عثمانی و یا تبعیدیان سیاسی به آنجا با بهره گیری از این شرایط سعی در بیدار و آگاه ساختن  توده های مردم ایران نمایند و همسایگی ایران با عثمانی این تبادل افکار را بین متفکران و مردم ایران سهولت و سرعت می بخشید.

ایرانیان در عثمانی با تشکیل انجمن سعادت استانبول که متشکل از بازرگانان و تجار ایرانی بود و نیز تاسیس روزنامه اختر، نقش شایان توجهی در وقوع انقلاب مشروطه در ایران و پیروزی های آن داشتند. تجار ایرانی انجمن که به ایران رفت و آمد داشتند افکار و ایده های حکومتی مدرن و مترقی را به مردم ایران انتقال می دادند و کمک های مالی برای پیشبرد انقلاب مشروطه در ایران جمع آوری میکردند. و روزنامه اختر با نفوذ بین روشنفکران جامعه ایران افکار آزادی خواهانه را از طریق ایشان بین مردم ایران پخش می کرد. نتیجه این فعالیت های سیاسی، اجتماعی و فرهنگی منجر به وقوع انقلاب مشروطه در ایران شد که اولین نمونه پیروزی مردم ایران در مقابل یک حکومت استبدادی بود. و اثرات آن تا به اکنون نیز در حیات سیاسی جامعه ایران مشهود و باقی است.

کلمات کلیدی:

انقلاب مشروطه، انجمن آذربایجان، ایرانیان مقیم عثمانی، انجمن سعادت، روزنامه اختر.

  

فهرست مطالب

فصل اول ۹

مقدمه ۱۰

بیان مسأله ۱۲

اهمیت و ضرورت تحقیق ۱۵

سؤالات تحقیق ۱۵

۱-۱-۱ سؤال اصلی ۱۶

۱-۱-۲ سؤالات فرعی ۱۶

فرضیات تحقیق ۱۶

تعریف متغیرهای تحقیق ۱۶

۱-۱-۳ انقلاب: ۱۶

۱-۱-۴ مشروطه: ۱۷

سازماندهی تحقیق ۱۸

فصل دوم ۲۰

انقلاب ۲۲

۱-۱-۵ ریشه‌یابی واژه و فرایند انقلاب ۲۲

۱-۱-۶ مفاهیم مرتبط با انقلاب ۲۷

مشروطه ۲۹

۱-۱-۷ ریشه‌یابی واژه ۲۹

۱-۱-۸ ویژگی‌های نظام مشروطه ۳۴

انقلاب مشروطه ایران ۳۶

انجمن سعادت استانبول ۳۷

روزنامه اختر ۴۲

پیشینه تحقیق ۴۷

فصل سوم ۵۱

انجمن ایالتی آذربایجان ۵۲

۱-۱-۹ تشکیل انجمن آذربایجان ۵۶

۱-۱-۱۰ اقدامات مهم انجمن آذربایجان ۵۷

انجمن سعادت استانبول و ارتباط آن با انجمن آذربایجان ۶۹

۱-۱-۱۱ آذربایجانی های  استانبول ۷۰

۱-۱-۱۲ ایرانیان و انجمن سعادت استانبول ۷۱

۱-۱-۱۳ انجمن سعادت و جمعیت اتحاد و ترقی ۷۸

۱-۱-۱۴ انحلال انجمن ایالتی آذربایجان ۸۳

رجال و نخبگان سیاسی و نویسندگان و روشنفکران ۸۴

فصل چهارم ۹۰

پیشینه روزنامه نگاری در ایران و سرآغاز روزنامه نگاری مشروطه ۹۱

ظهور روزنامه اختر ۹۴

۱-۱-۱۵ روزنامه و گازت ۹۹

رسالت اختر ۱۰۰

۱-۱-۱۶ لاجرم ۱۰۰

۱-۱-۱۷ اساس مسلک ۱۰۱

بنیانگذاران روزنامه اختر ۱۰۲

روزنامه اختر و ایرانیان مقیم استانبول ۱۰۶

اهمیت آزادی و قانون از نگاه اختر ۱۱۴

نگاه اختر به وضعیت زنان در جامعه ایران ۱۱۷

قانون، شریعت و روحانیت از نگاه اختر ۱۲۰

غروب اختر ۱۲۱

۱-۱-۱۸ جناب امین‌السلطان ۱۲۱

فصل پنجم ۱۲۳

۱-۳۲ یافته های تحقیق ۱۲۴

۱-۳۳ نتیجه گیری ۱۲۷

۱-۳۳ منابع ۱۳۰

۱-۳۴روزنامه ها ۱۳۶

   1-35منابع لاتین……………………………………………………………………………………………………………………………………..۱۳۹

   1-36چکیده انگلیسی………………………………………………………………………………………………………………………………۱۴۰

مقدمه

تحولات سیاسی-اجتماعی در هر کشور، در دوره‌های تاریخی ویژه‌ای رخ می‌دهد. تاریخ هر کشور مملو از وقایعی است که نقاط عطفی در جایگاه و سرنوشت آن داشته‌اند. بعد از رنسانس و ورود اروپا به عصر روشنگری، به تدریج در قرن هیجدهم تحولات فکری عمیقی در این قاره رخ داد و در پایان قرن منجر به نخستین و بزرگترین انقلاب فکری تاریخ در سال ۱۷۸۹ که همان انقلاب کبیر فرانسه می‌باشد گردید. انقلاب فرانسه نقطه عطفی در تاریخ پرکشاکش اروپا بود و تبعات سیاسی-اجتماعی فراوانی برای اروپا و جهان در پی داشت.

به تبع گسترش اندیشه‌های انقلابی و مدرن بعد از انقلاب فرانسه، قاره اروپا در سراسر قرن نوزدهم شاهد انقلابات فراوانی بود که یکی پس از دیگری کشورهای اروپایی را درنوردید به طوری که کلیه کشورهای اروپایی که در پایان قرن هیجدهم قریب به یقینشان با نظام پادشاهی مطلقه اداره می‌شدند دستخوش تغییرات و بی‌ثباتی‌های بی‌سابقه‌ای شدند و نظام سیاسی‌شان یا به صورت دمکراتیک درآمد و یا اینکه بین نیروهای دمکرات و انقلابی و طرفداران سلطنت مجادله بی‌پایانی درگرفت و از این رو دیگر کشوری نبود که با ساختارهای سنتی و فئودال اداره شود. سپس نوبت به همسایگان اروپا رسید و سیل اندیشه‌های انقلابی و روشنفکران غربگرا به سوی این کشورها که مهمترینشان امپراتوری عثمانی و روسیه بودند روانه شد.

امپراتوری عثمانی به مرکزیت استانبول از آنجایی که همسایه ایران قاجاری بود هر تحولش چه مثبت و چه منفی بازتابی در هیئت حاکمه و مردم ایران داشت و از این رو به محض آشنایی عثمانیان با اندیشه‌های مدرن، کم کم زمینه تأثیر و نفوذ این تفکرات در ایران هم فراهم آمد. در ربع قرن آخر قرن نوزدهم بود که حکومت عثمانی در برابر تحولات فکری و اجتماعی امپراتوری تسلیم شد و در سال ۱۸۷۶ حکومت پادشاهی مشروطه در این امپراتوری اعلام شد.

در این میان ایرانیان بسیاری هم در قرن نوزدهم در استانبول به عنوان مرکز فکری شرق ساکن شده بودند و تحولات اجتماعی-سیاسی اروپا و عثمانی را به دقت زیر نظر داشتند. ایرانیان ساکن استانبول و امپراتوری عثمانی شامل تجار و روشنفکرانی بودند که پیوند بسیاری هم با ایران و هم با عثمانی داشتند و در واقع عاملان اصلی ورود اندیشه‌های مدرن به ایران از طریق استانبول بودند. ایرانیان در زمینه اجتماعی و سیاسی بسیار فعال بودند و با تأسیس روزنامه‌های و انجمن‌های غیردولتی سعی در تحکیم جایگاه خود در استانبول و نیز تأثیر بر تحولات سیاسی و اجتماعی ایران داشتند. نمونه این روزنامه‌ها و انجمن‌ها، روزنامه اختر و انجمن سعادت بود. با اعلان پادشاهی مشروطه بود که جرقه‌های امکان برقراری چنین نظامی در ایران از سوی روشنفکران ایرانی مقیم استانبول زده شد و آن‌ها فعالیت‌های خود را برای وارد کردن ایران به جهان مدرن تشدید بخشیدند. روزنامه اختر و بخصوص انجمن سعادت در واقع رابط روشنفکران با علمای نجف و مشروطه‌خواهان داخل ایران بودند.

اولین روزنامه آزادیخواهان مهاجر، روزنامه اختر است که دو روزنامه نگار جوان به نام میرزا مهدی و محمد طاهر در سال ۱۸۷۵ در استانبول منتشر کردند و نویسندگان زیادی چون میرزا آقاخان کرمانی و زین‌العابدین مراغه‌ای در آن مقاله می‌نوشتند. اختر در دوران ۲۲ ساله انتشار خود، روزنامه‌نگاری ایران را وارد مرحله جدیدی کرد و به نضج آگاهی‌های سیاسی و اجتماعی جدید کمک شایانی کرد. اختر خوانندگان فراوانی در ایران عثمانی، هند و قفقاز داشت و نمایندگی‌های متعددی را تأسیس کرده بود. محتویات اختر شامل مطالبی درباره حکومت قانون، آموزش و پرورش جدید، سیاست خارجی، نقش دولت‌‌های روس و انگلیس، وضعیت امپراتوری عثمانی، و وضعیت داخلی ایران بود. یکی از اقدامات جالب اختر انتشار متن کامل قانون اساسی ۱۱۹ ماده‌ای مدحت پاشا در اوایل سال ۱۸۷۷ م. است که در انتشار اندیشه‌های مشروطه‌‌خواهی در ایران اهمیت زیادی دارد. بدین ترتیب سی سال قبل از نهضت مشروطه، روزنامه اختر در مورد ترتیبات و تشکیلات لازم حکومت مشروطه آشنایی فکری داده بود.

در اوان مشروطه، انجمن‌های سری بسیاری در ایران برای اهداف مختلف شکل گرفت. یکی از این انجمن‌ها که به دلیل استقرار در عثمانی آزادانه و آشکارا فعالیت می‌کرد انجمن سعادت بود که به دنبال سعادت ایرانیان از طریق برقراری حکومت مشروطه بود. بعد از به توپ بسته شدن مجلس به دستور محمد علی شاه قاجار، مهم‌ترین تحولات مربوط به مشروطه در خارج از ایران رقم می‌خورد، چون ملیونی که مجبور به مهاجرت به خارج شده بودند، در لندن، پاریس، قفقاز و عثمانی مستقر شده و به تکاپو افتادند که عمده‌ترین مرکز آن استانبول بود. در این میان نقش انجمن سعادت از همه خطیرتر بود.این انجمن‌ نقش مؤثری در برخی جهت‌گیری‌های جنبش مشروطه خواهیداشت و در خارج از کشور در نقش رابط بین نیروهای آزادی‌خواه تبریز با نجف و شهرهای اروپا ایفا می‌کرد.

بیان مسأله

انقلاب مشروطه، یکی از مهم‌ترین تحولاتی است که تاریخ معاصر ایران را از تاریخ گذشته آن جدا کرده و حیات سیاسی و اجتماعی جدیدی را برای ایران رقم زده است. در تدارک مقدمات مشروطه‌خواهی در ایران، امپراتوری عثمانی هم به انحای مختلف اثرگذار بود و زمینه‌ساز آشنایی ایرانیان با مشروطه در کنار دولت‌های اروپایی به شمار می‌رود. بررسی دقیق اندیشه‌های اصلاح طلبانه در ایران نشان دهنده تشابه جدی بین دغدغه‌های این اصلاح طلبان با خواست‌های اصلاحی در عثمانی است. چارچوب اصلی فکر مشروطه منبعث از تحولات سیاسی اروپا بود و امپراتوری عثمانی هم به عنوان حلقه واسط، نقش مؤثری در انتقال این اندیشه‌‌ها به ایران ایفا کرد.مسائل دو دولت عثمانی و ایران کاملاً شبیه هم بود و با معضلات مشابهی مواجه بودند. مفاهیم اصلی مربوط به مشروطیت از عثمانی به ایران وارد شد، چون امپراتوری عثمانی از لحاظ پیوستن به جریان تجدد بسیار جلوتر از ایران قرار داشت. در واقع آگاهی قلمروی جدید در ایران که منشأ تولید رساله‌های جدید در باب حکومت در ایران شد در پرتو همسایگی امپراتوری عثمانی تحقق یافت. هدف عمده این رسائل یافتن راه حل‌‌های عملی برای خارج کردن کشور از وضع اسفناک آن دوران بود. بسیاری از نویسندگان و نخبگان این را از طریق قانون می‌خواستند (ثقفی، ۱۳۸۴: شماره ۴۴).

در دوران پیشرفت اصلاحات در امپراتوری عثمانی، شمار وسیعی از برجسته‌ترین روشنفکران ایران از طریق ارتباط با اصلاح طلبان عثمانی با مفاهیم و واژگان اصلاحات آشنا شدند. حتی واژه مشروطه هم از این طریق وارد ایران شد. در مورد واژه مشروطه، ریشه لغوی آن و چگونگی ورود آن به ایران روایت‌های مختلفی وجود دارد، ولی یکی از قوی‌ترین روایت‌ها حاکی از آن است که این واژه از عثمانی به ایران آمده است. سید حسن تقی‌زاده پس از مرور تاریخچه مشروطیت اول عثمانی و اشاره به استبداد ۳۲ ساله سلطان عبدالحمید که سرمشق محمد علی شاه قاجار بود، چنین تذکر می‌دهد که: این مشروطیت اولی (عثمانی) که نخستین حکومت ملی در شرق بود، در اذهان مسلمانان عدالت دوست و آزادی خواه مشرق باقی ماند. طبعاً در نهضت اصلاحی و آزادی طلبی و تجدد سیاسی و تغییر شکل حکومت و تأسیس عدالت که از اوایل قرن چهاردهم هجری در ایران به ظهور رسید مملکت عثمانی تا حدی سرمشق بود (تقی‌زاده، ۱۳۸۶: ۱۱). وی در جایی دیگر معتقد است کلمه مشروطه بلاشک از عثمانی آمده است و از زمان تأسیس حکومت ملی در آن جا رایج شد (همان).

مقدمات انقلاب مشروطیت ایران از اواسط و به قولی از اوایل سلطنت ناصرالدین شاه قاجار شروع شد و انتشار روزنامه و کتب انقلابی، تاسیس مدارس جدید و افتتاح باب مراودات نسبتا منظم ایرانیان با اروپا و پیدایش نهضت فکری در قفقاز و عثمانی و صدها عامل دیگر موجب پیدایش تفکر مشروطه خواهی در ایران شد. مناسبات اقتصادی و اجتماعی آن روزگاران و شیوه حکومت شاهزادگان و حکام در ولایات که مردم را روز به روز فقیرتر می‌کرد و تحت فشار می گذاشت، نطفه مشروطه را در عمق جامعه ایران پرورش داد و مردم که حیثیت اجتماعی و قدرت اقتصادی خود را روز به روز از دست داده و اغلب راه دیار غربت را در پیش می گرفتند و در خارج از کشور به انواع مصایب دچار می‌شدند، در اشاعه تفکر مشروطه خواهی کوشیدند. عده ای خالصانه به خاطر آزادی و استقلال ملی ایران، عده ای از نظر منافع طبقاتی و برخی نیز به دلایل شخصی طرفدار آزادی و مشروطیت بودند. استانبول چون مرکز تجارت و پایتخت عثمانیان بود اشخاص روشنفکر در آنجا زیاد بودند و تمدن اروپایی نیز به آنجا زودتر رخنه و پیشرفت کرده بود. بالطبع عده ای از ایرانیان که در آنجا سکنی داشتند در نتیجه تماس با روشنفکران و آزادی خواهان با خواندن روزنامه ها و کتاب ها آگاه شده و ساعی بودند حتی الامکان در ایران نیز تخم آزادی کاشته شود.

استانبول به دلایل مختلف در اوان مشروطیت به محل تجمع نویسندگان، روشنفکران و تجار ایرانی تبدیل شده بود. عده‌ای به دلیل فضای آزادتر سیاسی برای ایرانیان در آنجا اقامت گزیده بودند و برخی برای کسب و کار به این مملکت رفته بودند. این افراد به طور کلی زمینه‌های آشنایی ایرانیان را با مشروطیت و دموکراسی و حکومت قانون فراهم ساختند. آنان واسطه ورود اندیشه‌های سیاسی جدید به ایران بودند (جعفریان، ۱۳۷۹: ج۶). تجار و روشنفکران ایرانی مقیم استانبول اقدام به تشکیل انجمنی از حامیان نهضت مشروطه به نام انجمن سعادت و تاسیس اولین روزنامه فارسی‌زبان به سبک جدید به نام اختر در استانبول نمودند. روزنامه  اختر و دیگر روزنامه ها تاثیر شدیدی در بیداری افکار داشتند و انجمن سعادت همانند پلی میان علمای نجف و مشروطه خواهان داخل کشور عمل می‌کرد. بنابراین سؤال اصلی که این تحقیق در پی پاسخ به آن می‌باشد این است که ایرانیان و روشنفکران ایرانی مقیم عثمانی (در این تحقیق: روزنامه اختر و انجمن سعادت) چه نقشی در انقلاب مشروطیت ایران ایفا کردند؟

 

اهمیت و ضرورت تحیق

در میان حوادث شگرف تاریخی، انقلاب مشروطیت ایران موقعیت برجسته‌ای دارد. این انقلاب حق دارد به مثابه نقطه تحول واقعی در حیات ملت ایران تلقی گردد. در جریان این انقلاب، ملت ما بر استبداد خودکامگان فائق می‌آید، توده‌ها بر پا می خیزند، با دشمنان داخلی و خارجی مبارزه می‌کنند، قربانی می‌دهند و پیش می‌روند. تاریخ معاصر کشورمان با انقلاب مشروطه آغاز می‌شود و با انقلاب اسلامی پایان می‌یابد. مطالعه تحولاتی که منجر به انقلاب مشروطه شد می‌تواند زمینه‌ساز آگاهی بهترمان از تاریخ معاصر کشور شود و تجربیات تاریخی که در این برهه به دست آمده است را می‌توان به عنوان گام مهمی در شناخت مسائل امروز و برطرف کردن موانع پیشرفت و توسعه و آبادانی کشور تلقی کرد. هر چه بیشتر در انقلاب مشروطه غوطه‌ور شویم و هر چه آگاهی‌مان از تاریخ معاصرمان بیشتر شود تصمیمات بهتری برای ساختن آینده کشور و چگونگی تعامل با جهان خارج و کشورهای همسایه خواهیم گرفت.

در بین عوامل زمینه‌ساز انقلاب مشروطه، روشنفکران و تجار مقیم امپراتوری عثمانی از طریق روزنامه‌ها و انجمن‌ها نقش مهمی ایفا کردند. در این تحقیق، تأکید ما روی روزنامه اختر و انجمن سعادت می‌باشد که در حوزه روزنامه‌نگاری و کار تشکیلاتی، نقش حیاتی در پیروزی و به ثمر رساندن انقلاب مشروطه در ایران داشتند. در مطالعه حاضر سعی می‌شود نقش و اهمیت این دو نهاد به دقت موشکافی شده و زمینه فهم بهتر خوانندگان از یکی از مهمترین انقلابات آغازین قرن بیستم به دست آید.

سؤالات تحقیق

۱-۱-۱  سؤال اصلی

ایرانیان و روشنفکران مقیم دولت عثمانی در انقلاب مشروطیت ایران چه نقشهایی ایفا کردند؟

۱-۱-۲  سؤالات فرعی

۱- انتشار روزنامه اخترتا چه حد در بیداری افکار مشروطه خواهی تاثیر گذاشت؟

۲- انجمن سعادت استانبول در نهضت مشروطه ایران چه نقشی برعهده داشت!

فرضیات تحقیق

۱- چنین به نظر می رسد روشنفکران تمام طبقات مقیم کشور عثمانی ( روحانیون – بازرگانان و حتی تنی چند از شاهزادگان قاجاری) در نهضت مشروطه شرکت داشته و گامهای مهمی در روشن کردن افکار و رهنمود ایرانیان به سوی فروغ آزادی برداشته اند.

۲-در واقع می توان گفت روزنامه هایی همچون اختر نفوذ عظیمی در افکار داشتند و  انقلابات فکری عمیق  وسیع تری در میان مردم پدید می آوردند. و در آن روزها که مرم در بی اطلاعی محض فرو رفته بودند مردم را  برانگیخته و روزنه ای ولو تنگ و باریک در مقابل چشمان آنان گشودند.

۳- اعضای انجمن سعادت به بیداری افکار ایرانیان روشنی میبخشیدند و چون از دربار و حکومت ایران دور بودند پیوستگی میان علما و روزنامه ها را برای پیروزی نهضت مشروطه و آزادیخواهان به ارمغان آوردند.

 تعریف متغیرهای تحقیق

۱-۱-۳ انقلاب:

واژه­ی انقلاب Revolution، در زبان لاتین از اصطلاحات علم اخترشناسی بود که به­معنای چرخش دورانی افلاک و بازگشت ستارگان به­جای اول به کار می‌‌رفت (جمعی از نویسندگان، ۱۳۷۹: ۷). در زبان فارسی به نقل از فرهنگ دهخدا: انقلاب به معنی برگشتگی، تغییر و تبدیل و تحول و تغییر ماهیت می­باشد (فرهنگ دهخدا، ۱۳۴۶: ۷۳). انقلاب به­عنوان «تلاش­های خشونت­آمیز موفق و ناموفق به­منظور ایجاد جامعه­ای آرمانی»، «هر نوع توسل به خشونت در درون یک نظم سیاسی برای جای­گزینی قانون اساسی، حکام یا سیاست­های آنان با مصادیقی برتر»، «تغییر ناگهانی که در هر نظم اجتماعی، نهادی و سیاسی مستقر، تحت تأثیر نیروهای معمولا متشکل و برتر از نیروهای حافظ نظم موجود، و نه در جهت جا به جایی افراد، بلکه با هدف ایجاد یک نظام جدید به وقوع می‌پیوندد (آقابخشی، ۱۳۸۳: ۱۵)»، «دگرگونی سریع، بنیادین و خشونت­آمیز داخلی در ارزش­ها و اسطوره­ها، نهادهای سیاسی اجتماعی و فعالیت­های حکومتی» در خودداری خصمانه و وسیع از هر نوع هم­کاری شهروندان با حکومت، منجر به تسلیم آن، تعریف شده است (مردیها، ۱۳۸۵: ۲۳). تعریف جامعی که بتوان از انقلاب ارائه نمود عبارت است از: «انقلاب به آن پدیده­ی اجتماعی گفته می­شود که منجر به تغیر و تحول بنیادین و اساسی در زمینه­های سیاسی و اجتماعی و اقتصادی و فرهنگی و ایدئولوژیکی یک جامعه با مشارکت مردم همراه با خشونت گردد (آرنت، ۱۳۶۱: ۱۹).

۱-۱-۴  مشروطه:

این‌ لفظ‌ در زبان‌ فرانسه‌ از کلمه‌ لاتینیContitutioگرفته‌ شده‌ که‌ به‌ معنای‌ اول‌ دلالت‌ بر عمل‌ تشکل‌ و مجموعه‌سازی‌ دارد و به‌ معنای‌ دوم‌ منظور از آن‌، قانون‌ اساسی‌ (قانون‌ بنیادی‌ و اصولی‌) یک‌ ملتNationاست‌ که‌ شامل‌ مجموعه‌ای‌ از قواعد و مقررات‌ قضائی‌ می‌شود که‌ می‌بایستی‌ حاکم‌ و ناظر بر کلّ روابط‌ میان‌ حکومت‌ و مردمی‌ باشد که‌ تحت‌ آن‌ زندگی‌ می‌کنند. لفظ‌ مشروطه‌ که‌ مؤنث‌ مشروط‌ عربی‌ است‌ به‌ معنای‌ مقید در مقابل‌ مطلق‌ در نظر گرفته‌ شده‌ است‌ (مجتهدی، ۱۳۷۹: ۲۸).

 

         1-7  نقد منابع

برای نگارش این تحقیق از منابع معتبر و آثار نویسندگان وتاریخ نگاران توانای خارجی و داخلی  بهره گیری شده است از جمله این آثار می توان به  کتاب ” انقلاب مشروطه ایران” اثر ژانت آفاری، آثار یرواند آبراهامیان، تاریخ مطبوعات درایران اثر ادوارد براون، کتاب ” انقلاب” اثر هانا آرنت، خاطرات سر آنژی نیور از انقلاب مشروطه ایران وتاریخ سانسور در مطبوعات ایران از گوئل کوهن اشاره کرد. در زمره آثار نویسندگان داخلی بیشترین بهره گیری از کتاب های ” تاریخ مشروطه ایران ” از احمد کسروی، ” سیری در انقلاب مشروطیت ” اثر رضا همراز، ” انجمن ایالتی آذربایجان” از محمد عزیزی، گوشه ای از تاریخ مشروطه ایران ” اثر عبدالحسین نوائی، انقلاب مشروطه ایرن از سید حسن تقی زاده، “رویکردانتقادی روزنامه اختر به وضعیت زنان جامعه ایران در عصر ناصری” اثر جلیل پورحسن دارابی، کتاب های فریدون آدمیت در زمینه ” فکر آزادی و مقدمه نهضت مشروطیت” و ” ایدئولوژی نهضت مشروطیت ایران” ، کتاب ” قیام آذربایجان و ستارخان ” از اسماعیل امیرخیزی و نیز آثار چندین نویسنده توانای دیگر نظیر یحیی دولت آبادی، ماشالله آجودانی و … برده شده است.

  سازماندهی تحقیق

این پایان نامه مشتمل بر پنج فصل کلی است که فصل اول شامل کلیات تحقیق می باشد و در فصل دوم به  مباحث نظری که درباره پیدایش انقلاب و علل و عوامل آن و نحوه پیدایش انجمن سعادت و روزنامه اختر می باشد پرداخته شده است. و نیز فصل سوم که مشتمل بر یک بحث کلی در رابطه با روزنامه سعادت و نقش آن در انقلاب مشروطه و ارتباط آن با سایر انجمن ها، علما و مردم ایران و سرنوشت آن می باشد. همچنین فصل  چهارم شامل روزنامه اختر و نقش آن در انقلاب مشروطه و ارتباط آن با سایر انجمن ها، علما  و مردم ایران و سرنوشت آن می باشد. فصل پنجم یا آخرین فصل بر یافته های تحقیق اختصاص یافته است .

تعداد صفحه :۱۵۴

قیمت :۱۷۵۰۰ تومان

بلافاصله پس از پرداخت ، لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار می گیرد

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت  serderehi@gmail.com

پایان نامه   مواضع روحانیت نسبت به دولت مصدق

پایان نامه جهت اخذ درجه کارشناسی ارشد

رشته تاریخ-گرایش انقلاب اسلامی

عنوان:

  مواضع روحانیت نسبت به دولت مصدق

استاد مشاور: دکتر محمد حسن رازنهان

سال ۱۳۹۴

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده و استاد راهنما در سایت درج نمی شود

(در فایل دانلودی نام نویسنده و استاد راهنما موجود است)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

چکیده

مصدق از شخصیت های تاثیر گذار در تاریخ ایران معاصر است که در دوره ی نخست وزیری  اقدامات و اصلاحات مهمی داشته است. او اولین سیاست‌مدار خاورمیانه بود که با ملی‌ کردن صنعت نفت پرچم مبارزه اقتصادی با قدرت‌های استعماری را بر افراشت. او به طرق مختلف سرمشقی برای سران ملی‌ گرای دیگر کشورها همچون جمال عبدالناصر بود و در این مسیر طرفداران زیادی پیدا کرد البته مخالفان داخلی و خارجی نیز داشت. بررسی دوستان و دشمنان مصدق ، باعث شناخت بیشتر وی می شود.مصدق با رهبری نهضت ملی که با هدف ملی کردن نفت ایران شکل گرفته بود، مبارزه ، علیه استعمار و سپس استبداد داخلی را شروع کرد، دشمنان خارجی وی از جمله انگلیس و آمریکا به منظور منافع نفتی و اقتصادی و دشمنان داخلی وی به خاطر منش دموکرات و ضد استبدادی و انجام اصلاحاتش با وی برخورد کردند.با گسترش و تعمیق دامنه مبارزه ، جناحی از نهضت که صرفا از مبارزه ، خواستار تامین منافع تنگ نظرانه خود بودند از جنبش به هراس افتادند و به سازش با دربار پرداختند تا با گرفتن امتیازاتی از یکدیگر ، جنبش را مهار کنند. از جمله گروه های موثر در این برهه تاریخی ، روحانیون می باشند، آیت الله بروجردی در برابر وی بیشتر موضع سکوت اختیار نمود ، که این سکوت در حوادث مهم و تاثیر گذار، بیشتر باعـث شد حکومت برای سرکوب نهضت و مردم از آن بهره گیرد. ازدیگر روحانیون تاثیرگذار این زمان آیت الله کاشانی است . وی در ابتدا با مصدق و اقداماتش موافق بود اما به مرور زمان به مخالفت پرداخت و به شدت از مصدق و سیاست هایش انتقاد می نمود. مواضع فداییان اسلام نیز به گونه ای بود که مانند کاشانی در ابتدا به خاطر آرمانهایی که در سر داشتند از مصدق حمایت نمودند اما در ادامه دچار انشعاب شدند و این بخاطر زندانی شدن نواب صفوی بود که عبدالحسین واحدی جای او را می گیرد و به مخالفت با مصدق می پردازد. سرانجام در ۲۸ مرداد ۱۳۳۲بر اثر اتحادی از عوامل داخلی و خارجی دولت مصدق که در جهت حمایت از منافع ملی ایران تلاش فراوانی نموده بود، کنار زده شد.

واژگان کلیدی : جبهه ملی ، مصدق ، کاشانی ، بروجردی ، فداییان اسلام ، کودتا

فهرست مطالب

عنوان                                                                                                                      صفحه

         فصل اول: کلیات پژوهش

مقدمه…………………………………………………………………………………………………………………………………۲

بیان مسئله…………………………………………………………………………………………………………………………۴

سوال های پژوهش……………………………………………………………………………………………………………۴

فرضیه های پژوهش…………………………………………………………………………………………………………۵

پیشینه پژوهش………………………………………………………………………………………………………………..۵

روش انجام پژوهش………………………………………………………………………………………………………….۶

بررسی و نقد منابع……………………………………………………………………………………………………………۶

          فصل دوم: معرفی مصدق و کاشانی،جبهه ملی ….

مصدق………………………………………………………………………………………………………………………………۱۱

کاشانی …………………………………………………………………………………………………………………………….۱۶

گفتمان،کاشانی،بروجردی………………………………………………………………………………………………..۱۹

جبهه ملی ……………………………………………………………………………………………………………………….۲۶

نیروهای تشکیل دهنده جبهه ملی………………………………………………………………………………….۳۱

فروپاشی جبهه ملی ………………………………………………………………………………………………………..۳۴

پیوند بازار با نهضت و روحانیت……………………………………………………………………………………….۳۷

مجلس شانزدهم و ترور هژیر ……………………………………………………………………………………………۳۹

مبارزات ملیون علیه رزم آرا…………………………………………………………………………………………….۴۲

مواضع روحانیت در مورد ترور رزم آرا……………………………………………………………………………..۴۸

انتظارات فداییان………………………………………………………………………………………………………………۵۱

جدایی فداییان………………………………………………………………………………………………………………..۵۲

فصل سوم: روحانیت

روحانیت ………………………………………………………………………………………………………………………..۶۱

تقسیم بندی روحانیون……………………………………………………………………………………………………۶۵

مواضع و دیدگاههای  کاشانی و بروجردی……………………………………………………………………..۶۹

رقابت درونی روحانیون…………………………………………………………………………………………………….۷۳

نهضت ملی و روحانیت ……………………………………………………………………………………………………۷۶

انتخابات دوره هفدهم ……………………………………………………………………………………………………..۷۹

رقابت های انتخاباتی…………………………………………………………………………………………………………۸۱

قیام تیر۳۰………………………………………………………………………………………………………………………..۸۷

مواضع علما در قبال نخست وزیری قوام…………………………………………………………………………..۹۳

از ۳۰ تیر تا ۹ اسفند…………………………………………………………………………………………………………۹۸

جدایی یاران قدیمی مصدق……………………………………………………………………………………………۱۰۱

عوامل  اختلافات کاشانی با مصدق…………………………………………………………………………………۱۰۳

رقابت کاشانی با بروجردی……………………………………………………………………………………………..۱۰۸

فصل چهارم : شروع مخالفت برخی روحانیون با دولت

انتخاب کابینه و دخالت کاشانی……………………………………………………………………………………..۱۱۳

اختیارات مصدق…………………………………………………………………………………………………………….۱۱۶

مواضع کاشانی و دیگر روحانیون در برابر اختیارات………………………………………………………..۱۲۲

اتحاد دشمنان داخلی…………………………………………………………………………………………………….۱۲۹

آغازی برای پایان حکومت مصدق………………………………………………………………………………….۱۳۵

روحانیت و ماجرای  9 اسفند………………………………………………………………………………………….۱۳۹

قتل افشار طوس…………………………………………………………………………………………………………….۱۵۱

رفراندوم…………………………………………………………………………………………………………………………۱۵۹

مواضع روحانیون در قبال رفراندوم…………………………………………………………………………………۱۶۳

فداییان اسلام در همکاری با کاشانی علیه بروجردی…………………………………………………….۱۷۰

فداییان و کودتا………………………………………………………………………………………………………………۱۹۰

رابطه کاشانی و سرلشگر زاهدی…………………………………………………………………………………….۱۸۹

فصل پنجم : کودتا

کودتا ……………………………………………………………………………………………………………………………..۱۹۵

 

عوامل کودتا……………………………………………………………………………………………………………………۲۰۱

کاشانی و کودتا……………………………………………………………………………………………………………..۲۱۰

بروجردی و پایان نهضت………………………………………………………………………………………………..۲۱۹

رابطه کاشانی با دولت کودتا…………………………………………………………………………………………..۲۲۵

بهبهانی و کودتا……………………………………………………………………………………………………………..۲۳۵

نتیجه گیری…………………………………………………………………………………………………………………..۲۴۱

ضمائم ……………………………………………………………………………………………………………………………۲۴۴

فهرست منابع…………………………………………………………………………………………………………………۲۵۹

ب

مقدمه

دوران ملی شدن صنعت نفت چنان حجمی از شخصیت‌ها ، وقایع و تحولات سیاسی را در خود جای داده است که به پژوهشگران تاریخ امکان می‌دهد تا از زوایا و منظرهای گوناگون به بررسی و تجزیه و تحلیل این دوران بپردازند. ویژگی‌های شخصیتی هر یک از بازیگران دوره نهضت ملی به تنهایی یا نحوه ارتباط آنها با یکدیگر و سیر تغییر و تحولات در آن، شکل‌گیری جبهه ‌های سیاسی و فکری مختلف و ائتلاف‌ها و گسست‌های آنها، نقش نیروهای سیاسی خارجی در این دوران، تعامل‌ها و تقابل‌های قدرت‌های خارجی و ده‌ها موضوع و مسئله دیگر در این دوران باعث شده است تا فضایی گسترده برای بحث و فحص پیش روی محققان و علاقه‌مندان به تاریخ گشوده شود. در این میان تلاش برای مبرا ساختن چهره‌ها و شخصیت‌ها از نقص‌ها و نقصان‌ها، خطاها و اشتباهات و در مقابل، ارائه تصویری قهرمان‌گونه از افراد، جزئی جدایی‌ناپذیر از بسیاری تحلیل و تفسیرهای مربوط به این دوران به شمار می‌آید که البته خوانندگان نکته‌سنج و حقیقت‌جو هیچ‌گاه فکر و ذهن خود را تسلیم چنین تفسیرهای جهت‌دار و آغشته به احساسات و تعصبات نکرده و نمی‌کنند. دکتر محمد مصدق که از دوازده سالگی گام در امور دیوانی نهاد و کمابیش حدود ۶۰ سال از عمر خویش را در شعبات مختلف حوزه سیاست گذرانید، شخصیتی است که بیشترین نگاه‌های مثبت و منفی را متوجه خود ساخته و کمتر سالی است که چندین عنوان کتاب و دهها مقاله و پایان‌نامه درباره او انتشار نیابد. این البته به خاطر اهمیتی است که دوران ملی شدن صنعت نفت به عنوان یک تجربه بزرگ برای ملت ما دارد. چون ایرانیان پس از سالیان دراز در چشیدن طعم تلخ استبداد و استعمار، چشم‌اندازی امیدبخش و روشن را پیش روی خود مشاهده می‌کردند و گام‌های نخستین را نیز با قدرت و صلابت در این راه برداشته بودند. مصدق شخصیتی است با مجموعه‌ای از ضعف‌ها و قوت‌های غیرقابل انکار و چه بسا که گاهی برخی خصلت‌های منفی او مثل خودرأیی و بی‌اعتنایی به نظرات همراهان و دوستان – بویژه در دوره پرتلاطم و حساس نهضت ملی- زیان‌ها و خسارات بزرگی را نیز برای مردم ایران در پی داشته است، اما او را باید از یک ضعف اساسی گریبانگیر بسیاری از سیاستمداران دوران قاجار و پهلوی که سرمنشأ غالب بدبختی‌ها و گرفتاری‌های مردم ایران در طول این دوران به شمار می‌آید و آن ” بر گردن داشتن طوق وابستگی به اجانب و استعمارگران” مبرا دانست.

تحمل تبدیل یک پیروزی بزرگ و ارزشمند به یک شکست سنگین و خفت‌بار، بی‌شک برای مردمی که خود را آماده استنشاق هوایی تازه کرده بودند، بسیار سخت و جانگداز بود و لذا جای آن دارد که تأملی جدی بر روی دلایل و عوامل این تبدیل و تبدل صورت گیرد.

بیان مسئله:

در دوره‌ی اول حکومت محمد رضا پهلوی (١٣٣٢-١٣٢٠) کشور ایران دارای شرایط ویژه ای بود. در این دوره ما شاهد حضور گسترده‌ی نخبگان سیاسی جامعه هستیم، که در عرصه های سیاسی مختلف حضور فعالی داشتند یکی از مهم ترین مسایل این دوره مسأله‌ی ملی شدن صنعت نفت بود که در رأس آن مصدق قرار داشت. در واقع تلاش وی برای ملی شدن صنعت نفت از زمان نمایندگی او در مجلس شروع شد که بعدها در زمان نخست وزیری اش آن را ادامه داد و در این مسیر مصدق سعی می کرد از تمام گروه ها و احزاب سیاسی برای دستیابی به هدف ملی شدن نفت بهره ببرد یکی از مهمترین و تاثیر گذارترین این گروهها جامعه‌ی روحانیت بود که با توجه به اهمیت ملی شدن نفت و نفوذی که روحانیت در بین جامعه ی آن روز و مخصوصا بازاریان داشته در این پژوهش سعی شده است که مواضع این قشر از جامعه را نسبت به مصدق و جریان ملی شدن صنعت نفت مورد کاوش و بررسی قرار دهیم.

 ضرورت پژوهش :

یکی از مهمترین مسایل تاریخ معاصر ایران رابطه روحانیت با دولت بوده که یکی از نمودهای بارز آن در مسئله‌ی ملی شدن صنعت نفت است که با مقاومت های داخلی و مخالفت های خارجی همراه بود بررسی ابعاد داخلی این موضوع و مخصوصا رابطه‌ی روحانیت با مصدق برای شناخت تاریخ این دوره ضروری به نظر می رسد

 پرسش هاى پژوهش :

پرسش اصلی: مواضع روحانیت در باره‌ی مصدق و ملی شدن نفت چه بوده است؟

پرسش های فرعی: ۱- رابطه‌ی کاشانی با مصدق چگونه بوده است؟

۲- علل مواضع منفی برخی روحانیون نسبت به دولت مصدق چه بود؟

 

  فرضیات  پژوهش :

فرضیه اصلی: روحانیون در این برهه از موضع فعالی برخوردار بودند.

فرضیه های فرعی: ۱-  کاشانی ابتدا از مصدق حمایت کرد اما در ادامه از حمایت وی دست برداشت.

۲- برخی از روحانیون نسبت به اقدامات داخلی مصدق اعتراض داشته و مخالفت می ورزیدند برخی دیگر بخاطر طرفداری و دوستداری محمد رضا شاه همسو با سیاست های او بودند . عده ای از این روحانیون هم با سازمانهای خارجی مانند سیا و اینتلیجنت سرویس انگلیس ارتباط داشتند.

پیشینه پژوهش :

  تحقیقات زیادی درباره جبهه ی ملی و مصدق و مسئله نفت انجام گرفته است اما در مورد رابطه و مواضع روحانیت نسبت به دولت مصدق تحقیق جامعی صورت نگرفته است. در چند سال اخیر کتاب هایی در مورد مصدق نوشته شده که اسناد و مدارک جدیدی ارائه کرده اند ، از جمله این کتاب ها : ایران و سی آی ای، بازنگری سرنگونی دولت مصدق نوشته داریوش بایاندور، ناگفته هایی پیرامون فروریزی حکومت مصدق و نقش حزب توده ایران اثر دکتر ماشاء الله ورقا، ایران در دوره مصدق اثر سپهر ذبیح و محمد رفیع مهرآبادی ، خواب آشفته نفت اثر علی موحد، مصدق و نبرد قدرت نوشته همایون کاتوزیان و … نام برد.

درباره مصدق پایان نامه های مختلفی نیز نگاشته شده است از جمله آنها : مقایسه تطبیقی سیاستهای قوام السلطنه و مصدق در قبال حزب توده در دانشگاه امام صادق علیه السلام . ۱۳۸۱ . استاد راهنما: عبدالرضا هوشنگ مهدوی  | دانشجو: حبیب ساسانی. بررسی بازتاب عملکرد دکتر محمد مصدق در جهان عرب ، دانشگاه تبریز – دانشکده علوم انسانی و اجتماعی . ۱۳۹۲ . استاد راهنما: غلامعلی پاشازاده  . جلیل نایبیان  | استاد مشاور: محمد علی پرغو  | دانشجو: داود عمرانی. بررسی اختلافات دکتر مصدق و مجلس هفدهم، استاد راهنما: محمدعلی اکبری  | استاد مشاور: محمدعلی کاظم بیگی  | دانشجو: فاطمه خندان. بررسی تطبیقی روابط فداییان اسلام با حکومت دکتر مصدق و دربار، استاد راهنما: احمد بخشایش اردستانی  | استاد مشاور: بابک نادرپور  | دانشجو: مرتضی ملکی. سیاست خارجی دولت دکتر مصدق، دانشگاه امام صادق علیه السلام . ۱۳۷۱ . استاد راهنما: محمدجواد شیخ الاسلامی  | دانشجو: مرتضی صبوری. اندیشه سیاسی و روش حکومتی دکتر محمد مصدق، استاد راهنما: صادق زیبا کلام  | استاد مشاور: ناصر تکمیل همایون  | دانشجو: حمید فردوسیان. اما در موضوع مورد این پژوهش ، کسی به آن نپرداحته است. همچنین مقالات پراکنده ای در مورد مصدق و جبهه ملی نگاشته شده است.

روش شناسی تحقیق :

این پژوهش به روش کتابخانه ای انجام شده است یعنی پس از مراجعه به منابع (کتب، اسناد، مقالات و مجلات ….) اطلاعات جمع آوری شده و سپس به تجزیه و تحلیل آنها پرداخته شده است.

بررسی و نقد منابع :

در مورد موضوع مورد بحث به صورت تخصصی کتابهای محدودی نگارش شده با این حال در رابطه با کودتای ۲۸ مرداد و زندگی نامه ی مصدق، از جنبه های مختلف کتاب های ارزشمندی نگارش یافته اند این کتب را می توان به دو دسته تقسیم کرد کتاب های که به مسأله داخلی پرداخته اند و کتاب هایی که به مسائل خارجی توجه کرده اند برخی از آنها هم هر دو موضوع را بحث کرده اند ما در این قسمت به معرفی کتاب هایی که استفاده کرده ایم می پردازیم :

مصدق و کودتا: نوشته مارک جی.گازیوروسکی ,  مالکوم برن:

 این کتاب نگاهی بر موضوعاتی می اندازد که همچنان در تحول روابط ایران و امریکا و استمرار مسائل مربوط به یکجانبه گرایی و پنهان کاری در سیاست خارجی ایالات متحده حائز اهمیت هستند. مارک گازیوروسکی و مالکوم برن طیف درخشانی از اندیشمندان بااستعداد را گرد آورده اند…. و این کتاب مجموعه ای است استثنایی که به چنین حادثه ی مهم و منحصر به فردی می پردازد.

نیروهای مذهبی در بستر حرکت نهضت ملی، اثر علی رهنما :

    در این کتاب که به مقطع تاریخی ۱۳۲۸ تا ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ (نهضت ملی شدن نفت و پیامدهای آن) اختصاص دارد، کنش، عملکرد، و تحولات درونی سه نحله و نیروهای شاخص مذهبی این دوره‌ی تاریخی، آیت الله بروجردی، آیت الله کاشانی، و نواب صفوی، رابطه‌ی هر یک از این‌ها با یک دیگر، و تاثیر هر یک بر نهضت ملی نفت بررسی شده است.” مولف دراین کتاب نقش آیت الله بروچردی، آیت الله کاشانی، مجتبی نواب صفوی و دکتر محمد مصدق را در جریان نهضت ملی نفت بررسی کرده و با ادله و دلایل و مستندات فراوان نوشته است که هرکدام نسبت به خاستگاهی که دارند و کدامشان به تناسب جایگاهی که داشتند، در جهت پیشبرد نهضت ملی درست ترین موضع را اتخاذ کرده بودند و جالب توجه اینکه بررسی وی از تمامی مدارک و اسناد و خاطرات رجل سیاسی آن دوران نشان میدهد که آیت الله بروجردی بهترین و ظریف ترین موضع گیری ها را داشته و به رغم  محذوریت هایی که برای یک مرجع در اندازه های مرحوم بروجردی  وجود داشت وی بسیار ظریف و مثبت موضع گرفته است. رهنما سعی می کند تصویری چند بعدی از تلاشهای جریانها و افراد اصلی ماجرای نفت و کودتای ۲۸ مرداد به دست دهد و در نهایت قضاوت رابه عهده خواننده بگذارد . اگر چه چینش اطلاعات وی به گونه ای است که خواننده تیز بین سمت و سوی جهت گیری وی را متوجه می شود .

مجموعه‌ای از مکتوبات، سخنرانی‌ها و پیام‌های آیت‌الله کاشانی نوشته محمدترکمان:

 احتمالا جامع‌ترین اثری که مجموعه بسیار مهم و جالب توجهی از مکتوبات ، نامه‌ها ، پیام‌ها، سخنرانی‌ها و مصاحبه‌های آیت‌الله سیدابوالقاسم کاشانی را در طول دوران حیات ایشان در خود جای داده، این دوره ۵ جلدی است.با مراجعه و مطالعه دقیق اسناد و مدارک ارائه شده در این کتاب می‌توان با زوایای بسیاری از زندگی و مبارزات سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و مذهبی آیت‌الله کاشانی در طول بیش از ۴۰ سال پایانی عمر ایشان آشنا شد و این مجموعه بویژه از آن رو اهمیت بیشتری می‌یابد که ویراستار محترم کوشیده اسناد و مدارک موجود را به ترتیب تاریخی تقریبا دقیقی تنظیم و ارائه کند و این امر، خواننده را به‌گونه‌ای منطقی با سیر تاریخی حیات آیت‌الله کاشانی آشنا ساخته و در کنار آن، زوایایی از مشکلات و بحران‌های سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی مبتلابه حکومت و جامعه ایران را در برهه‌های مختلف به نمایش می‌گذارد. مجلد اول مجموعه‌ای از اسناد، مکتوبات، پیام‌ها و سخنرانی‌های آیت‌الله کاشانی در خلال سال‌های ۱۳۳۰ ۱۲۹۹ را به علاقه‌مندان ارائه می‌دهد، در جلد دوم اسناد پرارزشی از مبارزات ایشان از مهر ۱۳۳۰ تا قیام ۳۰ تیر ۱۳۳۱ گردآوری شده است، همچنین مجموعه‌ای از اسناد و مدارک آیت‌الله کاشانی از ۳۱ تیر ۱۳۳۱ تا کودتا در جلد سوم تنظیم شده است. مجلد چهارم از فردای کودتا تا هنگام رحلت آیت‌الله کاشانی (۲۳ اسفند ۱۳۴۰)‌ را در خود جای داده و بالاخره در مجلد پایانی، اسناد، نامه‌ها، پیام‌ها و ده‌ها مدرک باارزش پیرامون زوایای مختلف زندگی این عالم بزرگوار گردآوری شده است.

چهره حقیقی مصدق السلطنه نوشته حسن آیت:

      کتاب قصد دارد چهره حقیقی مصدق السلطنه را معرفی کند ، ولی مهمترین اصل در رجعت به تاریخ ، بیان تاریخ آن گونه که بوده و به دور از هر گونه غرض ورزی است ، چیزی که کمبود آن در این کتاب به شدت احساس می شود . نویسنده با لحنی سرشار از بغض و کینه و غرض ورزی و به دور از هرگونه انصاف و واقع نگری به معرفی مصدق پرداخته و حاصل کار چیزی نیست جز ” فحش نامه ” ای نسبت به مصدق. خواننده هوشمند مسلما ً به تناقضات فراوان و آشکاری که سرتاسرکتاب را فراگرفته پی خواهد برد.

کتاب در سه فصل تنظیم شده . در فصل اول با چهره حقیقی مصدق خائن ، کافر ، فریب خورده ، عامل استعمار ، پایه گذار کودتای ۲۸ مرداد برای نابودی خودش!!! ،فراماسون ، پولدار و… آشنا می شویم. فصل دوم به یادداشت های سیاسی حسن ارسنجانی یار دیرین قوام السلطنه در ارتباط با چند روز نخست وزیری قوام پس از استعفای مصدق می پردازد و فصل سوم در برگیرنده مقالات نویسنده در روزنامه جمهوری اسلامی در سال ۵۸ می باشد . در انتها نیز ضمائمی وجود دارد که می توان با مراجعه به آنها خائنین بیشتری را شناسائی کرد . چاپ اول کتاب در سال ۱۳۶۰ توسط دفتر انتشارات اسلامی (وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم ) و در ۲۷۲ صفحه منتشر شده است .

در مورد قضاوت نویسنده نسبت به مصدق نمی بایست نگران بود چرا که به گفته خود وی  محققاً حقیقت آشکار خواهد شد و تاریخ قضاوت حقیقی خود را خواهد کرد.

خاطرات و تاملات دکتر مصدق :

این کتاب مشتمل بر دو کتاب است اول زندگینامه و خاطرات مصدق و کتاب دوم مختصری درباره ملی شدن صنعت نفت به قلم دکتر مصدق می باشد ، که به کوشش ایرج افشار چاپ شده است . مصدق در ابتدا به تشکیلات مملکت در رژیم قدیم و اختلاس در آن می پردازد و سپس از ورودش به خدمت دولت و تحصیلات خود در ایران ، پاریس و سوئیس اشاره می کند. در ادامه به اشتغال خود در ایران و فعالیت های سیاسی اش می پردازد و در بخش یا کتاب دوم از تاریخ ملی شدن نفت در ایران و تصدی مقام نخست وزیری و اقداماتش سخن می گوید . برای شناخت مصدق و تحولات دوره ی ملی کردن صنعت نفت این کتاب از مهمترین و مفیدترین آثار می باشد.

 

تعداد صفحه :۲۸۶

قیمت :۱۷۵۰۰ تومان

بلافاصله پس از پرداخت ، لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار می گیرد

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت  serderehi@gmail.com

پایان نامه مطالعه و بررسی الگوهای استقراری دوره مفرغ

پایان‌نامه:

پایان‌نامه برای دریافت درجه‌ی کارشناسی ارشد در رشته باستان‌شناسی گرایش پیش‌ازتاریخ

عنوان:

مطالعه و بررسی الگوهای استقراری دوره مفرغ

و آهن در دشت‌های میان کوهی منطقه چمچمال(زاگرس مرکزی)

استاد مشاور:

یعقوب محمدی فر

ماه

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده و استاد راهنما در سایت درج نمی شود

(در فایل دانلودی نام نویسنده و استاد راهنما موجود است)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

فهرست مطالب:

فصل اول: کلیات                                                                                                         صفحه

۱-۱-مقدمه……………………………………………………………………………………………………………………………………….  14

۱-۲- بیان مسئله………………………………………………………………………………………………………………………………. ۱۵

۱-۳- طرح سؤالات…………………………………………………………………………………………………………………………….  17

۱-۴- فرضیات…………………………………………………………………………………………………………………………………..   17

۱-۵- اهداف پژوهش…………………………………………………………………………………………………………………………… ۱۸ 

۱-۶-روش انجام پژوهش…………………………………………………………………………………………………………………..  18

۱-۷- محدودیت‌های پژوهش………………………………………………………………………………………………………….    18

فصل دوم: مطالعه زیست‌محیطی دشت چمچمال

۲-۱- مقدمه ……………………………………………………………………………………………………………………………………. ۲۰

۲-۲- زاگرس مرکزی……………………………………………………………………………………………………………………….   21

۲-۳- دشت چمچمال……………………………………………………………………………………………………………………….  21

۲-۳-۱ – موقعیت بوم‌شناسی دشت چمچمال………………………………………………………………………………..   22

۲-۴- زمین‌شناسی…………………………………………………………………………………………………………………………….   23

۲-۴-۱- کمربندهای زلزله…………………………………………………………………………………………………………………  24

۲-۴-۲- گسل اصلی متأخر زاگرس در منطقه دینور- نهاوند……………………………………………………………. ۲۵

۲-۴-۳- زمین‌لرزه‌ی حدود۱۶۰۰-۱۶۵۰ ق.م در گودین تپه…………………………………………………………  26

۲-۴-۴- زمین‌لرزه‌ی حدود ۴۵۹-۲۲۴م در معبد آناهیتای کنگاور………………………………………………… ۲۶

۲-۴-۵-زمین‌لرزه‌های سال۱۰۰۸ و ۱۱۰۷ در دینور………………………………………………………………………. ۲۷

۲-۴-۶- برخی از گسل‌های فعال در استان کرمانشاه…………………………………………………………………………. ۲۸

۲-۵- خاک………………………………………………………………………………………………………………………………………….. ۲۸

۲-۶-کوه و ارتفاعات…………………………………………………………………………………………………………………………….. ۳۰

۲-۶-۱- ارتفاعات پرآو و بیستون………………………………………………………………………………………………………… ۳۱

۲-۶-۲- ارتفاعات حدفاصل صحنه- کنگاور و سنقر………………………………………………………………………….  31

۲-۷- آب‌وهوا………………………………………………………………………………………………………………………………………  31

۲-۸- بارندگی…………………………………………………………………………………………………………………………………………۳۲

۲-۹- دیرین آب‌وهوا شناسی منطقه……………………………………………………………………………………………………..۳۵

۲-۱۰- منابع آب ………………………………………………………………………………………………………………………………  38

۲-۱۰-۱- حوضه آبگیر گاماسیاب…………………………………………………………………………………………………….  38

۲-۱۰-۲- حوضه آبریز رودخانه گاماسیاب………………………………………………………………………………………..  39

۲-۱۰-۳- نهر قره ولی………………………………………………………………………………………………………………………… ۴۳

۲-۱۰-۴- نهر سمگان”سمنگان”……………………………………………………………………………………………………….. ۴۳

۲-۱۰-۵- رودخانه دینور آب……………………………………………………………………………………………………………….. ۴۳

۲-۱۰-۶- نهر آزان وازان…………………………………………………………………………………………………………………….  44

۲-۱۰-۷- نهر کاشانتو…………………………………………………………………………………………………………………………  44

۲-۱۰-۸- رودخانه برناج…………………………………………………………………………………………………………………………۴۴

۲-۱۰-۹- سراب‌ها و چشمه‌ها………………………………………………………………………………………………………………۴۶

۲-۱۱- پوشش گیاهی و جانوری…………………………………………………………………………………………………………..۴۸

۲-۱۱-۱-گونه‌های گیاهی…………………………………………………………………………………………………………………….۴۸

۲-۱۱-۲-گونه‌های جانوری……………………………………………………………………………………………………………………….۴۹

۲-۱۲-شیوه معیشت…………………………………………………………………………………………………………………………………..۴۹

۲-۱۳- راه‌های ارتباطی ………………………………………………………………………………………………………………………….. ۵۱

فصل سوم: باستان‌شناسی دوره‌ی مفرغ و آهن زاگرس مرکزی

۳-۱- مقدمه …………………………………………………………………………………………………………………………………………….. ۵۴

۳-۲-پیشینه مطالعات باستان‌شناسی دشت چمچمال…………………………………………………………………………….. ۵۴

۳-۳-گاهنگاری دوره‌های مفرغ و آهن(شرق زاگرس مرکزی)………………………………………………………………….. ۵۵

۳-۴-دوره مفرغ………………………………………………………………………………………………………………………………………………۵۶

۳-۴-۱دوره مفرغ قدیم:گودینIV(یانیق)………………………………………………………………………………………………………..۵۶

۳-۴-۲-دوره مفرغ میانی و جدید گودینIII…………………………………………………………………………………………………..58

۳-۴-۳-گودینIII6………………………………………………………………………………………………………………………………………..  58

۳-۴-۴-گودینIII5………………………………………………………………………………………………………………………………………… 59

۳-۴-۵-گودینIII4…………………………………………………………………………………………………………………………………………….60

۳-۴-۶-گودین III3…………………………………………………………………………………………………………………………………………..60

۳-۴-۷-گودینIII2……………………………………………………………………………………………………………………………………………60

۳-۴-۸-گودینIII1…………………………………………………………………………………………………………………………………………….61

۳-۵-دوره‌ی آهن(گودینII)………………………………………………………………………………………………………………………………61

فصل چهارم: مطالعه مبانی نظری در مطالعه الگوهای استقراری و مطالعه محوطه‌های عصر مفرغ و آهن دشت چمچمال

۴-۱- مقدمه ………………………………………………………………………………………………………………………………………………..  64

۴-۲-تحلیل الگوی استقرار…………………………………………………………………………………………………………………….  64

۴-۳- نوع برهم‌کنش انسان و محیط بر یکدیگر …………………………………………………………………………………….۶۵

۴-۴- باستان‌شناسی زیستی و استقراری و انگاره‌های آن……………………………………………………………………. ۶۶

۴-۵- دستیابی به الگوی استقرار از طرق تحلیل خوشه‌ای……………………………………………………………………….۶۶

۴-۶- معرفی محوطه‌های عصر مفرغ در دشت چمچمال………………………………………………………………….. ۶۸

۴-۷- معرفی محوطه‌های عصر آهن در دشت چمچمال……………………………………………………………………. ۷۶

فصل پنجم: تحلیل الگوهای استقراری دوره مفرغ و آهن دشت چمچمال

۵-۱- مقدمه ……………………………………………………………………………………………………………………………………………..۹۱

۵-۲- معرفی متغیرهای اصلی و متغیرهای وابسته (مجموعه عوامل زیستی)در مطالعه پراکندگی استقرارهای دشت چمچمال…………………………………………………………………………………………………………………………………………..۹۱

۵-۲-۱-استقرار در دشت یا دامنه…………………………………………………………………………………………………………….۹۲

۵-۲-۲- دسترسی به منبع آب دائمی……………………………………………………………………………………………………….۹۴

۵-۲-۳- دسترسی به راه‌ها و گذرگاه‌های اصلی………………………………………………………………………………………..۹۷

۵-۲-۴- وسعت استقرارها…………………………………………………………………………………………………………………………..۱۰۰

۵-۲-۵- حوزه گیرش استقرارهای دوره مفرغ و آهن……………………………………………………………………………….۱۰۳

۵-۲-۶- نوع کاربری و امکان بهره‌برداری از زمین…………………………………………………………………………………..۱۰۸

۵-۳- مطالعه پراکندگی استقرارهای دشت چمچمال………………………………………………………………………………..۱۱۰

۵-۳-۱- پراکندگی استقرارهای دوره مفرغ………………………………………………………………………………………………..۱۱۰

۵-۳-۲- پراکندگی استقرارهای دوره آهن………………………………………………………………………………………………….۱۱۳

۵-۴- تحلیل خوشه‌ای محوطه‌های مفرغ………………………………………………………………………………………………. ۱۱۶

۵-۵- تحلیل خوشه‌ای محوطه‌های آهن……………………………………………………………………………………………. ۱۱۷

فصل ششم: نتیجه‌گیری

۶-۱- جمع‌بندی………………………………………………………………………………………………………………………………… ۱۲۱

۶-۲- ارزیابی سؤالات………………………………………………………………………………………………………………………….. ۱۲۲

۶-۳- نتیجه‌گیری……………………………………………………………………………………………………………………………….. ۱۲۴

منابع………………………………………………………………………………………………………………………. ۱۲۵

 

فصل اول: کلیات                                                                                                                          14

 1-1-مقدمه

چگونگی پدید آمدن استقرار گاه‌های نخستین بشر موضوع مهمی است، زیرا ایجاد یا انحطاط این استقرار گاه‌ها به شرایط طبیعی و انسانی وابسته است. نقش عوامل محیطی در پدید آمدن استقرار گاه‌ها اهمیت بسیاری دارد. اطلاعات مربوط به استقرار گاه‌های پیش‌ازتاریخ و تأثیر شرایط محیطی بر این استقرار گاه‌ها به باستان‌شناسان کمک کرده است تا پاسخ بسیاری از سؤالات خود را درباره‌ی چگونگی پدید آمدن این استقرار گاه‌ها بیابند و گاه به نتایج مهمی در این زمینه دست یابند (مقصودی و دیگران، ۱۳۹۱: ۱۱۰).

شناخت محیط در بررسی استقرار انسان و ایجاد تغییرات در زیست‌بوم از آن جهت اهمیت دارد که بیشترین تمایل انسان را به زیست در آن منطقه را نشان می‌دهد، آنچه در مقیاس جهانی از زمین تعریف می‌شود دشت، رودخانه‌ها و کوه‌هاست که تغییر آن می‌تواند عامل تغییرات آب و هوایی، تغییرات در فشارهای زمین و مهم‌تر فعالیت‌های انسان که موجب فرسایش خاک به دلیل استفاده بیش‌ازحد می‌شود. (Roberts,2003:45)

محیط‌زیست انسان به علت توزیع گسترده منابع اشاره به مکان‌هایی دارد که نشان‌دهنده فعالیت‌های انسانی می‌باشند و می‌تواند با در اختیار نهادن مجموعه‌ای از داده‌ها فراتر از چارچوب زیست‌محیطی اهمیت جنبه‌های اجتماعی و سیاسی را روشن نماید.(Renfrew,1983: 320-321)

بررسی تغییرات انگاره‌های زیستی انسان، بخشی از تحلیل واکنش‌های همسازی میان مردم و محیط خارجی آن‌هاست. مطالعه‌ی انگاره‌های زیستگاهی و استقراری، مستلزم بررسی حد و میزانی است که استقرار انسان در ارتباط باوجود یک جامعه و موارد همسازی و بهره‌گیری‌های فناوری مربوط به محیط‌زیست وضعیت ویژه‌ای آشکار می‌سازد؛ بنابراین باستان‌شناسی زیستی و استقراری، فرصت مطالعه‌ی نه‌تنها روابط میان اجتماعات مختلف، بلکه مواردی چون شبکه‌های بازرگانی، بهره‌برداری، سازمان‌های اجتماعی را در اختیار باستان شناسان قرار می‌دهد (فاگان،۱۳۸۴: ۵۶۳-۵۶۴).

هدف از این پژوهش به مطالعه و بررسی تغییرات الگوهای استقراری در فاز انتقالی از دوره مفرغ به آهن در دشت‌های میان کوهی منطقه چمچمال مرکز زاگرس ایران پرداخته می‌شود. پژوهش در شش فصل تنظیم‌شده است. فصل اول به بیان مسئله، سؤالات و فرضیات و اهداف پژوهش می‌پردازد.

 

فصل اول: کلیات                                                                                                                    15

در فصل دوم به بررسی جغرافیایی و زیست‌محیطی منطقه مذکور پرداخته می‌شود، در فصل سوم مطالعه و باستان‌شناسی منطقه مربوطه و گاهنگاری آن مدنظر است و به مطالعه دوره مفرغ و آهن پرداخته‌شده است، فصل چهارم به تئوری زیست‌بوم شناسی و چشم‌انداز، تأثیر محیط و زیست‌بوم بر استقرار گزینی محوطه‌ها شرح داده‌شده، همچنین معرفی محوطه‌ها در قالب جداولی پرداخته‌شده و در فصل پنجم آنالیز و تحلیل داده‌های پژوهش انجام‌شده، نهایتاً در فصل ششم جمع‌بندی و پرداختن به پاسخ سؤالات و نتیجه‌گیری صورت گرفت.

 

۱-۲- بیان مسئله

منطقه چمچمال در مرکز غرب ایران ازجمله دشت‌های رسوبی و حاصلخیز است که در حد فاصله رشته‌کوه‌های پراو به‌ویژه قله بیستون با ۲۷۹۴ متر ارتفاع، کوه‌های شیرز ۲۶۹۷ متر، چتر (شاه رزم) و کوه گون بان با ۲۳۱۲ متر ارتفاع در شمال و کوه گل زرد با ۲۳۷۱ متر ارتفاع در شرق و ارتفاعات سیاه کمر ۲۲۳۱ متر، کوه امام‌زاده داریاوان ۱۶۶۲ متر و کوه خاوری چمن اسماعیل با ۱۷۸۲ متر ارتفاع در جنوب منطقه قرار دارند. رودخانه گاماسیاب (جاماسب آب، گاماسی آو) و سلسله سرشاخه‌های آن عمده‌ترین منبع آب دائمی و زهکش طبیعی دشت است که در جهت شمال شرقی به جنوب غربی جریان دارد ارتفاع متوسط دشت حدوداً از سطح دریا ۱۳۰۰ متر است که تقریباً از سمت جنوب به هرسین، از شمال به دشت دینور، از غرب به دشت درودفرامان و از طرف شرق به شهرستان صحنه محدود می‌شود، بزرگراه راه کربلا که درگذشته با عنوان جاده بزرگ خراسان شناخته می‌شد که ازجمله مهم‌ترین راه‌های ارتباطی ایران از دوره‌ی پیش‌ازتاریخ تا زمان حال بوده است که از مرکز این دشت می‌گذرد (Weiss and young,1975).

بر اساس مطالعات باستان‌شناسی که تاکنون در این منطقه انجام‌شده است سه فاکتور اصلی: وجود راه ارتباطی اصلی، رودخانه دائمی گاماسیاب و سرشاخه‌های متعدد مانند دینور آب و غیره همچنین رسوبی و حاصلخیز بودن دشت موجب گردیده تا تقریباً در همه ادوار زندگی بشر از عصر نوسنگی تا زمان حاضر به‌عنوان یکی از مراکز اصلی استقراری و مرکز جمعیتی مهم همواره موردتوجه بوده است، لذا از نظر پتانسیل‌های محیطی برای مطالعات مربوط به تغییرات جمعیتی و همچنین مطالعه الگوهای استقراری تمامی شرایط لازم و کافی را در میان دیگر دشت‌های زاگرس مرکزی دارد.

فصل اول: کلیات ۱۷                                                                                                                        16

دوره مفرغ در باستان‌شناسی زاگرس مرکزی تحولات عمده‌ای به‌صورت تغییرات جمعیتی و همچنین بروز پیچیدگی‌های اجتماعی و بنا بر متون اقوام همسایه ایجاد ساختارهای حکومتی و سیاسی در منطقه شکل‌گرفته است از طرف دیگر دوره آهن نیز با فرضیات خاص خود بحث نفوذ اقوام با سفال خاکستری و درنهایت ایجاد سلسله مادی و هخامنشی همراه است. هدف اصلی ما در این پژوهش دست یافتن به الگوهای استقراری در دوره مفرغ و آهن، بررسی عوامل و پتانسیل‌های محیطی مؤثر در استقرار گزینی این دو دوره است، بنابراین در این مطالعه سعی خواهد شد تا نشانه‌هایی این تغییرات در قالب تغییرات مربوط به بافت استقرار در هر یک از این دوره جداگانه موردمطالعه و بررسی بیشتر قرار گیرد.

۱-۳- طرح سؤالات

  1. فرایند انتقال از عصر مفرغ به آهن در دشت چمچمال به چه نحو بوده است؟
  2. از نظر میزان وابستگی محوطه‌های دوره مفرغ و آهن به پتانسیل‌های محیطی چه اشتراکات و تفاوت‌هایی وجود دارد؟
  3. آیا با مطالعه محوطه‌های دوره مفرغ و آهن منطقه نشانه‌هایی از نظام سلسله‌مراتب زیستگاهی قابل‌درک است؟

 

 1-4- فرضیات

فرضیات ارائه‌شده در این پژوهش به شرح ذیل است:

  1. به نظر می‌رسد با توجه به اینکه بین داده‌های دوره مفرغ متأخر با داده‌های عصر آهن متقدم تفاوت ساختاری زیادی وجود دارد لذا این تغییرات به‌صورت ناگهانی و متأثر عوامل بیرونی رخ‌داده است.

 

  1. به نظر می‌رسد که عمده زیستگاه‌های دوران مفرغ در مرکز دشت‌ها و نزدیک به روستاهای امروزی قرار دارند درحالی‌که زیستگاه‌های عصر آهن در مناطق حاشیه‌ای و کمربند کوهپایه‌ای قرار دارند ودر عین حال نزدیکی به راه‌های ارتباطی و منابع آب وجه اشتراک مکان گزینی این محوطه است.

 

  1. به نظر می‌رسد تفاوت اندازه و مساحت محوطه‌های بررسی‌شده در این دشت نشانی از تفاوت‌های ناشی از وجود سلسله‌مراتب زیستگاهی باشد.

 1-5- اهداف پژوهش

  فصل اول: کلیات                                                                                                                              18

هدف از انجام این پژوهش مطالعه و بررسی تغییرات الگوهای استقراری دوره مفرغ و عصر آهن، تحلیل این الگوها بر اساس پتانسیل‌های محیطی و همچنین میزان وابستگی مراکز اصلی با عوامل زیست‌محیطی در دشت‌های میان کوهی منطقه چمچمال است. با توجه به این‌که در دشت‌های میان کوهی منطقه چمچمال شاهد توالی استقرارها از دوران گذشته هستیم، مطالعه و مقایسه‌ی روند گسترش استقرارها چه از لحاظ جمعیتی با افزایش وسعت و تعداد محوطه‌ها و چه از لحاظ ارتباط این استقرارها با زیستگاه‌ها از دوره مفرغ و عصر آهن در مناطق مذکور مدنظر است.

 

 1-6- روش انجام تحقیق

روش تحقیق به‌صورت مطالعات میدانی، کتابخانه‌ای است و به بررسی و تجزیه‌وتحلیل داده‌ها می‌پردازیم. مراحل انجام تحقیق در این پژوهش به شرح ذیل است:

  • مطالعه کتابخانه‌ای و جمع آوری اطلاعات
  • بررسی محوطه‌ها و مطالعه چشم‌انداز منطقه
  • طبقه‌بندی داده‌ها، تهیه جدول و نقشه و دسته‌بندی داده‌های خام
  • تجزیه‌وتحلیل داده‌ها
  • استنتاج و نتیجه‌گیری نهایی

 

۱-۷- محدودیت‌های پژوهش

در مطالعه و بررسی دشت چمچمال محدودیت‌هایی درروند پژوهش وجود دارد، از مهم‌ترین این محدودیت‌ها تهیه نقشه‌ی باستان‌شناسی از منطقه موردمطالعه بود

مجموعه عوامل زیست‌محیطی نقش مؤثری در ایجاد بافت‌های استقراری در هر دوره‌ی زمانی دارد، لذا با شناخت میزان تأثیر این عوامل در ایجاد استقرارها، میزان انطباق استقرارها با شرایط محیطی حاکم نیز ممکن می‌شود. در رابطه با تأثیر ساختارهای جغرافیایی این اصل بدیهی است که هر منطقه مشخصات طبیعی و زیستی خاص خود نظیر زمین‌ریخت‌شناسی منطقه، آب‌وهوا، منابع آب، میزان حاصلخیزی خاک، پوشش گیاهی و راه‌های ارتباطی رادار است که در مطالعه شیوه استقرار گزینی در هر منطقه مؤثر است. شهرستان هرسین در یک معرفی کلی یکی از شهرستان‌های استان کرمانشاه است که با مساحت ۸۱۶ کیلومترمربع در شرق استان بین ۴۷ درجه و ۱۵ دقیقه تا ۴۷ درجه و ۴۰ دقیقه طول شرقی از نصف‌النهار گرینویچ و ۳۴ درجه و۰۵ دقیقه تا ۳۴ درجه و۲۵ دقیقه عرض شمالی از خط استوا و ارتفاع ۱۵۸۲ متری از سطح دریا واقع‌شده است و مرکز آن شهر هرسین است (چهری،۱۳۸۸: ۵). از طرف شمال با دهستان چمچمال، شهر صحنه و دینور و از طرف مشرق با نهاوند و جنوب با خرم‌آباد لرستان و از طرف مغرب با دهستان درودفرامان محدود است (سلطانی،۱۳۷۰: ۲۶).

این شهرستان دارای دو بخش که شامل یک شهر ۴ دهستان و ۱۳۸ آبادی دارای سکنه است. دو بخش آن شامل بخش مرکزی و بخش بیستون است (مترجم و محمدی فر،۱۳۸۱: ۲-۶). در حوزه بخش بیستون از نظر طبیعی درواقع قسمتی از دشت رسوبی و حاصلخیز چمچمال قرار دارد (چهری،۱۳۸۸: ۵).

 

فصل دوم: مطالعه زیست محیطی دشت چمچمال                                                                                   21

شهرستان هرسین دارای ارتفاعات و دشت‌های مساعد و حاصلخیزی برای دامداری و کشاورزی بوده که باوجود رودخانه‌ها و دشت‌ها و دره‌های میان کوهی ازجمله مناطق قابل‌توجه استان در این زمینه است. مهم‌ترین دشت‌های این شهرستان دشت چمچمال و دشت هرسین است که ارتفاع متوسط دشت هرسین ۱۶۶۵ متر و دشت چمچمال که در حاشیه رودخانه گاماسیاب و دینورآب قرار دارد، کمی بیش از ۱۳۰۰ متر است که ازجمله نقاط عمده استقراری محسوب می‌گردند (همان: ۶).

۲-۲- زاگرس مرکزی

واژه زاگرس مرکزی در تعریف باستان شناسان دوره پیش‌ازتاریخ و برای بخش‌های میان کوهی رشته‌کوهی رشته‌کوه زاگرس با مرکزیت کرمانشاه به کار رفت. زاگرس مرکزی در جغرافیای سیاسی استان‌های کرمانشاه، کردستان، همدان، لرستان و ایلام را شامل می‌شود. کایلر یانگ این محدوده را به مرکزیت کرمانشاه و دره‌های میان کوهی اطراف آن به سایر جوانب می‌داند (شاخت،۱۳۸۲: ۳۴۲).

منطقه زاگرس مرکزی با عنوان بخش مرکزی غرب ایران شامل یکسری شبکه‌های دره‌ای با جهت تقریباً شرقی –غربی است. این شبکه‌ها یک مسیر تجاری بزرگ یا جاده بزرگ را تشکیل می‌دهد که ایالت بغداد را از طریق زاگرس به فلات مرکزی ایران متصل می‌کنند.

منطقه موردنظر ما دشت چمچمال است که یکی از دشت‌های میانکوهی زاگرس مرکزی در غرب ایران است که در ادامه به آن می‌پردازیم:

۲-۳- دشت چمچمال

دشت چمچمال از وسیع‌ترین دشت‌های میان کوهی منطقه زاگرس است. دشت چمچمال حدفاصل کوه بیستون و شهر صحنه قرار دارد که در آن، دو رودخانه گاماسیاب و دینورآب جریان دارد و در طول دوران پیش از اسلام و اسلامی همواره یکی از مناطق پرجمعیت بوده است. جاده ابریشم همان جاده بزرگ خراسان در طول مسیر شرقی- غربی دشت و به‌موازات رودخانه گاماسیاب تداوم می‌یابد. متوسط ارتفاع دشت چمچمال از سطح دریا بین ۱۳۰۰ تا ۱۴۰۰ متر و وسعت حوزه آبریز آن تا دهانه ورودی دینور ۴۶۰ کیلومترمربع است.

 

فصل دوم: مطالعه زیست محیطی دشت چمچمال                                                                                   22

در سمت شمال بیستون، تنگه‌ای به نام تنگ حسین‌آباد وجود دارد که به‌صورت گذرگاهی باریک، دشت چمچمال را به دشت دینور متصل می‌کند. به دلیل وجود خاک حاصلخیز، وفور منابع آبی و جریان رودخانه‌ها، دشت چمچمال ازجمله مناطق مهم استان برای کشاورزی آبی است (مترجم و محمدی فر، ۱۳۸۴:۹۶-۹۷).

دشت چمچمال در بین ساکنان محلی نواحی کلی است که از لحاظ جغرافیایی تمامی محدوده دشت چمچمال و دشت بیستون از پل چهر تا نزدیکی شهر صحنه و دینور را در بردارد. (چهری و دیگران، ۱۳۹۱: ۵۳).

 

۲-۳-۱- موقعیت بوم‌شناسی دشت چمچمال

دﺷﺖ چمچمال صرف‌نظر از چشمه‌ها و ﻧﻬﺮﻫﺎی داﺋﻤﯽ و ﻓﺼﻠﯽ ﻓﺮاواﻧﯽ ﮐﻪ ﺟﺎری اﺳﺖ، ﺣﺪاﻗﻞ دو رودﺧﺎﻧﻪ ﻣﻬﻢ و ﭘﺮآب ﮔﺎﻣﺎﺳﯿﺎب و دﯾﻨﻮرآب به‌صورت داﺋﻤﯽ در آن ﺟﺮﯾﺎن دارﻧﺪ. رودﺧﺎﻧﻪ دﯾﻨﻮرآب از ﻣﻨﺎﻃﻖ ﮐﻮﻫﺴﺘﺎﻧﯽ دﯾﻨﻮر و ﺑﯿﻠﻮار ﺳﺮﭼﺸﻤﻪ می‌گیرد. از ﻣﺤﻞ ﺗﻨﮕﻪ ﻃﺒﯿﻌﯽ حسین‌آباد ﮐﻪ درواقع شمالی‌ترین نقطه اﯾﻦ دﺷﺖ ﻣﺤﺴﻮب می‌شود، وارد ﯾﮏ دﺷﺖ ﮐﻮﭼﮏ و رﺳﻮﺑﯽ می‌گردند ﮐﻪ درواقع اﯾﺠﺎد و ﺗﺸﮑﯿﻞ اﯾﻦ دﺷﺖ ﻧﯿﺰ ﺣﺎﺻﻞ ﻓﺮﺳﺎﯾﺶ ﻣﺪاوم کوه‌های “ﭘﺮآو “،”آوهزا”و … اﺳﺖ ﮐﻪ ﻫﻤﺎﻧﻨﺪ ﺣﺼﺎری ﺳﻬﻤﮕﯿﻦ اﯾﻦ دﺷﺖ را در ﺑﺮﮔﺮﻓﺘﻪاﻧﺪ. ﻋﻼوه ﺑﺮ آن در ﺿﻠﻊ ﺟﻨﻮﺑﯽ دﺷﺖ، وﺟﻮد دو ﺳﺮاب داﺋﻤﯽ و خروشان”ﺑﺮﻧﺎج”و “ﻧﺠﻮﺑﺮان”ﺑﺮاﻫﻤﯿﺖ اﯾﻦ دشت‌ها به‌ویژه در دوران آﻏﺎز اﺳﺘﻘﺮار اﻓﺰوده اﺳﺖ و وﺟﻮد ﻫﻤﯿﻦ رودخانه‌ها و سراب‌ها در اﯾﺠﺎد و گسترش اﺳﺘﻘﺮارﻫﺎی اوﻟﯿﻪ ﻧﻘﺶ بسزایی داشته‌اند (مترجم، محمدی فر،۱۳۸۱: ۶).

اﯾﻦ دﺷﺖ رﺳﻮﺑﯽ و حاصلخیز در طول دوران پیش‌ازتاریخ ﺗﺎ اﺳﻼﻣﯽ ﻫﻤﻮاره ﯾﮑﯽ از ﻣﻨﺎﻃﻖ ﭘﺮﺟﻤﻌﯿﺖ ﺑﻮده اﺳﺖ. ﺟﺎده اﺑﺮﯾﺸﻢ ﯾﺎ ﻫﻤﺎن ﺟﺎده ﺑﺰرگ ﺧﺮاﺳﺎن در ﻣﺴﯿﺮ طول ﺷﺮﻗﯽ ﻏﺮﺑﯽ دﺷﺖ و به‌موازات رودﺧﺎﻧﻪ”گاماسیاب”ﺗﺪاوم می‌یابد ﻣﺮﮐﺰ ﺳﯿﺎﺳﯽ دﺷﺖ ﭼﻤﭽﻤﺎل در ﻃﻮل ﺗﺎرﯾﺦ را باﯾﺴﺘﯽ ﺑﯿﺴﺘﻮن ﻣﺤﺴﻮب ﻧﻤﻮد ﮐﻪ هم‌اکنون ﻧﯿﺰ اﯾﻦ ﻣﺮﮐﺰﯾﺖ ﺑﺎﻗﯽ اﺳﺖ. ﺑﯿﺴﺘﻮن درواقع منتهی‌الیه ﻏﺮﺑﯽ دﺷﺖ ﮐﻪ ﺑﻨﺎ ﺑﻪ ﺷﺮاﯾﻂ ﺧﺎص راﻫﺒﺮدی ﻫﻤﻮاره ﺗﻨﻬﺎ نقطه‌ای در دﺷﺖ ﺑﻮده ﮐﻪ ﮐﺎرواﻧﯿﺎن ﺗﻨﻬﺎ ﺑﺎ ﻋﺒﻮر از رودﺧﺎﻧﻪ ﮐﻮﭼﮏ”دﯾﻨﻮرآب “ﺑﺪون آن‌که مجبور ﺑﻪ ﻋﺒﻮر از روی رود خروشان گاماسیاب ﺷﻮﻧﺪ می‌توانند ﺑﻌﺪ از ﭘﯿﻤﺎﯾﺶ ﻃﻮل دﺷﺖ از ﻧﻘﻄﻪ حدفاصل در بین ﺳﺮاب ﺑﯿﺴﺘﻮن و صخره ﺑﯿﺴﺘﻮن از دﺷﺖ ﭼﻤﭽﻤﺎل ﺧﺎرج ﺷﻮﻧﺪ ﮐﻪ اﯾﻦ ﺧﻮد ﯾﮏ ﻧﮑﺘﻪ ﻣﻬﻢ در ﺗﻤﺮﮐﺰ آﺛﺎر در ﺑﯿﺴﺘﻮن است (مترجم،۱۳۷۹: ۱۴).

تعداد صفحه :۱۳۳

قیمت :۱۷۵۰۰ تومان

بلافاصله پس از پرداخت ، لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار می گیرد

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت  serderehi@gmail.com

پایان نامه مطالعه بافت و بناهای شهربابک در دوران قاجار

  عنوان:

مطالعه بافت و بناهای شهربابک در دوران قاجار

استاد مشاور: 

دکتر محمد ابراهیم زارعی

۱۹ بهمن ۱۳۹۳

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده و استاد راهنما در سایت درج نمی شود

(در فایل دانلودی نام نویسنده و استاد راهنما موجود است)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

۱ـ مقدمه

شهرستان شهربابک غربی­ترین شهر استان کرمان و دارای پیشینه­ای غنی از فرهنگ و تمدن است. شهری که روزگاری در اوج رونق و شکوفایی بوده است و به همان نسبت به دلیل قرارگیری در محدوده مرکز کشور و بین سه استان فارس، کرمان و یزد مورد غارت و تجاوز آشنا و بیگانه بوده است. این شهرستان در دوران قاجار تحت حاکمیت حکام محلی بوده است که گاه و بیگاه بر سر قدرت با یکدیگر نزاع داشته و این شهر را که هنوز از زیر هجوم و غارات افاغنه کمر صاف نکرده است با این نزاع­ها بیشتر به ورطه نابودی می­کشاندند و هزینه گزاف آن را مردم بیچاره با کشاورزی و دامداری در شهری که دیگر رونق سابق و باغات و مزارع دلکش آنچنان که در سفرنامه­ها ذکر شده متحمل می­شدند. اگرچه این شهر رونق زمان ساسانیان را ندارد اما هنوز هم گنجینه­ای چون میمند که یکی از شاهکارهای معماری جهان و نشان قدمت و قدرت این شهر است را درون خود جای داده است و با آن به جهانیان فخر می­فروشد. باشد که پژوهش­های بیشتر و حفاظت و حراست مسئولین از باقیمانده آثاری که امروز باقی مانده است جایگاه واقعی این شهر را نمایان سازد

۱-۲ـ بیان مساله

شهر بابک مرکز شهرستان شهربابک، در غرب استان کرمان قرار دارد. این شهر از شمال به استان یزد، از مشرق به شهرستان رفسنجان ، از جنوب به شهرستان سیرجان و از مغرب نیز به استان یزد وفارس محدود است. بیشتر مورخین بنای آن را به بابک پدر اردشیر ساسانی نسبت می دهند.

در این پژوهش دو واژه کلیدی به عنوان مباحث وابسته به  موضوع اصلی مورد پژوهش (شهربابک) از اهمیت خاصی برخوردارند: ۱- دوره قاجار ۲- بافت تاریخی:

موضوع مورد پژوهش در اینجا بافت  و بناهای تاریخی شهربابک در دوره قاجار است.شهربابک در این دوره در دوران خان سالاری قرار داشته است. که بانی بسیاری از آثار معماری دوره بوده اند. و قطعاً ذوق و سلیقه آنان در ساخت و تزئین و نوع بنای ایجاد شده بسیار مؤثر بوده است. در سال ۱۳۶۵ بسیاری از بناهای خشتی این شهرستان در اثر سیل از بین رفت، و داده های بسیاری را که امروز می توانست در گسترش دید ما از دوره قاجار سهیم باشد را به نابودی کشاند.  علاوه بر سیل انسان نیز در این میان در این تخریب خود راسهیم کرده است، گویا بازار سرپوشیده ای در این شهر وجود داشته است که در طی روند ساخت و ساز بناهای جدید وگسترش شهر تخریب شده است، بازاری که به احتمال قوی بناهای وابسته ای نیز داشته است. و می توانست پاسخگوی بسیاری از سوالات ما در زمینه های فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و سیاسی باشد.

هدف از این پژوهش مطالعه و باز شناسی هویت بافت قاجاری شهربابک و تقابل وتوافق بافت تاریخی زمان قاجار و بافت قدیمی تر و بافت جدید و امروزی شهراست. محدوده زمانی پژوهش مورد نظر مربوط به دوران قاجار یعنی از حدود سال۱۱۷۴ تا سال۱۳۰۴ هجری خورشیدی با نگاهی مختصر به دوران قبل از آن می­باشد

مکان این پژوهش محدوده امروزی شهر شهربابک واقع در ۲۵۰ کیلومتری غرب استان کرمان می­باشد و محدوده زمانی پژوهش مورد نظر، مربوط به دوران قاجار یعنی از حدود سال ۱۱۷۴ تا سال ۱۳۰۴ هجری خورشیدی می­باشد

۱-۳ـ سوالات پژوهش

سرانجام آنچه در این میان مورد ابهام و سوال است و و هدف از این پژوهش را مشخص می سازد، میتوان در قالب سوالات زیر بیان کرد:

۱-سوال اول: با توجه به این احتمال که در این دوره جنگ و نزاع بر سر رسیدن به قدرت، فراوان بوده است، به تبعیت آن، آیا بناهای متناسب با این شرایط نیز وجود داشته است؟

۲- سوال دیگری که باید به دنبال جواب آن بود، تمرکز بافت تاریخی (قاجاری) در کدام قسمت شهر بوده است. واینکه الان در چه وضعیتی است؟ و چه مقدار آن تخریب شده و چه مقدار آن در آستانه نابودی است و نیاز به حمایت و توجه دارد؟

۱-۴ـ فرضیه­های پژوهش

در رابطه با این پژوهش دو فرضیه مطرح می­باشد

  • بیشترین آثار مربوط به دوره قاجار در شهربابک قلاع و استحکامات نظامی است.
  • بافت قدیم شهر در دوره قاجار گسترش به سمت شرق داشته است.

 

۱-۵ـ اهمیت و ضرورت موضوع پژوهش

شهری که اکنون در گوشه­ای مهجور آرمیده و آنچنان که باید پرده از رخسار تمدن و فرهنگش گشوده شود نیازمند مطالعه میدانی و کتابخانه­ای و کاوش­های باستان­شناسانه است تا چهره واقعیش آشکار شود. متاسفانه آن­طور که شایسته و بایسته بوده است پژوهشی در این زمینه صورت نگرفته است از طرف دیگر موضوع اصلی مورد پژوهش این رساله یعنی بافت تاریخی، وجه­ای از کالبد، فرهنگ، ویژگی­های سیاسی و اقتصادی و اقلیمی منطقه است که کاویدن آن حاوی اطلاعات ارزشمندی است که در قالب معماری ضبط شده است

هدف از انجام این پژوهش شناسایی و جانمایی بناهای ، نحوه گسترش شهر و تغییرات ساختاری و تزئینی در معماری شهر در محدوده زمانی دوره قاجار با توجه به تاثیرات حکومت مرکزی نیز تاثیرات بومی و اقلیمی و محلی بر معماری و آرایه های آن است. ونیز بیان  ضرورت حفاظت از بافت تاریخی برای جلوگیری از تخریب و احیا و قرار گیری آن در فرایند توسعه شهر است.

۱-۷ـ روش انجام پژوهش

روش انجام این پژوهش به صورت کتابخانه ای و میدانی می باشد. که با تفسیر و تحلیل نتایج حاصل از این روشها به نتیجه گیری و اثبات فرضیه ها پرداخته می شود. محدوده مورد بررسی بافت قدیم شهربابک می باشد. که در ابتدا با استفاده از منابع کتابخانه ای به بیان کلیاتی راجع به بافت قدیم شهر پرداخته می شود و سپس با بررسیهای میدانی مکمل به تحلیل داده­ها می پردازیم

۱- ۸ ـ محدودیت­های پژوهش

بزرگترین محدودیت و مشکلی که این پژوهش با آن روبرو بود مشکل کمبود منابع به ویژه منابع تاریخی و صدر اسلام بود که فقط در بعضی منابع به اشاره­ای اندک در مورد این شهر بسنده شده بود و اما مشکل عمده دیگری که می­توان از آن یاد کرد مشکل کمبود کاوش­های باستانی و به دنبال آن کمبود داده­های باستانی است که بتوان بر اساس آنها با قطعیت در مورد دوره­بندی و لایه­های باستانی و تاریخی شهر سخن گفت.از طرف دیگر کمبود عکس و نقشه به ویژه از دوره مورد پژوهش (قاجار) بود.

موقعیت جغرافیایی شهربابک

به طور کلی، شهربابک در مرز کرمان وفارس واقع شده، در طول دوران­های مختلف،گاهی متعلق به فارس بوده و گاهی هم به کرمان تعلق داشته است. و در نهایت (دوره قاجار و زمان موسی خان)، به یزد واگذار شده بود. اما اکنون یکی از شهرستان­های یازده­گانه استان کرمان است، که غربی­ترین شهرستان استان کرمان محسوب می­گردد (تصویر شماره ۲-۱). شهربابک از شمال به یزد وانار، از جنوب به سیرجان، از مشرق به رفسنجان و از غرب به یزد و فارس محدود است. شهربابک بین عرض­های ´´۰۲۹´۰ͦ۳۰  شمالی و ´´۰۳۰´۰ͦ۵۵ شرقی از نصف­النهار گرینویچ قرار دارد.

تصویر شماره ۲-۱. موقعیت شهربابک در استان کرمان http://glk.wikipedia.org/wiki/%D8%B4%D9%87%D8%B1%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_%D8%B4%D9%87%D8%B1_%D8%A8%D8%A7%D8%A8%DA%A9

 

ارتفاع آن از سطح دریا ۱۸۴۵ متر است. فاصله زمینی شهربابک تا تهران ۹۰۰ کیلومتر است(شناسنامه جغرافیایی ایران). این شهر در کنار جاده ارتباطی بندرعباس و تهران قرار گرفته است. این شهر تا یزد ۲۴۰کیلومتر، تا سیرجان ۱۰۰ کیلومتر و تا کرمان ۲۵۰ کیلومتر فاصله دارد. ۴۰% مساحت منطقه را نواحی کوهستانی و ۶۰% بقیه را دشت­ها و کویرها پوشانده­ است.

شهرستانشهربابکباوسعتحدود ۳۱۲۴۳ کیلومترمربعمعادل ۸۰/۵ درصداستانرابهخوداختصاصدادهاستاینشهرستاندارای مرکزشهری، ۳ بخش، ۹۰ دهستان، ۱۲۳ آبادیدارایسکنهمیباشد(جلالی­فر و…، ۱۳۹۰: ۴۹)

 

۲-۲ـ زمین شناسی ناهمواری­ها

به طور کلی، ارتفاعات استان کرمان، ادامه سلسله جبال زاگرس است، که از شمال غربی به جنوب شرقی استان کشیده شده­اند. بخشی از این کوه­های نسبتاً مرتفع مرز شمال و شرق این شهرستان را پوشانده است (تصویر شماره ۲-۲)

تصویر شماره ۲-۲، نقشه ناهمواری­های استان کرمان (جلالی فر و..،۱۳۹۳)

 

۲-۲-۱ـ کوهها

کوه­های عاج تا کوه­های سرچشمه به نام کوه­های شهربابک شناخته می­شوند. مواد آذرین و رسوبی دوران دوم به بعد، ساختمان اصلی آنها را تشکیل می­دهد. در شروع دوران سوم، در اثر پیشروی آب­ها، دریای کم عمق در این نواحی به وجود می­آید و آب اغلب مناطق را می­پوشاند. فعالیت آتشفشانی زیر دریایی، به شدت ادامه داشته وتوده­های بزرگ آندزیتی در داخل آب­ دریاهای این ناحیه، رسوب کرده است. در همین مرحله از آتشفشان­های دوره سوم، مواد معدنی در بین طبقات و برجستگی­ها نفوذ کرده، معادن عمده­ای را مانند «سرچشمه» و « میدوک» و … به وجودآورده است. دهانه­های آتشفشانی عاج بالا؛ ۳۱۴۳متر. عاج پایین؛ ۲۹۱۵ متر، کوه مساهیم؛ ۳۴۴۳متر. نرکوه جوزم؛ ۲۹۵۲متر. محمدآباد؛ ۳۴۱۰ متر.ایٍوب؛ ۳۳۶۸ متر و مدوار پایین و … همه نشانه­هایی از فعالیت شدید آتشفشانی در منطقه هستند.دره­های طبیعی این رشته کوه­ها، راه­های به مناطق شمال و شمال غربی و شمال شرقی را به وجود آورده­اند. از طریق گردنه «رژنو» به «دهج» و یزد، از طریق دره جوزم به «انار» و از طریق دره سرچشمه به «رفسنجان» راه­های ارتباطی به وجود آمده است (عباسی میمند، ۱۳۷۷: ۳۹و۴۰).

رشته کوه شمال و شرق که دهستان­های دهج، جوزم، خبر، مدوارات، پاقلعه و میمند را احاطه کرده- در کتاب کوهنامه­ی ایران(جعفری، ۱۳۶۸: ۱۴۴) با نام کوهستان «پورکان» نام­گذاری شده و بلندترین قله آن پاری­کوه (سگ کش) با ارتفاع ۳۴۴۳- در شمال شرق شهربابک ذکر گردیده است. نویسنده در ادامه می­افزاید:

« این کوهستان، از کوه­هایی چون نجیب، اسپراز، محمد آباد، یزدی توران، کلاته، محمدآباد، ایوب، روج ، تنه کوه، بیدسوخته، ده حاجی، نرکوه، دم، کمر مدوار کمر سفید، تزرج، مساهیم، و نورین و سنگ آواز، که ارتفاع اغلب آن­ها از ۲۵۰۰ متر تجاوز می­کند، تشکیل یافته و خشک­رودها و مسیل­های چندی از این کوهستان سرچشمه می­گیرند که مهمترین آن­ها رودخانه چاورچی نام دارد. و روستاهای چندی در این منطقه واقع شده­اند. راه اتومبیل رو شهربابک به دهج و انار از میان این کوهستان می­گذرد. مساحت کوهستان (پورکان) حدود ۳۸۰۰ کیلومتر مربع است».

تصویر شماره ۲-۳، کوه محمدآباد http://kermannaturalsights.blogfa.com/1391/11

 

آتشفشان عظیم «آبدر» قله مساهیم را با ارتفاع ۳۴۴۳ به وجود آورده است که در فاصله ۵ کیلومتری مرکز شهرستان واقع شده است. دهانه آتشفشان آبدر با وسعت ۳۰×۲۰ کیلومتر چهار روستای سرسبز و آباد «رزگله»، «امردوئیه»، آبدر(۲) را در خود جای داده و منطقه­ای زیبا را به وجود آورده است. تنها راه خروجی این آتشفشان رودخانه­ای است، که در دهانه آن قرار گرفته است و اگر این راه خروجی را نداشت، در دهانه این آتشفشان دریاچه­ای تشکیل می­شد. رشته کوه­های شمال به طرف شرق تدریجاً ادامه داشته و تبدیل به کوه­های کم ارتفاع و تپه ماهوری می­شود و مجدداً در حوالی سرچشمه، قله­های مرتفع آتشفشان ظاهر شده و به سمت جنوب شرق ادامه می­یابند. این بخش از آتشفشان ایران­ مرکزی که به کمربند مس ایران نیز معروف است-در شهربابک چند کانسار مس پورفیری را در خود جای داده است: (میدوک،گردکوه لواری، هیجوئیه).

علاوه بر رشته کوه شمال، در جنوب شهربابک هم یک رشته کوه واقع شده که این رشته کوه، قسمتی از پیش­کوه­های داخلی زاگرس است که دنباله آن­ها تا کوه­های بشاگرد- در جنوب کهنوج، در استان کرمان- امتداد می­یابد و کوه­های عمده آن شامل کوه­های ابرقو، هرات و خاتون در( نیریز) می­باشد. این کوه­ها بیشتر آتشفشان از نوع آذرین هستند. رشته کوه جنوب منشا ریگ­های منطقه ریگ سفید است.(اسدی، ۱۳۷۷: ۳۴)

فرسایش شدید آب­ها در دوران چهارم، ضمن صاف و هموار ساختن دشت­های مجاور نواحی کوهستانی و حفر دره­های عمیق در این نواحی، انباشته شدن رسوبات در چاله­ها و نواحی پست را موجب شده، که نمونه آن چاله­ی پر شده­ای است که شهر شهربابک روستاهای اطراف، روی رسوبات آن بنا گشته است. در این چاله ناهمواری­ها و ارتفاعاتی وجود داشته است که قسمت زیادی از برآمدگی­ها و برجستگی­ها، زیر آبرفت­ها مدفون شده و تنها قله­هایی به صورت تپه­های منفرد و کوه­های کم ارتفاع و پراکنده- که در گویش محلی آن را تل می­گویند.- بر جای مانده است. در بخش میانی شهر «شهربابک» و اطراف آن این تل­ها زیادند؛ مانند«تل مصلی»،«تل پیرجل»،«تل مور»،« قلعه سفید»،« قلعه سنگ»،«تل سنگی»،«تل سیاه»،«تل گودگز»،«تل کلولو»،«تل مهرآباد(رومنی) »،«تل روزبه آباد». (عباسی میمند، ۱۳۷۷: ۴۳)

۲-۲-۲ـ دشت­ها

دشت­های منطقه شهربابک، حد فاصل ناحیه کوهستانی و گودال­ها و چاله­های کویری را می­پوشانند و اغلب، با شیب ملایم وعاری از برجستگی­های مهم هستند. به جز ناحیه جنوب غربی که بر روی گسل ده شیر بافت قرار گرفته است و برجستگی­های آن، به صورت تل­های پیوسته­ای به نام خرپشت دیده می­شوند(همان :۴۱).

دشت شمالی شهربابک، دشتی رسوبی است، ۳۰ کیلومتر از وسعت دشت شمالی را ریواس می­پوشاند که در بهار، منظره­ای بسیار زیبا به وجود می­آورد. علاوه بر دشت «بن یکه»، «دشت خبر» هم، در دامنه کوه­های شمال غربی قرار دارد. «دشت خاتون آباد» با وسعت ۳۸۴۱ کیلومتر مربع، در شمال شرقی و جنوب واقع شده است(حسینی موسی، ۱۳۸۱:۷۵).

 

۲-۲-۳ـ کویرها

کویرها و چاله­ها، که در حوالی چاله سراسری اصفهان- سیرجان گسترش یافته­اند درناحیه شهربابک، کویرهای «مروست»،‌«هرات»‌ ، « استبرق» و«خاتون آباد» را شامل می­شوند که از شمال غربی به جنوب شرقی گسترده شده­اند. این کویرها سرزمین­های سست و رم کرده­ای هستند که سطح آن­ها دارای برآمدگی­های متعدد و فراوانن می­باشد. شرایط آب و هوایی گرم وخشک،رسوبات ریزدانه و نمک­های مختلف، در پیدایش آن­ها دخالت دارند. در فصل گرما پس از تبخیر آب­های سطحی، تبخیر آب­های زیرزمینی- که در عمق کمی قرار دارند- آغاز می­شود. در بعضی کویرها ضخامت قشر نمک به ۱۰ سانتی­متر میرسد. نمک بعضی از کویرها، تامین کننده نمک مصرفی این ناحیه می­باشد. معدن نمک «استبرق» در جنوب، از این نمونه چاله­های نمک­زاری است(همان:۷۶).

۲-۳ـ آب و هوا

از آنجا که ۴۰% مساحت این شهرستان را مناطق کوهستانی در بر می­گیرد و بقیه ۶۰% را دشت­ها و کویرها پوشانده­اند، از نظر آب و هوایی دارای آب و هوای معتدل کوهستانی و نیمه صحرایی است.

۲-۳-۱ـ دما

به طور کلی، شهربابک از نقاط سردسیر استان، محسوب می­شود که در ماه­های آذر، دی و بهمن دارای حداقل دما است (حسینی موسی، ۱۳۸۱: ۶۹). نهایتحداکثردمادرگرمترینماه۳۳+ درجه ودرسردترینماهبه۲۱-درجهسانتیگرادمیرسد متوسطدرجهحرارتسالیانه ۵/۱۴ درجهسانتیگرادوتعدادروزهاییخبندانآنبیشاز۷۲روزاست.(جلالی­فر و دیگران،۱۳۹۰: ۴۹ ).

 

۲-۳-۳ـ بادها

 دور بودن از دریا و وجود کوههایی که جلوی رطوبت را از نواحی جنوب و جنوب شرق می­گیرند، همه باعث می­شوند که جبهه­های فصل گرم مانند موسمی­های اقیانوس هند در این منطقه تاثیر چندانی نداشته باشند. همچنین بادهای گرم جنوبی و جنوب غربی که از سرزمین عربستان و آفریقا می­وزند، مزید بر این علت می­باشند.

۲-۴ـ منابع آب

با توجه به اینکه شهربابک در اقلیم گرم و خشک قرار دارد، مانند تمامی شهرهای این نواحی با مشکل کمبود آب مواجه است و در میان قنات­ها نقش عمده­ای در آب­رسانی به شهر دارند

۲-۴-۱ـ آب­های زیرزمینی

راه تأمین آب آشامیدنی و کشاورزی، از زمان قدیم تاکنون، در مناطق جلگه­ای این شهرستان قنات بوده و در مناطق کوهستانی، علاوه بر قنات، از چشمه و رودخانه هم در جهت تامین آب استفاده می­شده است. همه نویسندگانی که به نوعی درباره شهربابک مطلبی نوشته­اند، آب و هوای خوب آن را ستوده­اند و یادآور شده­اند که؛ آبش از قنوات و چشمه­ها سرچشمه گرفته و بسیار دلکش است.

از جمله در رساله دهات کرمان آمده است: «آب و هوای شهربابک در نهایت صفا و نزهت، آب مزارعش، غالب از قنوات است.» این شهرستان در گذشته دارای چندین رشته قنات بوده است

که امروزه در اثر حفر چاه­های عمیق و نیمه عمیق، اغلب خشک شده­اند و تعداد آن­ها کم شده است. به علت خشک­سالی­های متوالی و استفاده بیش از حد از آب­های زیرزمینی، قنات­ها بسیار کم آب شده­اند و کشاورزان را با مشکل کم آبی مواجه کرده­اند. در حال حاضر، مشکل کمبود آب و فقر منابع زیرزمینی، یکی از مشکلات جدی این شهرستان است.

 

۲-۴-۲ـ آب­های سطحی

 به طور کلی شهربابک در امتداد حوضه آبریز ابرقو- سیرجان قرار گرفته است. این حوضه در جنوب و مرکز کشور در حد فاصل بخش انتهایی ارتفاعات زاگرس و رشته کوه­های مرکزی ایران واقع شده است دارای زیر حوضه­های متعددی است. حوضه آبریز شهربابک- خاتون­آباد، به دو زیر حوضه شهربابک با وسعت ۲۰۵۵ میلومتر مربع و خاتون آباد با وسعت ۱۴۴۲کیلومتر مربع تقسیم می­شود( گزارش منابع آب ناحیه سیرجان و سازمان آب منطقه-ای کرمان، ۱۳۷۵)

دشت شهربابک عمدتاً از آب­هایی که از ارتفاعات شمال و شمال غربی، سرچشمه می­گیرند مشروب می­شود. ارتفاعات معروف به تل «خرپشت» و ادامه­ی آن سبب کند شدن جریان آب به طرف غرب شده، در شمال دشت،جهت جریان در ابتدا به سمت جنوب بوده که از حوالی جاده اصلی کم­کم به طرف جنوب شرق متمایل می­شود. به طور کلی جهت عمومی جریان، از شمال و شمال غرب به سمت جنوب شرق است که نهایتاً با آب­های خروجی منطقه ، وارد کویر رباط می­شود. تغذیه دشت خاتون آباد از تپه ماهورهای ناحیه شرق است.

تعداد صفحه :۱۳۲

قیمت :۱۷۵۰۰ تومان

بلافاصله پس از پرداخت ، لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار می گیرد

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت  serderehi@gmail.com

پایان نامه گونه شناسی فراوانی لوالوا در ایران

پایان‌نامه کارشناسی ارشد رشته: باستان شناسی
 گرایش: پیش از تاریخ

عنوان پایان‌نامه:

گونه شناسی فراوانی لوالوا در ایران

 استاد مشاور

علیرضا هژبری نوبری

         اسفند ۹۲ 

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده و استاد راهنما در سایت درج نمی شود

(در فایل دانلودی نام نویسنده و استاد راهنما موجود است)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

چکیده:

با اینکه فناوری لوالوا از محوطه­های متعددی چون مراغه، مرتاریک، میرک و… در ایران گزارش شده است، اما اطلاعات در رابطه با این فناوری و روش­های گوناگون به‌کارگیری آن در ایران بسیار محدود است. لذا در این پژوهش سعی شده است که جنبه‌های مختلف فناوری لوالوا در محوطه­ی میرک (در فلات مرکزی)، چشمه آقا (در البرز شمالی) و محوطه‌های فارسان (در چهارمحال بختیاری) و بر اساس روش پیشنهادی فلیپ ون­پیر بررسی شود. در هیچ یک از محوطه­ها، بازسازی (Reffit) ممکن نبود، و در نتیجه تعیین تعداد سطوح لوالوای هر سنگ­مادر و اینکه آیا متد مشابه را در تمامی توالی حفظ کرده­اند، از این طریق امکان­پذیر نبود. سنگ­مادرها با توجه به نحوه­ی آماده­سازی سطح  برداشت­شان سه گروه را شکل دادند و سپس مورد تحلیل قرار گرفتند. متد مورد استفاده برای سنگ­مادرها در سه دسته­ی کلاسیک مرکزگرا، تیزه و موازی بررسی شد. متد برداشته­ها نیز بر اساس جای برداشته­های پیشین بر سطح پشتی تراشه و در سه گروه کلاسیک(مرکزگرا)، موازی و تیزه دسته­بندی و بررسی شد. بر این اساس، هر سه منطقه روند کاهش تا حدودی مشابه است و فراوانی متد کلاسیک (مرکزگرا) از دیگر متدها بیشتر بوده و پس از آن متد موازی و متد تیزه قرار دارند. در هر سه مجموعه بیش‌ترین سکوی ضربه از نوع شاپوژاندارم بوده که حاکی از روند تولید همگون در هر سه مجموعه­ی مورد بررسی است. نزدیکی به ماده­ی خام از عواملی است که در استفاده از فناوری لوالوا نقش دارد و هرسه این محوطه­ها در نزدیکی ماده خام قرار دارند.  

به طور کلی، مجموعه‌ی میرک نسبت به دو مجموعه­ی دیگر، سنگ­مادرها و تولیدات نهایی ثانویه­ی بیشتری دارد و از این نظر شباهت به “کارگاه” داشته و با دو مجموعه­ی دیگر متفاوت است؛ بر خلاف میرک، در دو مجموعه­ی فارسان و چشمه­آقا به نظر می­رسد که سنگ مادرها به محل حمل شده و یا به دیگر انواع سنگ مادر تبدیل‌شده‌اند.

کلید واژه: لوالوا، پارینه‌سنگی میانی، ایران، میرک، چشمه آقا، فارسان.

فهرست مطالب

 

فصل اول: مقدمه و کلیات ………………………………………………………………………………………………………………………. ۱

۱-۱- تعریف مسئله ………………………………………………………………………………………………………………………………… ۲

۱-۲- اهداف  …………………………………………………………………………………………………………………………………………… 2

۱-۳- سؤالات تحقیق ………………………………………………………………………………………………………………………………. ۳

۱-۴- فرضیه‌ها/ پیش‌فرض‌ها ………………………………………………………………………………………………………………….. ۳  

۱-۵- مواد و روش انجام تحقیق ……………………………………………………………………………………………………………… ۳

 

فصل دوم: انسان در پارینه‌سنگی میانی ………………………………………………………………………………………………….. ۴

۲-۱- کشف ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ۵

۲-۲- منشأ ………………………………………………………………………………………………………………………………………………. ۶

۲-۳- پراکنش نئاندرتال­ها ………………………………………………………………………………………………………………………. ۸

۲-۴- کالبدشناسی نئاندرتال­ها ……………………………………………………………………………………………………………….. ۱۰

۲-۵- زبان ………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ۱۴

۲-۶- رنگ پوست …………………………………………………………………………………………………………………………………….. ۱۶

۲-۷- مراقبت از سالمندان  ……………………………………………………………………………………………………………………… 16

۲-۸- رویارویی نئاندرتال­ها و انسان مدرن ………………………………………………………………………………………………. ۱۶

۲-۹- خاورمیانه: برخورد میان نئاندرتال و انسان مدرن …………………………………………………………………………… ۱۸

۲-۱۰- یک یا دو جمعیت در خاور میانه؟ ……………………………………………………………………………………………….. ۲۲

۲-۱۱- سرانجام نئاندرتال­ها ……………………………………………………………………………………………………………………… ۲۶

 

فصل سوم: فناوری لوالوا …………………………………………………………………………………………………………………………… ۲۸

۳-۱- تاریخچه …………………………………………………………………………………………………………………………………………… ۲۹

۳-۲- مفهوم لوالوا …………………………………………………………………………………………………………………………………….. ۳۸

۳-۲-۱- مفهوم حجمی لوالوا …………………………………………………………………………………………………………………… ۳۹

۳-۲-۲- فلیپ ون­پیر ………………………………………………………………………………………………………………………………… ۴۲

۳-۲-۳- مقایسه مفهوم حجمی دیسکی و لوالوا ……………………………………………………………………………………… ۴۵

۳-۳- روش ………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ۴۷

۳-۳-۱- اریک بوئدا …………………………………………………………………………………………………………………………………… ۴۷

۳-۳-۲- فلیپ ون­پیر ………………………………………………………………………………………………………………………………… ۴۸

۳-۳-۲-۱- متدهای تراشه ……………………………………………………………………………………………………………………….. ۴۸

۳-۳-۲-۲- متدهای تیزه ………………………………………………………………………………………………………………………… ۵۰

۳-۳-۲-۳- متدهای تیغه ………………………………………………………………………………………………………………………… ۵۲

۳-۴- روش­های مطالعه­ی لوالوا ……………………………………………………………………………………………………………… ۵۳

۳-۴-۱- رویکرد سنتی …………………………………………………………………………………………………………………………….. ۵۳

۳-۴-۲- اریک بوئدا ………………………………………………………………………………………………………………………………….. ۵۵

۳-۴-۳- فیلیپ ون­پیر ……………………………………………………………………………………………………………………………… ۵۷

 

فصل چهارم: روش‌شناسی لوالوا …………………………………………………………………………………………………………….. ۶۰

۴-۱- معیارهای انتخاب …………………………………………………………………………………………………………………………… ۶۱

۴-۲- بازسازی سنگ‌مادر …………………………………………………………………………………………………………………………. ۶۴

۴-۳- سکوی ضربه­ی برداشته‌ها ……………………………………………………………………………………………………………… ۶۴

 

فصل پنجم: پیشینه­ی مطالعات پارینه‌سنگی میانی در ایران ………………………………………………………………… ۶۶

۵-۱- تمتمه ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ۶۷

۵-۲- مراغه ……………………………………………………………………………………………………………………………………………….. ۶۷

۵-۳- تخت سلیمان ………………………………………………………………………………………………………………………………….. ۶۹

۵-۴- بیستون ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ۷۰

۵-۵- خونیک ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ۷۲

۵-۶- ورواسی ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ۷۲

۵-۷-  قبه ………………………………………………………………………………………………………………………………………………….. ۷۳

۵-۸- کل داوود …………………………………………………………………………………………………………………………………………. ۷۳

۵-۹- کنجی ………………………………………………………………………………………………………………………………………………. ۷۵

۵-۱۰- گرارجنه ………………………………………………………………………………………………………………………………………… ۷۵

۵-۱۱- قمری …………………………………………………………………………………………………………………………………………….. ۷۵

۵-۱۲- غار خر ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ۷۵

 5-13- دواشکفت ……………………………………………………………………………………………………………………………………… ۷۶

۵-۱۴- مرتاریک ………………………………………………………………………………………………………………………………………… ۷۷

 5-15- چم­سوران …………………………………………………………………………………………………………………………………….. ۷۹

۵-۱۶- باشت و گچساران ………………………………………………………………………………………………………………………….. ۸۰

 5-17- دشت مهران …………………………………………………………………………………………………………………………………. ۸۱

۵-۱۸- کوهدشت لرستان …………………………………………………………………………………………………………………………. ۸۱

۴-۱۹- هلیلان …………………………………………………………………………………………………………………………………………… ۸۲

۵-۲۰- هرسین ………………………………………………………………………………………………………………………………………….. ۸۴

۵-۲۱- گچ کاور …………………………………………………………………………………………………………………………………………. ۸۵

۵-۲۲- ورکَینی ………………………………………………………………………………………………………………………………………….. ۸۵

۵-۲۳-چهارمحال بختیاری ………………………………………………………………………………………………………………………… ۸۶

۵-۲۴- کیارام ۱ …………………………………………………………………………………………………………………………………………. ۸۶

۵-۲۵- قلعه بزی ………………………………………………………………………………………………………………………………………… ۸۶

۵-۲۶- نرگه ………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ۸۹

۵-۲۷- مغانک و  اچونک …………………………………………………………………………………………………………………………… ۹۰

۵-۲۸- مسیله …………………………………………………………………………………………………………………………………………….. ۹۱

۵-۲۹- بوئین زهرا ……………………………………………………………………………………………………………………………………… ۹۱

 5-30- میرک ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ۹۲

۵-۳۱- کوه‌های کرکس ……………………………………………………………………………………………………………………………… ۹۲

۵-۳۲- کرمان ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ۹۴

۵-۳۳- فارس: زاگرس جنوبی ……………………………………………………………………………………………………………………. ۹۴

۵-۳۳-۱- جهرم ………………………………………………………………………………………………………………………………………….. ۹۴

۵-۳۳-۲-  اشکفت گاوی …………………………………………………………………………………………………………………………….. ۹۵

۵-۳۳-۳- مرودشت ……………………………………………………………………………………………………………………………………… ۹۶

۵-۳۳-۴- ارسنجان ……………………………………………………………………………………………………………………………………… ۹۶

۵-۳۴- میناب ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ۹۸

۵-۳۵- جزیره‌ی قشم …………………………………………………………………………………………………………………………………. ۹۸

 

فصل ششم: مطالعه فناوری لوالوا در فلات مرکزی، البرز، زاگرس …………………………………………………………. ۹۹

۶-۱- مطالعه­ی فناوری لوالوا در فلات مرکزی: میرک ……………………………………………………………………………. ۱۰۰

۶-۲- مطالعه­ی فناوری لوالوا در البرز: چشمه آقا …………………………………………………………………………………… ۱۰۸

۶-۳- مطالعه­ی فناوری لوالوا در زاگرس: فارسان ……………………………………………………………………………………. ۱۱۴

۶-۴- مقایسه­ی تطبیقی سه محوطه ……………………………………………………………………………………………………….. ۱۲۰

۶-۵- نتیجه­گیری ……………………………………………………………………………………………………………………………………… ۱۲۵

 

  • تعریف مسئله

فناوری لوالوا (Mode III) در طی پلیئستوسن میانی و جدید در محدوده­ی جغرافیایی وسیع در تمامی دنیای قدیم یعنی آفریقا و بیشتر قسمت‌های اوراسیا از جمله بخش‌هایی از ایران مورد استفاده بوده­ و به عنوان یکی از مشخصه­های پارینه‌سنگی میانی در نظر گرفته می­شود. لوالوا مانند دیگر روش­های تراشه­برداری تحت شرایط مختلف، کارا و ناکارآمد است و می­بایست در روند کاهش و کاربرد انواع برداشته­های خاص در طی پارینه­سنگی میانی بر اساس الگوی معیشتی (مثل منابع غذایی، الگوی استقراری، رفتارهای فصلی و تأثیرات اقلیمی) و همچنین شرایطی که در آن مورد استفاده بوده، مطالعه شود.

اطلاعات موجود در ارتباط با استفاده از این فناوری در ایران محدود بوده و در محوطه­هایی مثل بیستون، مرتاریک، میرک و … گزارش شده­است؛ ولی در رابطه با مفهوم و انواع مختلف آن در ایران بررسی­های دقیقی صورت نگرفته ­است. در نتیجه با توجه به خلأ موجود، نیازمند پژوهش­های دقیق در این زمینه است. در این پژوهش سعی بر آن است که مفهوم و فراوانی انواع مختلف لوالوا، بهینگی و کارایی آن -که منجر به استفاده­ی طولانی مدت از این فناوری در محدوده­ی جغرافیایی بزرگ شده بود-، با تمرکز بر سه سایت پارینه‌سنگی میانی در سه زیست محیط متفاوت، زاگرس (فارسان)، البرز (چشمه­آقا) و فلات مرکزی (میرک) مورد بررسی قرار گیرد.

  • اهداف:
  • شناخت فناوری لوالوا، مفهوم و انواع آن
  • تعیین میزان فراوانی انواع مختلف فناوری لوالوا در زیست­بوم­های متفاوت بر اساس مجموعه­های مورد مطالعه
  • ؤالات تحقیق:
  • چه تفاوت‌ها و شباهت‌هایی در فراوانی انواع مختلف فناوری لوالوا در سه منطقه­ی زاگرس، البرز و فلات مرکزی دیده می­شود؟
  • در هر یک از مناطق فوق، میزان دسترسی سازندگان دست‌افزارهای ساخته‌شده با فن لوالوا به ماده خام چه تأثیری بر روی نوع و فراوانی کاربرد این فناوری داشته است؟

 فرضیه‌ها/ پیش‌فرض‌ها:

  • به نظر می­رسد با توجه به شرایط زیست­محیطی متفاوت در البرز، زاگرس و فلات مرکزی تفاوت­های معنی‌داری میان انواع مختلف فناوری لوالوا در مناطق یادشده وجود داشته باشد.
  • به نظر می­رسد کاربرد فناوری لوالوا ارتباط مستقیمی با دسترسی سریع و آسان به منابع ماده خام مناسب داشته است.
  • مواد و روش انجام تحقیق

مواد: دست­افزارهای سنگی محوطه‌های فارسان، میرک و چشمه­آقا

روش انجام تحقیق: آزمایشگاهی (مطالعه دست‌افزارهای جمع­آوری شده) و کتابخانه­ای (مطالعه منابع موجود)

فصل دوم

انسان در پارینه‌سنگی میانی

   2-1- کشف

پارینه‌سنگی میانی تقریباً همزمان با ظهور و پراکندگی انسان نئاندرتال در حدود ۲۰۰ -۲۵۰ هزار سال پیش تا حدود ۴۰ هزار سال پیش آغاز می­گردد که همزمان با دوره‌های یخچالی طولانی و سرد و چندین دوره­ی کوتاه گرم و میان یخچالی است.

نخستین کشف گونه­ی نئاندرتال ۳ سال پیش از انتشار کتاب خاستگاه گونه­های داروین رخ داد. در تاریخ ۴ فوریه ۱۸۵۷، هرمان شافهاوزن[۱]، پرفسور کالبدشناسی دانشگاه بن[۲]، در خصوص نمونه­های یافت شده در غار فلدهوفر اظهارنظر کرده و پس از آن سال، در تاریخ ۲ ژوئن، به همراه فولهروت[۳] جزئیات سنگواره­های کشف‌شده در دره نئاندر را منتشر کردند (Trinkaus and Shipman, 1993).

داستان نئاندرتال آن گونه که ترینکاوس[۴] و شیپمان[۵] (۱۹۹۳)توصیف کرده­اند در دره­ی نئاندر در نزدیکی دوسلدورف[۶] آلمان آغاز گردید. کار معدن در غارهای آهکی فلدهوفر[۷]، حدود بیست متر بالاتر از رودخانه­ی دوسل[۸] منجر به کشف فسیل مهمی شد (Cela-conde and Ayala 2007: 272).

در آگوست ۱۸۵۶، ورودی غار برای استخراج مواد ساختمانی منفجر شد و هنگام تمیز کردن دورریزها، چندین فسیل استخوان ظاهر شد که شامل قسمت فوقانی جمجمه (Skullcap)، استخوان لگن(Hipebones)، دنده­ها(Ribs) و قسمتی از بازو بود که به نظر می­رسید متعلق به جانوری تنومندتر نسبت به انسان کنونی باشد. کارگران معتقد بودند که این بقایای خرس غارنشین بوده و آن‌ها را به آموزگاری به نام یوهان فولهرت[۹]، در مدرسه­ی البرفرد[۱۰] نشان دادند. وی، آن‌ها را متعلق به انسانی ابتدایی و قوی جثه دانست. در ۱۸۶۴ و طی جلسه­ای با انجمن بریتانیایی ترویج علم[۱۱]، ویلیام کینگ[۱۲]، پرفسور ایرلندی کالج کویین[۱۳]، بقایای این انسان را با عنوان انسان نئاندرتال[۱۴] طبقه­بندی نمود (King 1864). به عقیده­ی کینگ با وجود تفاوت­های قابل­توجه میان این موجود و انسان­ها، گونه­ای جداگانه ایجاد نشده ولی آن‌ها، دو جنس (Genus) مجزا هستند. در حقیقت او معتقد بود که گونه­ی نئاندرتال شباهت زیادی را به شامپانزه نشان می­دهد (Cela-conde and Ayala 2007: 273).

 

۲-۲- منشأ

به احتمال زیاد نئاندرتال از نیاکان اروپایی­اش در طی پلیئستوسن میانی یعنی انسان راست قامت (Homo erectus) نشأت گرفته است (Stringer and Gamble 1993: 65). اگرچه فسیل­های دره­ی نئاندر از نخستین نئاندرتال­هایِ شناخته‌شده بودند، ولی برخی گونه­هایی که در این رده­بندی (Taxon) جای گرفتند، سه دهه پیش­تر کشف‌شده که در آن زمان جزء نئاندرتال­ها طبقه­بندی نشده بودند. در ۱۸۲۹، فیلیپ چارلزشمرلینگ[۱۵] پزشک بلژیکی و آناتومیست ۳ جمجمه در غار اِنجی[۱۶] بلژیک یافت. اولی بسیار تخریب‌شده و متعلق به انسان مدرن بود، اما سومی متعلق به یک نئاندرتال ۲ یا ۳ ساله بود (Conroy 1977) که بسیار خوب باقی مانده بود. دیگر جمجمه کامل نئاندرتال که در زمان خودش تشخیص داده نشد در ۱۸۴۸ در معدن سنگ فوربز[۱۷] یافت شد (هموکالیپیکوس[۱۸]؛ Keith1911). پس از کشف فلدهوفر، دیگر نئاندرتال­های اروپایی در موراویا، کرواسی، فرانسه، آلمان، ایتالیا و اسپانیا یافت شدند. در مناطق شمالی قاره اروپا، استقرار نئاندرتال دیده نمی­شود. قلمرو آن‌ها شامل اروپا، بخش­هایی از آسیا و بخش­هایی از منطقه­ی سیبری است. همان‌گونه که انتظار می­رفت، نمونه­ها متعلق به چندین گونه­ی مختلف بودند (Homo primigenius, Schaaffhausen, 1880;Homo transprimigenius, Forrer, 1908; Homo breladensis; Marett, 1911). نئاندرتال­های خاورمیانه نیز، نخستین بار در ۱۹۲۹ توسط دوروتی گارود کشف شدند(Cela-conde and Ayala 2007: 274).

قدیم­ترین گونه­ی شناخته­شده­ی نئاندرتال –صرف­نظر از نمونه­های سیمادولوزوئز[۱۹] – از ارینگسدورف[۲۰] در نزدیکی وایمر[۲۱] آلمان کشف شده است. گونه­هایی که در این محوطه در خلال سال‌های ۱۹۰۸و ۱۹۲۷ کشف شدند شامل جمجمه، فک پایین و چندین قطعه­ی اندامی (post cranial) بوده که متعلق به افراد مختلف است که حداقل یکی از آن‌ها کودک (infant) بوده است (Weidenreich 1927).یکی از جمجمه­ها که توسط وایدنرایخ[۲۲] بازسازی شد، ویژگی­های مشترک زیادی با نئاندرتال یخبندان وورم[۲۳]داشت ولی پیشانی­اش صاف و کشیده بود که به نظر برخی متخصصان مثل کندی[۲۴] (۱۹۸۰) این تفاوت ناشی از بازسازی نادرست است. تاریخ گذاری ESR و Uranium series نشان داد که فسیل­های ارینگسدورف حدود ۲۳۰ هزار سال قدمت دارند (Cook et al, 1982; Grun and Stringer, 1991). این تاریخ را استرینگر[۲۵] و گمبل[۲۶] (۱۹۹۳) تاریخ جداسازی نئاندرتال و مدرن در نظر گرفتند. کالین گرووز[۲۷] (۱۹۸۹) گونه­ی ارینگسدورف را نئاندرتال دانست که مورد پذیرش همگان قرار نگرفت. کونروی[۲۸](۱۹۹۷) این فسیل را یک انسان هوشمند”باستانی”[۲۹] در نظر می­گیرد. پیوریه[۳۰](۱۹۸۷)، به نزدیکی میان نمونه­ی ارینگسدورف، سوانس­کومب[۳۱]و اشتاینهایم[۳۲] اشاره کرده و درعین‌حال تاکید دارد که گونه­های ارینگسدورف شباهت بیشتری با نئاندرتال­های جدیدتر دارد.

به طور کلی، روش­ها و راه­های مختلفی برای دیدن منشأ نئاندرتال وجود دارد: (Cela-conde and Ayala 2007: 274-5)

  • پیدایش نخستین: اگر که فسیل‌های “باستانی”(Archaic) اروپایی که به مراحل اولیه­ی دوره­ی میان یخبندانی میندل-ریس[۳۳]و یا گونه­های پیش­تر از آن، نئاندرتال در نظر گرفته ­شوند.
  • پیدایش میانه: اگر که گونه­ی ارینگسدورف و شاید گونه­هایی از دیگر سایت­ها (با قدمت مشابه مثل پونت­نیوید[۳۴] در ولز[۳۵] انگلستان (Green et al., 1981) و یاساکوپاستوره[۳۶] در ایتالیا (Condemi, 1988)، به عنوان نخستین نئاندرتال­ها در نظر گرفته شوند.
  • پیدایش پایانی: اگر که نئاندرتال “کلاسیک” به عنوان انسان­ریخت­ (Hominine) هایی که در جنوب و شرق اروپا در آغاز یخبندان وورم زندگی می­کردند، در نظر گرفته­شوند؛ این دیدگاه توسط کلارک هاول[۳۷] (۱۹۵۲و ۱۹۵۷) مطرح شد و به عنوان یک دیدگاه سنتی در نظر گرفته می­شود.

 

۲-۳- پراکنش نئاندرتال­ها

نئاندرتال­ها در طی پلیئستوسن میانی و جدید در اکثر نقاط اروپا مستقر شده بودند و تا حدود ۶۰۰۰۰ سال قبل در آب و هوای فصلی دشت­های روسیه و یا کوهستان­های مرتفع زندگی نمی­کردند. سکونتگاه­های مناسب برای آن‌ها دشت­های غربی (جایی که تنوع فصلی دما ملایم بوده است، همانند اقلیم اقیانوسی امروزی) و فلات مرتفع در ارتفاعات کم بوده است، چه در دشت­های شمالی فرانسه، بلژیک، انگلستان و آلمان و یا در دره­های جنوب غرب فرانسه، جنوب آلمان و مرکز اروپا؛ در حقیقت، محوطه­ها در مکان­هایی که گله­های حیوانی متنوع و بزرگ که نئاندرتال­ها به آن‌ها وابسته بوده­اند قرار داشته است. توالی­های استقراری طولانی مدت در محوطه­هایی مثل موستیر[۳۸] و یا کومب­گرونال[۳۹] در دره­ی دوقدوین [۴۰]، که از نظر ابزارهای سنگی غنی هستند، در طی قرن­ها و هزاره­ها شکل‌گرفته‌اند و نشان‌دهنده‌ی استفاده­ی مکرر از چنین مکان­هایی است.

اگر به صورت عرضی، از شمال به جنوب از انگلستان به شبه‌جزیره ایبری را در نظر بگیریم، این مجموعه ابزارهای سنگی غنی در غارهای چند دوره­ای، بیشتر در مناطق جنوبی و مدیترانه­ای حضور دارند. افزایش جمعیت و استمرار استقرار، در عرض­های جغرافیایی جنوبی اتفاق افتاده که از نظر حضور حیوانات غنی بوده­اند. در خاورمیانه و بر اساس داده­هایی از فلسطین و کویر نگو[۴۱]، این الگو تکرار شده است (Stringer and Gamble 1993: 80,81). این الگوی ترک مناطق شمالی و استقرار در مناطق جنوبی­تر به دلیل تأثیر اقلیم بر فراوانی و قابل پیش­بینی بودن منابع حیوانی بوده است. با توجه به نقشه­ی پراکندگی سایت­های موستری (که معمولاً مرتبط با نئاندرتال­ها هستند) درست از زمانی که اقلیم قاره تغییر پیداکرده و حیات را سخت نمود، کاهش جمعیت در سایت­های جنوبی و غربی نئاندرتال دیده می­شود.

[

تعداد صفحه :۱۵۹

قیمت :۱۷۵۰۰ تومان

بلافاصله پس از پرداخت ، لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار می گیرد

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت  serderehi@gmail.com